Varanasi - Khajuraho - Orcha

Varanasi - Khajuraho - Orcha – Agra

Dag 12: Maandag, 31 januari 2005 Varanasi - Khajuraho

Om zeven uur vertrekken we voor de lange tocht naar Khajuraho, er staat minimaal 11 uur voor, er wordt ook wel 18 uur over gedaan. In de moessontijd kan het gebeuren dat dit traject niet per bus kan worden afgelegd in verband met het wegdek. In dat geval wordt er gevlogen. Hadden we nu optioneel ook kunnen doen tegen extra betaling. Door één echtpaar uit de groep wordt dit om gezondheidsredenen gedaan.

Een eindje buiten Varanasi stuiten we op het eerste oponthoud, een file voor een brug. Hoe lang gaat dit duren? Dat kan hier zomaar uren en uren zijn. Hein beslist dat we gaan omrijden, dat zal een dertig kilometer zijn, maar hier is dat niet iets wat zo even gepiept is.

De chauffeur is er niet zo voor, het gaat niet volgens de vaste route en dat is men hier niet gewend. Liever uren wachten dan omrijden. Afijn na veel vijven en zessen gaan we toch omrijden.

De rit is eindeloos, vaak erg slecht wegdek, vaak alleen maar een zandpad met kuilen, hele rode zandwolken waaien op, dat is dan een drukke verkeersweg met heel veel vrachtverkeer, hoewel we ook hele stukken geen auto zien. Een sanitaire stop doen we maar zoals de plaatselijke bevolking, aan de kant van de weg wat bij de dames de nodige hilariteit opwekt.

We komen door veel gehuchtjes met lemen huisjes. De vlakten zijn oneindig. Er zijn mooie tot de horizon geel gekleurde velden bij van bloeiende mosterdzaadplanten.

Hele tijden is er soms geen bebouwing te zien. Het landschap en de natuur zijn schitterend, wel hebben we een paar buitjes.

Tegen de avond wordt het donker, we rijden nu hele einden over slecht onderhouden klinkerwegen, ook geen pretje. Nog eens een sanitaire stop, nu maar met zaklamp en een rol toiletpapier de bus uit. Iedereen gaat weer opgelucht verder.

Eindelijk na een rit van 13,5 uur staan we om halfnegen voor het Clarks Khajurahu, het hotel waar we twee nachten slapen.

Aan het diner horen we dat de file bij Varanasi nog steeds een probleem is, goed dat we zijn omgereden. Ook horen we dat de Koning van Nepal min of meer zelf een staatsgreep heeft gepleegd. Hij heeft de staat van beleg afgekondigd, het parlement ontbonden en politieke leider huisarrest gegeven. We horen ook dat de eerst volgende groep die uit Nederland zou vertrekken voor deze reis is vervallen.

Dag 13: Dinsdag, 1 februari 2005 Khajuraho

Vanmorgen staat een bezoek aan de erotische tempels op het programma.Deze tempels, enorme bouwwerken met bewerkt natuursteen, worden beschouwd als architectonische meesterwerken. Oorspronkelijk waren er 85 tempels maar er resteren er nu nog een 20tal. Ze zijn gebouwd tussen 950 en 1050 maar zijn eeuwen lang overwoekerd geweest door de jungle. Ze zijn pas in 1838 door de Engelsen herontdekt en in 1864 in kaart gebracht door Major – General, later Sir Alexander Cunningham, een Engelse archeoloog en officier bij de genie die na zijn pensionering in 1861 hoofd van het Indiase archeologisch onderzoek werd. Door de overwoekering en de afgelegen plaats waar ze zijn gebouwd zijn de tempels nooit ten prooi gevallen aan de vernielzucht van de moslims tijdens hun overheersing. De tempels zijn vooral bekend door de erotische afbeeldingen in het beeldhouwwerk maar dat is maar zo’n tien procent. Er zijn ook allerlei afbeeldingen van Goden, krijgers, muzikanten en mythologische dieren, maar de erotische spreken het meest tot de verbeelding.

Alle seksuele standjes uit de Kamasutra zijn hier in het beeldhouwwerk te aanschouwen. De afbeeldingen gaan van mooie erotische tot wat wij zouden zeggen: groepsseks en seks met dieren.

