|
|
De neogotische
Bonaventurakerk aan de Rijnstraat werd in februari 1892 in gebruik
genomen. Deze driebeukige basicale kruiskerk, ontworpen door Nicolaas
Molenaar, werd gebouwd op de zgn. ”hoogte”, een hoger gelegen stuk grond
dat deel uitmaakte van de binnenwal van de stad. De kerk met transept,
zijkapellen, luchtbogen en bijna 80 meter hoge toren werd in 1974 op de
lijst van beschermde monumenten geplaatst. Geen dag te vroeg; in die
jaren werd namelijk steeds duidelijker dat de kerk aan meer dan een
stevige opknapbeurt toe was. Wilde de monumentale kerk behouden blijven,
dan was algehele restauratie dringend geboden. In januari 1990 kwam de
zaak op scherp te staan. Een felle storm richtte zware schade aan.
Verder uitstel van de restauratie was niet meer mogelijk. Tien jaar
later werden de herstelwerkzaamheden afgerond. Woerden beschikte weer
over een in oude luister hersteld en tegelijkertijd naar de eisen van de
moderne tijd ingericht sfeervol kerkgebouw. De Bonaventurakerk was klaar
voor de 21e eeuw.
Omhoog
Wie was de Heilige
Bonaventura? Deze vraag naar plaats en betekenis van de patroonheilige
van de Woerdense parochie zal in de loop der jaren regelmatig gesteld
zijn. Bonaventura is nu eenmaal geen heilige met de bekendheid van zijn
grote voorganger St. Franciscus. Bonaventura werd in 1221 in Italië
geboren. Hij studeerde vrije kunsten in Parijs en trad daarna toe tot de
orde der Minderbroeders/Franciscanen. Hij keerde terug naar Parijs om
theologie te studeren en later te doceren. In 1257 werd hij tot
minister-generaal der Minderbroeders benoemd. In 1273 aanvaardde hij het
ambt van kardinaalbisschop van Albano.
Tijdens de voorbereiding
van het Tweede Algemene Concilie te Lyon speelde Bonaventura een
belangrijke rol bij de pogingen de Grieks- en de Rooms-Katholieken bij
elkaar te brengen. Kort na de opening van het concilie stierf
Bonaventura op 53-jarige leeftijd, op 14 juli 1274.
Bonaventura behoorde tot
de vernieuwers van de middeleeuwse wijsbegeerte en theologie, de
scholastiek. Het thema ”God is licht” werd door hem verder uitgewerkt.
In 1482 werd Bonaventura door paus Sixtus IV heilig verklaard en in 1587
werd hij door paus Sixtus V verheven tot kerkleraar. Een beeld van deze
heilige siert de entree van de Bonaventurakerk. Hij draagt hier een
kardinaalshoed en heeft - leraar zijnde - een open boek in de hand.
Enkele van zijn werken zijn zelfs in het Nederlands
vertaald:
-
Bonaventura, Itinerarium. De weg
die de Geest naar God voert, J.C.M. van Winden (vert.) (Assen 1996;
Scripta Franciscana)
-
Bonaventura, Breviloquium. De
theologie in kort bestek. Bd. 1: Het scheppend beginsel, J.C.M. van
Winden (vert.) (Assen 2000; Scripta Franciscana)
-
Bonaventura, Breviloquium. De
theologie in kort bestek. Bd. 2: Het herstellend beginsel , J.C.M.
van Winden (vert.) (Assen 2004; Scripta Franciscana)
-
J. van den Eijnden, Franciscus
als teken aan de hemel. De preken van Bonaventura over Franciscus
van Assisi (Assen 2003)
Omhoog
De geschiedenis van de
parochie gaat ver terug. Hoe ver precies is niet bekend. Wat men weet is
dat de Woerdense parochie in 1265 deel uitmaakte van het kapittel van
Oud Munster of St. Salvator te Utrecht. Het centrale punt van de
parochie, het kerkgebouw, zal in die jaren een Romaanse voorganger zijn
geweest van de 15e-eeuwse Petruskerk. Tijdens de reformatie koos Woerden
voor het calvinisme en werd de Petruskerk ingericht voor de protestantse
eredienst. De weinige katholieken die er nog waren kerkten in die tijd
in het geheim in een woonhuis. Met de benoeming in 1653 van Gijsbertus
van Nes tot pastoor kwam de pastorale zorg voor katholiek Woerden in
handen van de orde der Minderbroeders Franciscanen. De katholieke
gemeenschap groeide tegen de verdrukking in. In 1767 werd een nieuw
kerkgebouw aan de Groenendaal in gebruik genomen. Na het tot stand komen
van de grondwet in 1798, die onder meer een gelijkstelling van
godsdienst inhield, werd het maatschappelijk klimaat wat gunstiger voor
de katholieke geloofsgemeenschap.
In 1820 telde Woerden
ongeveer 1000 parochianen. Het katholieke leven bloeide op. In 1804 kwam
er een RK weeshuis en in 1843 werd met behulp van de zusters
Franciscanessen uit Roosendaal een meisjeskostschool, het pensionaat,
opgericht. In 1869 volgde de opening van een RK meisjesschool en in 1870
werd in een bij de kerk behorend huis gestart met onderwijs voor
jongens. Bij het herstel van de bisschoppelijke hiërarchie in 1853 werd
Woerden ingedeeld bij het bisdom Haarlem. In datzelfde jaar werd Woerden
na ruim twee eeuwen een statie te zijn geweest een zelfstandige
parochie, bestaande uit Woerden, Waarder, Barwoutswaarder, Rietveld en
delen van Linschoten, Zegveld en Kamerik.
Naarmate de katholieke
gemeenschap groeide ontstond de behoefte aan een ruimer kerkgebouw. In
1888 werd daarvoor een stuk grond van de gemeente gekocht. Als architect
werd Nicolaas Molenaar uit Den Haag aangetrokken. De financiën vormden
een knelpunt, maar uit een in de kerk teruggevonden gedenksteen blijkt
dat op 14 juli 1890 de eerste steen werd gelegd. De inwijding volgde,
zoals reeds gememoreerd, in 1892. In 1999 waren er ruim 8500
parochianen. De parochie is uitgegroeid tot een vitale
geloofsgemeenschap, waarin een pastoraal team samen met een grote groep
vrijwilligers zorg draagt voor het vele werk. De franciscaanse
spiritualiteit heeft tot 1 januari 2000 een bijzonder stempel gedrukt op
de parochie doordat Franciscanen het pastoraat (mee) verzorgden.
Omhoog
|
