Trainer Heerenveen overeind gebleven na moeilijke periode

De Haan meer pedagoog dan trainer

HEERENVEEN - Voor Foppe de Haan vormen de kalklijnen niet de grens van het leven. Hij voelt zich meer pedagoog dan trainer, meer vormer dan strateeg. Hij maakt bij SC Heerenveen afspraken met zijn spelers, maar gunt ze ook vrijheid. De vrijheid om fouten te maken. "Als je geen fouten mag maken, verdwijnt de durf. Kweek je robots zonder creativiteit."

Die filosofie dreigde De Haan fataal te worden na een desastreuze competitiestart. In september stond hij nummer een op het lijstje van de trainers die de kerst niet zouden halen. "Ik was oud, afgezaagd, geestdodend, verstikkend en ga zo maar door. Opeens kon ik er niets meer van", kijkt hij in de perskamer van SC Heerenveen terug. Hij maakte kennis met een fenomeen waarop hij geen enkele invloed had. "Derden gingen lopen peuren in de club, in de spelersgroep, etterbultjes uitzuigen."

De Haan bleef overeind. "Omdat ik een sterk fundament heb", weet hij. "Ik werd op mezelf teruggeworpen maar kraakte niet." Toch vroeg hij zich af of het trainerschap al die narigheid wel waard was. "Ik heb een hele middag in een kleedkamer gezeten. In mijn eentje. Alle voors en tegens op een rijtje gezet. Onwillekeurig moest ik terugdenken aan thuis, aan vroeger. Boven de potkachel in de keuken hing een tegeltje met een Friese tekst die zoveel betekende als 'we zijn niet van plan te breken'. Dat was ik ook niet van plan."

Fanmail

In die periode kreeg hij enorm veel fanmail. Kaarten, e-mails, bossen bloemen. "Het leek net alsof er iemand dood was." De trouwe aanhangers vergaten niet dat de oudste trainer (59) in het betaalde voetbal met de Friese dorpsclub de nationale beker won en de Champions League haalde.

"Trainen vind ik mooi", zegt hij in alle eenvoud. "Dat is mijn enige drijfveer om trainer te zijn. Daar haal ik mijn motivatie uit. Je moet elke dag vooroplopen in de groep. In figuurlijke zin natuurlijk. Dat is de uitdaging, dat geeft de spanning. Op de dag dat ik dat niet meer voel, ben ik al een dag te laat met opstappen."

Van oorsprong is Foppe de Haan een Wâldsjer, een Woudfries uit Lippenhuizen, 12 kilometer ten oosten van Heerenveen. "Van oudsher het meest onkerkelijke gebied van Nederland. Een Domela Nieuwenhuisstreek. Allemaal rooien, communisten. Alleen de grote boeren gingen er naar de kerk om de zegen af te roepen over de oogst of de bemesting. Mijn ouders waren hartstikke onkerkelijk, toch vonden ze het noodzakelijk mij naar de zondagsschool te sturen. Ik kreeg een bijbeltje mee van de dominee die er bij zei dat hij hoopte dat ik het kapot zou lezen. Dat was dus niet het geval. Ik kom nooit in de kerk. Eén keer per jaar, met kerst, om de sfeer en de boom. En bij bezichtigingen in vakanties, want de kerk draait om het leven."

Zijn vader was wagenmaker. "Hij had een eigen bedrijfje dat ten dode was opgeschreven door de mechanisatie. We waren arm, leefden sober. Mijn vader verdiende er een paar centen bij als doodgraver en postbode. Hij eindigde tenslotte in een houtfabriek in Grou." Foppe was in zijn kinderjaren al een gedreven spelletjesgek. "In de wintermaanden zetten mijn vader en ik altijd een competitie op: dammen, sjoelen en molentjes, een oud Fries spel. Ik heb het karakter van mijn moeder. Die was klein, fel en bloedfanatiek." De Haan noemt zichzelf een streber. "Altijd geweest. Ik wilde en moest altijd de beste zijn, in de sport en op school. Kon op 4 jaar zwemmen met een soort Arabische zeemansslag en op 5 jaar schaatsen. Wilde altijd het verste en hoogste springen. Voetbalde op klompen en moest altijd scoren. En nog. Na de kerst gaan we een weekje skiën in de buurt van Alpe d'Huez. Dan wil ik ook van de hoogste en steilste berg af. Ik kan aardig skiën, maar daarvoor ben ik nu al aan het trainen."

Buitenbeentje

Het voetbal neemt hij mee op vakantie. "Voetbal laat me niet los. Nooit meer, ik werk al 28 jaar in die wereld." Hij is een buitenbeentje in het trainercorps, verafschuwt de lange regenjas met opgezette kraag en durft zich kwetsbaar op te stellen. "Je moet je emoties durven tonen, geen toneel spelen. Als ik verdriet heb, laat ik dat zien." Trainen is opvoeden, vindt hij. "Kinderen zien en voelen of je echt bent, spelers ook." Hij is streng, recht door zee en spreekt spelers direct op hun gedrag aan." Voor sommige spelers is De Haan een lastige trainer. "Ik wil ze 25 keer de spiegel voorhouden, maar als het kwartje dan nog niet valt, is de consequentie dat ze niet meer bij Heerenveen kunnen spelen."

De Haan heeft een contract tot zijn 62e bij Heerenveen. "Daarna betalen ze me door tot mijn 65e. Ik mag mijn eigen rol invullen." In de winterstop gaat hij met voorzitter Riemer van de Velde rond de tafel zitten. "Evalueren en vooruitkijken naar het volgend seizoen en mijn rol daarin. Ik vind voetbal nog steeds hartstikke mooi. De verbazing gaat nooit weg. In elke wedstrijd zie ik een moment dat ik denk: wat mooi. Dat zijn de momenten waarvoor je weken van tachtig uur maakt, waarvoor je zeven dag per week werkt."

Zolang die momenten er zijn, zal Foppe de Haan uit Akkrum trainer blijven. En anders gaat-ie schaatsen ("veel leuker dan lopen''), zeilen en kievitseieren zoeken. "Vroeger ging ik met vrienden een week op stap om eieren te zoeken. Ik heb er een keer 150 gevonden. Dat is ook mooi. Het leven houdt niet op bij de kalklijnen."

(ANP)