De grootste sportnatie aller tijden, gemeten naar behaalde titels en medailles gerelateerd aan het aantal inwoners, is zonder twijfel de DDR. In de jaren '70 en '80 eindigde het land op de medaillespiegel van de Olympische Spelen steevast in de top-3. De Oost-Duitse sporters keerden vaak met meer plakken huiswaarts dan de Amerikanen of de Russen. En, belangrijker nog voor de communistische machthebbers in Oost-Berlijn, met aanzienlijk meer medailles dan het verfoeide kapitalistische West-Duitsland. Ter illustratie: op de Spelen van 1976 in Montreal veroverde de Oost-Duitse ploeg 176 medailles tegen 39 voor de West-Duitsers.

Prioriteit
Dat een landje van nog geen 17 miljoen mensen sportieve supermachten te kijk zette, wekte natuurlijk argwaan. Waren de successen het logische gevolg van het feit dat sport in de DDR de hoogste prioriteit kreeg, of was er meer aan de hand? Vast staat inderdaad dat een aanzienlijk deel van 's lands begroting naar topsportontwikkeling ging. Op school was sport een hoofdvak. De DDR was het eerste land ter wereld waar de rol van de sport in de grondwet was vastgelegd. Daarin stond dat "lichaamscultuur en sport als elementen van de socialistische cultuur de alzijdige lichamelijke en geestelijke ontwikkeling van de burgers dienen".

Op de Deutsche Hochschule für Körperkultur in Leipzig ontwikkelde sportwetenschappers een geraffineerd selectiesysteem waarbij kinderen al op zeer jonge leeftijd vrijgesteld werden om zich verder te bekwamen in sporten, waarvan wetenschappelijk was vastgesteld dat zij daar aanleg voor hadden. Er was de politiek leiding alles aan gelegen met klinkende sportprestaties de superioriteit van het socialisme boven het kapitalisme aan te tonen.

Scepsis

Maar alle faciliteiten en wetenschappelijke methoden ten spijt, de twijfel en scepsis konden niet worden weggenomen. Daarvoor kwamen de successen te snel en waren zij te spectaculair. Was de DDR tot de jaren '70 als sportnatie nog te vergelijken met Nederland, daarna steeg het land vanuit het niets met stip naar de top. En wat te denken van die totaal uit hun voegen gegroeide, met name vrouwelijke, sporters. Zulke spierbundels konden toch niet alleen het gevolg zijn van intensieve training. Het vermoeden dat er doping in het spel was, werd steeds sterker. Na de val van de Berlijnse Muur bleek dat de sceptici gelijk hadden. Om overwinningen zeker te stellen, werd op grote schaal en systematisch aan sporters doping verstrekt, zelfs aan kinderen van 10 jaar. Dat gebeurde veelal zonder medeweten van de gebruikers zelf, die te horen kregen dat de pillen die zij dagelijks moesten slikken vitaminenpreparaten waren. In werkelijkheid ging het om krachtige anabole steroïden, meestal Oral Turinabol.

'Staatsplanthema 14.25'
Wie wel van de hoed en de rand wisten, waren de politieke leiders van de DDR. Na de Duitse hereniging is onomstotelijk vast komen te staan dat men tot in de hoogste echelons van het partij- en staatsapparaat in de DDR op de hoogte was van de dopingpraktijken. De vaak schokkende onthullingen zijn grotendeels het werk van de moleculair bioloog Werner Franke, die als echtgenoot van een dopingslachtoffer jarenlang een persoonlijke vendetta voerde tegen voormalige DDR-sportfunctionarissen. Zo weten we nu dat het bedrog in 'Staatsplanthema 14.25' zelfs tot wet verheven was. In dat geheime document gelastte de regering honderden wetenschappers en artsen nieuwe dopingmiddelen te ontwikkelen en er zorg voor te dragen dat de fraude onopgemerkt bleef.

De afgelopen jaren zijn tientallen trainers, artsen, ambtenaren en politici veroordeeld tot voorwaardelijke celstraffen en boetes voor hun rol in het dopingsysteem. Zeker 10.000 sporters zijn tussen 1970 en 1989 voorzien van allerlei anabolen en hormoonpreparaten. De meeste aandacht ging naar het proces tegen de voormalige chef van de Oost-Duitse sportmedische dienst Manfred Höppner en de ex-voorzitter van de turn- en sportbond van de DDR Manfred Ewald. Ook zij werden slechts veroordeeld tot voorwaardelijke gevangenisstraffen. Dit tot grote teleurstelling van de 142 ex-atletes die de twee bejaarde mannen hadden aangeklaagd.

Levenslang

Kwamen de 'daders' er af met onbenullige straffen, de slachtoffers kregen 'levenslang' en in sommige gevallen zelfs de 'doodstraf'. Hun gezondheid was onherstelbare schade berokkend. Sterke jonge vrouwen die door hormoongebruik voor hun veertigste al compleet zijn afgetakeld. Kampioenen van weleer, die nu geplaagd worden door onvruchtbaarheid, leverbeschadigingen, acné en menstruatie- en libidostoringen. Het herenigde Duitsland lijkt het besmette sportverleden van de DDR zo snel mogelijk te willen vergeten. Toch zijn veel coaches en artsen uit de DDR nu nog actief in de Duitse sport. Ook zijn enkele duitse trainers in dienst getreden van Chinese sportbonden. De kennis en expertise inzake doping is met het verdwijnen van de DDR niet verloren gegaan. De vrees is niet ongegrond gebleken dat zij hun oude praktijken in nieuwe banen voortzetten.