Geleerden vragen zich nog steeds af waarom en hoe deze tempels op deze afgelegen plaats werden gebouwd. Enkele theorieën hierover zijn: “Het opvoeden van jongens in de pubertijd” en “de tempels behoeden voor blikseminslag”. Veel geleerden denken nu, dat de gebeeldhouwde figuren een metafoor zijn voor een hoger doel van de menselijke ziel. De beeldengroepen bevinden zich op drie niveaus: het laagste niveau ruw, ze stellen meestal orgiën van dronkaards voor, het laagste niveau van het menselijk gedrag. In het midden niveau worden voorstellingen uit dagelijkse leven gegeven. Op het derde en hoogste niveau komen de erotische beelden voor, amoureuze en seksuele thema’s uitbeeldend. Binnen dit derde niveau onderscheidt men twee niveaus. Het eerste geeft alle mogelijke standjes weer en bij de tweede, het hoogste niveau, omhelzen de figuren elkaar meer ingetogen, of kijken elkaar liefdevol in de ogen. Deze laatste stellen de complete versmelting van twee geesten voor, de spirituele versmelting van twee zielen.

Na de bezichtiging van de tempels gaat het terug naar het hotel voor de lunch, waarna de Raneh watervallen aan de beurt zijn. Mooi natuurschoon, mooi landschap, mooie rotspartijen, maar helaas geen water, het is het droge seizoen. Terug naar het hotel voor het diner.

Dag 14: Woensdag, 2 februari 2005 Khajuraho – Orcha

Door een prachtig en afwisselend landschap rijden we naar het 16^e eeuwse stadje Orcha. Er zijn veel in bloei staande mosterdzaadvelden. Het zonnetje schijn lekker. Om één uur komen we bij ons hotel voor één nacht aan, Het Orcha Resort. Een erg mooi en prachtig gelegen hotel gelegen aan de rivier Betwa, maar nu bijna droog staand.

Na een hapje eten, Ineke patat, staat een bezoek aan een tempel en een paleis op de agenda waarna we niet te laat in het hotel zijn voor het diner.

Dag 15: Donderdag, 3 februari 2005 Orcha – Agra

We vertrekken om acht uur richting Agra, de zon schijnt. Voor vertrek neem ik een paar foto’s van de tempels, zichtbaar vanuit de tuin van het hotel. De wegen zijn nu redelijk goed, wat dichter we bij Delhi komen wat beter het wel zal worden. Iets over twee uur zijn we in het Hotel Clarks Shiraz te Agra.

Om drie uur vertrekken we naar, wat wel het zevende wereldwonder wordt genoemd, de Taj Mahal, het mooiste liefdesmonument ter wereld. Het is gebouwd door de Mughal - vorst Shah Jahan uit liefde voor zijn vrouw Arjumand Banu Begum, die hij na hen trouwen Mumtaz Mahal noemde, wat parel van het paleis betekent. Ze was zijn derde vrouw en werd zijn hoofdvrouw. Ze overleed in 1631 op 39 jarige leeftijd bij de geboorte van hun 14^e kind, een dochter. Ze waren 19 jaar getrouwd. Volgens de overlevering beloofde Sjah Jahan aan Mumtaz Mahal op haar sterfbed dat hij niet meer kinderen zou verwekken en dat hij, ter nagedachtenis aan haar, het mooiste paleis in de wereld zou bouwen. Dit werd de Taj Mahal op de oever van de Yaumuna rivier.

We moeten ongeveer een halve kilometer voor de Taj Mahal vanuit onze bus overstappen in een andere, aangedreven door een elektromotor. Dit in verband met de milieuverontreiniging en ter bescherming van de Taj Mahal. Zou het helpen? Dit betekent wel dat we spullen in de bus moeten achterlaten, want de controle is erg streng en een heleboel dingen mag je niet meenemen. Bij de poort voor de kaartverkoop neem ik nog een foto van een paar koeien die aan komen lopen. We gaan verder en ik wil mijn eerste foto van het Taj Mahal complex nemen, maar mis hoor, batterijen leeg. Grote pech want de reserve batterijen achtergelaten in de bus. Gelukkig heeft Ineke haar toestel wel bij zich.

Voordat je de eigenlijke Taj Mahal ziet moet je door een grote imposante toegangspoort met aan beide zijden langgerekte gebouwen. Tot nu toe niets bijzonders eigenlijk. Door de poort gekomen zie je de tuinen, met de langwerpige waterpartijen, in symmetrie en achterin het uit wit marmeren opgetrokken mausoleum, de Taj Mahal, met de grote koepel, de kleinere koepels en de vier minaretten. Links en rechts ervan staat een in rood zandsteen opgetrokken gebouw met wit marmeren koepels in volkomen gelijkheid en symmetrie. Links de moskee, het rechtergebouw wordt als gastenverblijf gebruikt.

