Waterput: Stichting Sanquin en Idealen
 

Stichting Sanquin en Idealen

    Juni 2007 - bijgewerkt in augustus 2007

 

INTRODUCTIE
In juni 2007 kwam de Stichting Sanquin Bloedvoorziening in het nieuws toen bekend werd dat een aantal bloeddonoren niet langer bereid waren hun bloed te schenken aan een organisatie waarin de raad van bestuur salarissen ontvangt die €50.000,- tot €80.000,- boven dat van onze minister president liggen. In dit artikel wordt wat stilgestaan bij dit interessante verschijnsel.

De foto hierboven is afkomstig van de zogenaamde corporate brochure (PDF). Hierop staat de raad van bestuur van Sanquin met v.l.n.r. E.Briët (€210.000,-), T. van Buunen (€240.000,-) en H. de Wit (€210.000,-).

RADIO 1 INTERVIEW MET THEO VAN BUUNEN
Ik zat in de auto toen ik een interview hoorde tijdens de Ochtenden op radio 1 (op donderdag 14 juni). Aangezien het een vrouwenstem betrof en de EO de uitzending verzorgde was de presentator waarschijnlijk Elsbethe Gruteke. Op hun site zag ik dat er geen digitale kopies op het internet worden aangeboden van hun uitzendingen.

Interessante zaken vielen me op tijdens dat gesprek. Ten eerste dat geinige moderne verschijnsel dat presentatoren tijdens het interview af en toe een mailtje voorlezen dat ook tijdens het gesprek ontvangen wordt. Eén mailtje dat me nog is bijgebleven was van een bloeddonor die door de toon van de voorzitter van de Stichting besloot te stoppen met het geven van bloed.

Wat me verder opviel was dat de voorzitter benadrukte dat het hier slechts een splintergroepering betrof. Ook zei hij dat hij zelf niet verantwoordelijk was voor zijn salaris: dat was destijds beslist bij het ontstaan van Sanquin uit een fusie van de Nederlandse bloedbanken en het Centraal Laboratorium van de Bloedtransfusiedienst van het Nederlandse Rode Kruis. Hij verdedigde ook hier zijn salaris, net zoals hij dat deed in een interview met de Volkskrant:

‘Sanquin is een professionele organisatie waar drieduizend mensen werken. Wij doen veel meer dan alleen bloed en plasma inzamelen. Zo hebben we in binnen- en buitenland grote medicijnfabrieken staan. Ook verrichten we veel wetenschappelijk onderzoek. Qua complexiteit is Sanquin vergelijkbaar met een ziekenhuis. Daar moet u de beloning ook aan spiegelen.’
Doel van Donorbloed is Vaag

STICHTING EN IDEALEN
Een stichting wordt gedefinieerd als een ondernemingsvorm waarbij niet winst, maar een ideël of sociaal doel de reden van de organisatie is (zie bijvoorbeeld Ondernemen en Internet). In het radio 1-interview prees de heer van Buunen ook de ideële en sociale motieven van de bloeddonoren. Hij brak ook een lans voor hen waarbij hij ook benadrukte dat er niet gedacht zou moeten worden aan betaling omdat er dan mensen aangetrokken zouden worden die misschien niet helemaal meer eerlijk de vragenlijsten invulden om zo maar aan geld te komen. Hierdoor zouden bepaalde ziektes kunnen worden overgebracht.

Toen Elsbethe Gruteke hem vervolgens vroeg naar zijn salaris werd er met geen enkel woord gerept over idealen. Er werd ontwijkend verwezen naar de verantwoordelijke partij, de raad van toezicht. Eigenlijk zou het toch erg simpel horen te zijn: je werkt in een stichting die ontstaan is op ideële dan wel sociale basis. Als je in een stichting werkt dan doe je dat ook vooral vanuit die ideële basis en dan streef je ernaar dat zo goed mogelijk te doen en het is vooral daar waar je je voldoening uit haalt.

Maar nee, idealen zijn de (gratis) motivatiebron voor het bloeddonerende gepeupel, maar niet voor de leidinggevenden binnen een organisatie, die hebben daar niet genoeg aan. Zij voelen geen enkel moreel bezwaar bij het ontvangen van een salaris dat ver boven dat van onze premier ligt. Wat zou het een groots gebaar zijn als een bestuurslid van een stichting weer het belang van het ideaal zou benadrukken en een aanzienlijk deel van zijn salaris zou investeren in de stichting, omdat hij vooral voor de stichting werkt en niet voor zichzelf.

Als alleen de drie leden van de raad van bestuur zouden besluiten om terug te gaan minister president niveau (€158.000,- volgens Harmen Binnema), dan zou er al €180.000,- vrijkomen. Als ze evenveel zouden gaan verdienen als een gemiddelde minister (€128.000, zie Tientallen boze donoren mijden de Bloedbank), dan zou er maar liefst €270.000,- vrijkomen voor andere zaken binnen de organisatie.

Het lijkt me dat een zelfstandig denkend bestuurder die weet wat knopen doorhakken betekent, ook wel de macht heeft om zijn salaris te verlagen naar een niveau dat overeenstemt met een stichting die haar bestaan ontleent uit ideël gestuurde mensen. Zo onder, zo boven. Wie weet maken we ooit nog eens de dag mee dat een bestuur inziet dat het verwezenlijken van idealen meer voldoening geeft dan het cashen van €20.000,- per maand.

