Aristocratische Bedrijfsvoering
| April 2007 |
INTRODUCTIE
Het achterliggende idee is simpel: wij scheppen onze realiteit door de manier waarop wij denken over de wereld. Als we verstoorde percepties hebben leidt dat ook tot een verstoorde realiteit. Hoe dieper bepaalde verstoorde gedachtenpatronen zijn ingebed in onze maatschappij hoe meer mensen geneigd zijn een bepaald verstoord realiteitsperspectief te bestendigen.
In een tijd waarin de weerrecords bij bosjes sneuvelen is het misschien een geinig idee om ook wat andere zaken te laten sneuvelen, en daarbij doel ik dan vooral op gestoorde realiteitsconstructen, oftewel onze gedachten. Misschien ontdekken we ooit wel een verband tussen beide zaken.
ARISTOCRATISCHE BEDRIJFSVOERING
Hoe anders is de huidige constructie. Momenteel vinden we het normaal dat een bedrijf als hoofddoel heeft het streven naar winst. Het winststreven dat in de praktijk vaak neerkomt op het uitleven van ordinaire hebzucht voor een kleine elite hoog in de bedrijfshierarchie. Hierbij gaat het nauwelijks meer om de vreugde die ontstaat door het kunnen leveren van een bijdrage aan de samenleving via producten of diensten, laat staan dat het bieden van een werkplek voor werknemers een motivatiebron is. Sterker nog werknemers worden eerder beschouwd als een noodzakelijk kwaad dat een zware tol legt op de winstmarges.
De maatschappelijke verantwoordelijkheid is grotendeels uit het zicht verdwenen. Medewerkers zijn verworden tot kostenposten en de ware macht is verschoven naar aandeelhouders die vaak weinig met het bedrijf hebben, buiten het idee dat er misschien wel geld te halen valt.
PASSIEVE SLAVENHOUDING
Zolang mensen dit systeem nog als realiteit willen blijven omarmen zal het blijven bestaan. Zodra mensen echter zich openen voor de mogelijkheid dat zij in staat zijn om invloed uit te oefenen op deze realiteit, namelijk door andere mogelijkheden toe te laten in hun denkwereld, kunnen er wezelijke verschuivingen gaan plaatsvinden. Als steeds meer mensen hun steun intrekken voor het bestendigen van het concept dat het hebzuchtsprincipe een acceptabele drijvende kracht is voor de bedrijfsvoering zal deze realiteit moeten veranderen. De realiteit buigt zich namelijk naar datgene wat de meeste mensen als realiteit willen zien.
Hoe zou dat in de praktijk kunnen uitpakken? Het beurssysteem zou kunnen worden ontmanteld als een systeem dat teert op hebzucht, waarbij geld belangrijker is dan mensen. De aristocratische elite kan alleen blijven bestaan omdat mensen bereid zijn hun vertrouwen in hen te blijven investeren. Als het besef doordringt dat veel bestuurders niet het belang van het personeel op de eerste plaats hebben staan, maar hun eigen salaris, zou er een weerstand kunnen ontstaan die ertoe kan leiden dat mensen die andere (en minder schadelijke) prioriteiten hebben omhoog worden geschoven in de organisatie.
Als het personeel zich bewust wordt van het feit dat zij voor het grootste deel het bedrijf vormen kan er misschien ook de logica ontstaan dat zij ook zelf verantwoordelijk dienen te zijn voor de ontwikkeling van het bedrijf. Wellicht ontstaat er dan een impuls vanuit het personeel om zich te willen loskoppelen van externe aandeelhouders die kunnen bepalen wat er met hun bedrijf gaat gebeuren. Misschien ontstaat er een bewustzijn dat beursnotering eigenlijk alleen goed is voor de machthebbers binnen een bedrijf en dat het gelijk staat aan het afgeven van de eigen onafhankelijkheid. Je geeft je over aan de hebzuchtige grillen van de aandeelhouders.
Het losbreken van oude gewoontepatronen die machthebbers eeuwenlang in staat hebben gesteld het slavenvolk in toom te houden is geen eenvoudige opgave. Hoeveel voorbeelden hebben we nog nodig om ons te realiseren dat veel directeuren en raden van commissarissen vooral hun eigenbelang dienen en niet dat van de medewerkers? Wanneer ontstaan de bewegingen vanuit het personeel die deze eeuwenoude uitbuiting een halt gaan toeroepen? Misschien hebben we nog een paar graden meer bewustzijn nodig.
Deze waterputserie schrijf ik mede omdat ik graag energie wil investeren in het traceren van 'verstoorde' gedachtelijnen die wij de ether in zenden. Juist doordat we met zijn allen zijn gaan geloven in de waarheid van bepaalde gedachtengewoonten zijn er wellicht vele onnatuurlijke en ongezonde toestanden ontstaan. Misschien is het mogelijk om de vinger te leggen op deze perceptiegewoonten om deze vervolgens om te buigen.
Wat dat betreft valt er ook genoeg te snoepen. Het thema dat ik in deze waterput wilde aansnijden is dat van de aristocratische bedrijfsvoering. Toen tegen het eind van april 2007 bekend werd dat ABN AMRO en het Engelse Barclays zouden gaan fuseren dacht ik aan een aantal zaken. Een van de meer triviale associaties bestond uit dat sigarettenmerk Barclay, waarvan ik heb mogen ontdekken dat deze sinds 2006 niet langer bestaat en is omgetoverd (of omgetwixt om een oude raidertransformatie te gebruiken) tot Kent (zie wikipedia).
Hier zou ik graag een beeld willen schetsen van een bedrijfsinstelling die een wat gezonder aroma met zich meedraagt dan tegenwoordig gebruikelijk. Het is een beeld van een bedrijf dat twee hoofdpijlers heeft, namelijk ten eerste het produceren van bepaalde goederen of het leveren van bepaalde diensten die een bijdrage leveren aan het draaiende houden van de samenleving. Ten tweede het leveren van werk aan mensen in het bedrijf waardoor zij in staat zijn hun gezin (of zichzelf) te onderhouden. De derde pijler is ervoor zorgen dat het bedrijf kan blijven voortbestaan. Er wordt vooral gewerkt vanuit een dienende houding: een bedrijf is er voor de mensen die gebruik maken van de producten/diensten en voor de medewerkers van het bedrijf.
Opmerkelijk in deze gehele gestoorde gang van zaken is wel de gedweeheid waarmee medewerkers meespelen met dit spel. Mensen slikken als zoete koek de verhalen over concurrentie, het belang van winstmaken en de ondergeschiktheid van de belangen van het personeel. Het geeft in mijn ogen blijk van een diep gewortelde slavenhouding waarbij zwijgend het perspectief van de aristocratie wordt geaccepteerd en zelfs wordt geïntegreerd in het wereldbeeld. Mensen vinden het niet meer dan normaal dat bedrijven elkaar overnemen, fuseren met daarbij als tol het ontslag van duizenden mensen.