Na uitleg van de plaatselijke Indiase gids lopen we op ons gemak de tuin in richting het gebouw waarom het allemaal gaat. Het totale complex met tuinen en al is ruim 17 ha groot, 580m bij 300m. De top van de grote koepel van de Taj Mahal steekt bijna 75 m boven de grond uit. De vier minaretten zijn bijna 42 m hoog.

Bij het grote marmeren platform, ongeveer 7m hoog, gekomen moeten eerst de schoenen uit, daarna mogen we via de marmeren trap het betreden. Hier kun je goed zien wat een kunstig gebouw het is, het witte marmer, opgesierd met bloemmotieven van ingelegde edelstenen en halfedelstenen. Verzen uit de koran zijn over het gehele gebouw te vinden, de tekens in het marmer gegutst en met edelstenen ingelegd. Het bijzondere hieraan is dat als de verzen van beneden naar boven worden gelezen de tekens naar boven toe even groot en daarmee even leesbaar blijven, het perspectief blijkbaar uitschakelend.

Nu naar binnen, fotograferen mag niet meer. Als we binnenkomen zien we als allereerste een lange trap naar beneden met een ketting afgesloten, mensen gooien geldstukken naar beneden. We lopen verder en zien dan een achthoekig marmeren traliewerk met daarin openingen waardoor de ruimte binnen het scherm is te bekijken. Oorspronkelijk was er een baldakijn van parels met een gouden rastering met edelstenen die de tombe van Mumtaz Mahal omsloten. Maar Shah Jahan was bang voor diefstal en vandalisme, dus toen ook al, en verving dit door het marmeren scherm.

De tombe van Mumtaz Mahal staat precies in het midden van het gebouw en daarmee precies onder het middelpunt van de grote koepel, op een soort platform. Daarnaast een ander platform met tombe voor de bouwer van het geheel, haar man keizer Shah Jahan. Dit is het enige wat de symmetrie van het complex doorbreekt, alsof deze tombe er op het laatste moment er maar bij is gezet en er eigenlijk niet bij hoort.

Het schijnt dan ook dat het de bedoeling van de vorst was om hier na zijn dood niet te liggen. Hij wou aan de overkant van de rivier tegenover de Taj Mahal een zelfde monument in spiegelbeeld voor zichzelf bouwen maar dan in zwart marmer. De twee monumenten moesten worden verbonden met een zilveren brug over de rivier. Echter voordat hij daar mee kon beginnen deed zijn zoon Aurangzeb een geslaagde greep naar de macht, zette zijn vader af en zette hem gevangen in het nabijgelegen Agra Fort.

De beide tombes zijn echter nep, precies onder deze nep tombes staan in de kelder, bereikbaar via de trap, de echte tombes met de lichamen van Mumtaz Mahal en Shah Jahan.

We lopen om de ruimte met de tombes heen en verbazen ons over de rijkdom van het geheel. Er zijn wel 43 verschillende soorten edelstenen en halfedelstenen, zoals agaat, jade, turkoois, onyx, lapis lazuli, bloedkoraal, jaspis, granaat, malachiet, enz.,enz, (we kennen ze toch allemaal?) gebruikt. Er werden voor een bloem soms wel 65 stukjes carneool gebruikt en wel 35 stukjes van verschillende soorten edelstenen en halfedelstenen om de kleur van één enkele bloem tot uitdrukking te brengen.

Het inlegwerk is met een dusdanig vakmanschap gedaan dat als er met de punt van een naald overheen wordt gegaan er geen groefjes of oneffenheden voelbaar zijn. Het is dan ook ongeëvenaard. Ook al hadden de vaklui, beter gezegd: de kunstenaars, het werk willen evenaren, het had niet gekund want volgens zeggen liet de keizer hun de handen afhakken na voltooiing van het werk.

Bij de bouw is ook veel goud en zilver gebruikt, parels, juwelen, porselein en kristal. De keizerlijke schatkist was blijkbaar onuitputtelijk.

Na dit allemaal met verwondering te hebben bekeken gaan we naar buiten, gaan de schoenen halen, lopen terug langs het water. We zien de Taj Mahal weerspiegelen in het water, zoals bekend van de folders. Omdat we nog wat tijd hebben gaan we even lekker op een bankje in het zonnetje zittend, de Taj Mahal bewonderen. Afhankelijk van het moment van de dag en nacht wordt de toeschouwer getroffen door het spelen van het licht op het marmeren gebouw. Het heeft een heel andere glans bij vol zonlicht dan bij vol maanlicht of bij op- of neergaande zon. Zelfs nu zien we dat de gloed van het gebouw anders is dan een uur geleden toen de zon nog hoger stond.