CONCURRENTIEPOSITIE EN HET BEDRIJFSLEVEN
Buiten het afschuiven van de eigen verantwoordelijkheid over salarisexcessen wordt ook vaak het argument gebruikt dat salarissen in de (semi) publieke sector achter zouden blijven bij de salarissen in het bedrijfsleven. Ook hoor je wel eens vergelijkingen met andere landen. Als je inderdaad op die manier gaat kijken dan zou iedereen gek worden. We kennen allemaal wel onze geldsnoepers uit het bedrijfsleven, zoals Don Shepard van Aegon, die had in 2006 een inkomen van 6,35 miljoen euro, gevolgd door Michel Tilmant van onze 'postbankkiller' ING die 4,3 miljoen incasseerde. Gemiddeld stegen de inkomens aan de top van de grootste bedrijven van Nederland met 12,3% in 2006.

Als je vindt dat dat de norm moet zijn waarnaar gestreeft moet worden om 'goede' mensen in het bestuur van een organisatie te hebben, dan vermoed ik dat we een heilloze en hebzuchtige weg aan het bewandelen zijn. Misschien wordt de tijd wel rijp om gewoon al die mensen die liever voor een hoog salaris gaan de deur te wijzen en mensen met ideële drijfveren aan te nemen in raden van bestuur. Mensen die tevreden zijn met een salaris waar ze goed van kunnen leven. Mensen die vooral gemotiveerd worden om zoveel mogelijk mensen aan goed bloed te helpen, om maar een voorbeeld te noemen. Misschien moeten we eens af van het idee dat je alleen goede bestuurders kunt krijgen als je ze veel geld geeft.

SCHAAMTE IN PLAATS VAN TROTS
In de Amerikaanse toplaag schijnt een cultuur te heersen waarin je salaris een teken is van de mate van succes in je leven. "Hoe meer je verdient hoe meer je het gemaakt hebt in het leven". Ik denk dat de maatschappij er erg bij gebaat zou zijn als we ons eens meer zouden richten op het ongezonde karakter van een dergelijke levensvisie. Eigenlijk zouden we een alternatieve levensvisie hier tegenover kunnen zetten waarbij het hebben van een hoog salaris eerder iets is om je voor te schamen, omdat het een teken is van uitbuiting van anderen, want hoe je het ook went of keert: dat geld moet toch ergens vandaan komen, en als je alleen al kijkt naar de inkomens (uit 2004) van een aantal ziekenhuisdirecteuren dan kun je wel verzinnen waar al dat geld vandaan is gekomen: 

1. € 441.738 - H.F.M.A. Huijsmans, Diakonessenhuis
2. € 334.609 - E.H. Broekhuizen, Academisch Medisch Centrum
3. € 329.050 - R. Ramaker, Medisch Spectrum Twente
4. € 320.966 - P.M. Sturkenboom, Slotervaartziekenhuis
5. € 310.352 - F.R. Plukker, St. Jans Gasthuis
6. € 305.000 - G.J.C.H.M. Peeters, Academisch Ziekenhuis Maastricht
7. € 291.155 - L.J. Gunning-Schepers, Academisch Medisch Centrum
8. € 285.044 - R. Meijerink, Erasmus MC
9. € 284.458 - O.J.S. Buruma, Leids Universitair Medisch Centrum
10. € 283.809 - N.M.H. Hoefsmit, Ziekenhuis Gooi-Noord
Salarisonderhandelen.nl

CONCLUSIE
Als we hier echt iets aan willen veranderen moeten we zelf misschien ook eens stoppen met het idee dat we altijd maar meer geld nodig hebben. Dat je belangrijker bent als je een hoger salaris hebt. Als er een gevoel van schaamte ontstaat bij een te hoog salaris kan er een nieuwe beweging plaatsvinden waarbij mensen de waarde van hun persoon en hun succes in het leven niet langer afmeten aan de hoogte van hun inkomen. Door mensen met veel geld niet langer te respecteren kan een domino-effect ontstaan, want daar draait het deze mensen toch uiteindelijk om: respect krijgen van de omgeving. Respect voor hun grote huizen, hun grote auto's, de prestigieuze bedrijfspanden.

Als deze uitingen van extreem geldbezit eerder leiden tot een gevoel van afkeuring door de omgeving dan is dat niet goed voor het zelfbeeld van die mensen. Wellicht zet het hen dan aan het over een andere boeg te gooien. Ik kan me niet onttrekken aan het gevoel dat we op de drempel staan van een dergelijke verschuiving. Misschien realiseren we ons meer dat uitspraken als 'U spaart, wij graaien', 'Uw bloed, ons topsalaris', 'Uw zweet, onze bonus', 'Uw ziekte, ons inkomen', meer raken aan de werkelijkheid dan we vermoeden.

Laten we ook niet té fel worden op al diegene die nog steeds geloven dat het een teken van succes is om veel geld te verdienen, dat het iets is om trots op te zijn. We behoren allemaal tot dezelfde mensheid en we zijn dan ook allemaal verbonden met dit soort gedachtenpatronen. Laten we de zelfverrijkers vooral dankbaar zijn omdat ze ons zo duidelijk laten zien hoe ongezond dergelijke gedachtenpatronen zijn. Op die manier kunnen we misschien zonder al teveel ongezonde boosheid, lading en wrok dit soort gedachtegangen uit ons collectief bewustzijn snijden.

Mocht je constructief commentaar willen geven dan kun je dat kwijt bij de blogvariant van dit artikel op Volkskrantblog: Stichting Sanquin en Idealen.

Aanvullende links:

Waterput.

Naar boven