Zo zittend op ons bankje overdenken we dat het niet verwonderlijk is dat er 20.000 mensen er onafgebroken 22 jaar aan hebben gewerkt om dit geweldige monument, dit praalgraf, te bouwen.

Na het bewonderen van de Taj Mahal gaan we naar een juwelierzaak, Kohinoor Jewelers. Deze zaak, begonnen in Delhi, bestaat al sinds 1862 en is gespecialiseerd in exclusieve en unieke kunstwerken van edelstenen. Je stapt dan ook zo niet even binnen vanaf de straat, je komt op uitnodiging of afspraak. Leden van de koninklijke families van India en Engeland waren er klant. De juwelierszaak is gericht op de Westerse smaak en heeft dan ook internationale klanten.

Als we binnen zijn gaan we eerst naar een eenvoudige ruimte. De eigenaar, de heer Ghanshyam Mathur, vertelt daar over zijn passie, het driedimensionale borduurwerk, bekend geworden door de vele malen onderscheiden kunstenaar Shams,de in 1999 overleden schepper van deze unieke kunst. Na uitleg wordt het licht uitgedaan en komt, achter glas, het eerste kunstwerk tevoorschijn. In deze galerie hangen er diverse en één op een tafel onder glas. Eén voor één krijgen we de kunstwerken te zien. We mogen foto’s, wel zonder flitslicht, nemen.

Shams schetste de onderwerpen uit de vrije hand en borduurde ze dan als basis met katoendraad. De figuren werden verder opgevuld met zijden draden en gouddraad. Ook werden wel edelstenen erin verwerkt zoals in de vaas met een bouquet bloemen, speciaal gemaakt voor zijn vrouw. Het is 2,36 m hoog en 1,75m breed. Een ander zeer opmerkelijk kunststuk is dat van de “Goede Herder”. Er is 6570 dagen over gedaan, zo’n 20 jaar. Het is 2,50 m hoog en 1,90 m breed.

Shams borduurde het officiële zegel van de president van de USA en bood dit president Lyndon B. Johson aan in 1966. Ook borduurde hij een portret van Abraham Lincoln, de legendarische president van de USA, en bood het in het Witte Huis president Gerald Ford aan. Dit kunstwerk wordt nu bewaard in het Nationaal Museum te Washington D.C.

De kunstenaar heeft vele hoge onderscheidingen gekregen voor zijn werk.

Ooit is voor een stuk door koning Faisal van Saoudi Arabië bijna $ 3 miljoen geboden, het bod werd niet geaccepteerd.

Na het bekijken van de geborduurde kunstwerken bekijken we de unieke sieraden. Er zijn antieke stukken bij van maharadja’s, de waarde kan wel oplopen tot meer dan € 5 miljoen. Van sommige stukken kan geen waarde worden genoemd, ze zijn onschatbaar of onbetaalbaar.

Naast het bezit van deze antieke stukken worden er moderne sieraden ontworpen en gemaakt, waarbij gebruik wordt gemaakt van allerlei soorten edelstenen van hoge kwaliteit. Ieder stuk wordt in eigen beheer door eigen mensen ontworpen.

Daarna is het hoog tijd om terug te gaan naar het hotel voor het diner. Een dag van hoogtepunten is voorbij.

Dag 16: Vrijdag, 4 februari 2005 Agra

Vandaag staan er weer interessante zaken op het programma. Als eerste gaan we naar het Agra Fort. Het ligt ook aan de Yaumuna rivier, dicht bij de Taj Mahal.

Er is met de bouw begonnen in 1565 door keizer Akbar, de grootvader van de bouwer van deTaj Mahal, Shah Jahan. Ook Shah Janhan en zijn vader hebben nog veel aan het fort bijgebouwd en veranderd. Keizer Akbar bouwde in rode zandsteen maar zijn zoon en kleinzoon hielden meer van wit marmer. Daarom zijn veel gebouwen binnen het fort door Shah Jahan vernietigd en daarvoor in de plaats heeft hij er marmeren gebouwen neergezet. Het fort was oorspronkelijk bedoeld als militair bolwerk maar na verloop van tijd, onder Shah Jahan, kwam de nadruk te liggen op het gebruik ervan als keizerlijk paleis. Op dit moment is het gehele complex niet te bezichtigen omdat een heel groot deel is afgesloten doordat het weer in gebruik is voor militaire doeleinden.

Als we de bus uitkomen staan we voor een reusachtig groot bouwwerk opgetrokken uit rode zandsteen, vandaar ook wel de naam het Rode Fort. Het fort heeft massieve muren van 20 meter hoogte die ongeveer 2,5 km lang zijn en omringd wordt met een negen meter brede en tien meter diepe gracht. We lopen via de kolossale poort door en beginnen met de wandeling over het complex, wat ruwweg de vorm van een halve maan heeft op een terrein met een driehoekige vorm, en door de paleizen. Veel van het inlegwerk van de Taj Mahal zie je hier ook. Ook hier onvoorstelbare uiting van rijkdom en buitenissigheden, maar alles wel geweldig mooi en imposant. Veel van het goud, het zilver en de edelstenen van de paleizen zijn in de 18^e eeuw geroofd door de Jats, een woestijnvolk, tijdens hun bezetting van Agra. Zou hier ons woord “jatten” vandaan komen? In het fort staan ook twee moskeeën.

Hier binnen het fort staat ook de “hal” Diwan-i-Am, gebouwd door Shah Jahan voor publieke audiënties.. Hier zat op de wereldberoemde pauwentroon die hij had laten maken en die later via Delhi in Teheran terechtkwam, Shah Jahan op een rijkelijk versierd soort balkon zijn “gasten” aan te horen. Die moesten natuurlijk wel een paar meter lager staan.

Van diverse plaatsen heb je van hieruit een goed uitzicht op de Taj Mahal, helaas is het behoorlijk wazig. Na de bezichtiging komen we bij de poort op weg naar het volgende.

Dit volgende is het bezoek aan een marmeratelier. Hier krijgen we uitleg over de werkwijze van het eeuwenoude handwerk van de inlegtechniek in marmer. Het bedrijf heeft honderden mensen in dienst maar dat zijn allemaal thuiswerkers. Elke dag moeten een aantal van hen in de zaak komen om demonstraties te geven voor de bezoekers.

En natuurlijk kunnen we in de bijbehorende winkel allerlei marmeren voorwerpen kopen. Dit varieert van kleine dingetjes tot grote voorwerpen zoals tafelbladen van behoorlijke afmetingen. Is het te zwaar om in een vliegtuig mee te nemen? Geen probleem, het wordt bij je thuis afgeleverd. De verkoper laat een blad op de grond vallen om te demonstreren dat het echt niet kapot gaat of dat het inlegwerk er niet uitspat, cola wordt eroverheen gegoten, het kan geen kwaad.

Van hieruit gaan we naar een gebouw dat wel als voorloper van de Taj Mahal wordt beschouwd, de Itmad-ud-Daulah. Het ligt ook aan, maar aan de ander kant van de rivier Yamuna. Dit mausoleum is gebouwd door Nur Jahan ter nagedachtenis van haar ouders. Nur Jahan was een vrouw van Jehangir, die de zoon van Akbar en de vader van Shah Jahan was, de bouwer van de Taj Mahal. Jahangir doodde wel de eerste man van haar zodat hij met haar kon trouwen. Overigens doodde Shah Jahan twee broers om zelf aan de macht te kunnen komen. “Lieverdjes” waren het toen zeker niet!

Itmad-ud-Daulah betekent “steunpilaar der staat” en was een eretitel gegeven door Akbar aan Mirza Ghiyas Beg, die een belangrijke minister aan het hof van Akbar was.

We bekijken het gebouw, de lichamen van Mirza en zijn vrouw liggen in heel wat eenvoudiger tombes dan Muntaz Mahal en Shah Jahan in de Taj Mahal. Klein detail: Muntaz Mahal was een kleinkind van Mirza. Maar toch: hier ook een overdaad aan marmer met inlegwerk en fraaie motieven.

Na het bekijken ervan lopen we nog wat rond in de tuin. Kinderen willen altijd graag worden gefotografeerd. Het stelletje op het grasveld, dat alleen oog heeft voor elkaar, waarschijnlijk niet.

Een eind verder aan de rivier ligt nog het Chini-Ka–Rauza wat we nu gaan bekijken. Met de bus kunnen we er niet dichtbij komen. We lopen door een straatje er naartoe. Het is maar een klein gebouw gedomineerd door één enkele koepel. De mooie divers gekleurde geglazuurde tegels verraden een Perzische invloed.

Na het bekijken van de Chini-Ka–Rauza gaan we terug naar het hotel.

Terug naar boven