|
|
|
Diepzee Chatten
|
| December 2007 |
INTRODUCTIE
In ons snel digitaliserend land wordt er tegenwoordig heel wat afgetypt. Mails die binnen bedrijven worden verstuurd, mails die tussen vrienden worden gestuurd en daarbij is tegenwoordig ook het 'chatten' niet meer weg te denken. Al met al breien we zo heel wat uurtjes typend aan elkaar. In deze waterput wilde ik stilstaan bij het verschijnsel 'chatten' en wat daar in mijn ogen de mogelijkheden van zijn, maar ook de valkuilen. Er worden daarbij thema's besproken als 'het doden van de tijd', 'gezellig kletsen', 'vluchten voor de werkelijkheid', 'nieuwe mensen ontmoeten', 'nooit alleen zijn', 'vluchten voor jezelf', 'interactief exploreren' en 'het beter leren kennen van jezelf'.
DIFFUUS WERELDBEELD en ROB WIJNBERG
Voordat ik echt het 'chatthema' zelf aankaart, wil ik het eerst wat inkaderen in de jeugdcultuur. Vandaag heb ik de tegenlicht documentaire 'Ik en het Web' gezien. In die documentaire spreekt de jonge filosoof Rob Wijnberg (zie ook bijvoorbeeld artikel: Boeiuh is ons toverwoord, chilluh onze hobby) over hoe de jeugd lijkt aan te kijken tegen de wereld, waarbij ik vooral een aantal uitspraken zou willen noemen, tegen het einde van deze documentaire uit oktober 2007.
Buiten dit zegt hij ook nog dat steeds meer jongeren het idee zouden hebben dat de waarheid 'rond' is, miljoen kanten heeft waardoor je altijd wat mist als je doormidden zou snijden. Het wordt dan makkelijker om er helemaal maar niet teveel mee bezig te zijn. Op zijn site 'boeiuh.com' wordt ook een boek van hem beschreven met de introducerende woorden: Waarom kijkt maar 3,6 procent van de jongeren naar het journaal? Waarom lezen wij maar 12 minuten per dag, terwijl we wél meer dan drie uur televisie kijken?
BEINVLOEDINGEN DOOR VOLWASSENEN
In een andere tekst schrijf ik over een aantal manieren waarop ik vermoed dat pubers/kinderen worden beïnvloed door het wereldbeeld van hun ouders. Ik beschrijf daar ook dat er 'scheuringen' lijken op te treden in het automatisme waarmee dat wereldbeeld wordt overgenomen. Wellicht is de hele 'chatcultuur' wel een uiting van deze breuk in automatische wereldbeeldovername? Wellicht biedt het chatten wel mogelijkheden om zaken op een andere manier aan te pakken?
CHATTEN OF INTERACTIEF EXPLOREREN?
In het veertiende deel van de Dikke van Dale staat het werkwoord MSN'en beschreven als 'berichten en bestanden uitwisselen via een messenger'. Bij het woord chatten staat als definitie: 'rechtstreeks online tekstberichten uitwisselen'.
Afgelopen maand heb ik mijn eerste indrukwekkende chatervaring mogen beleven. Deze gebeurtenis heeft me aan het denken gezet over dit hele verschijnsel. Aanvankelijk koppelde ik de term chatten aan lege kletspraat tussen mensen die niks beters te doen hebben, maar ik ben me in de loop der tijd gaan openen voor andere mogelijkheden. Hieronder noem ik enkele zaken die meer helderheid verschaffen.
OPPERVLAKKIG OF DIEPGAAND?
Allereerst denk ik dat het verstandig kan zijn om jezelf af te vragen wat je eigenlijk wilt als je met anderen een chatcontact aangaat. Wil je met die persoon graag wat kletsen over een oorbel, de vuilniszakken, wat je nou toch weer vindt van de laatste uitspraak van Wilders of over een of andere game wil praten, of wil je het juist graag hebben over dingen die misschien een diepere laag van jezelf raken?
VRIENDEN SCOREN?
In de Messenger-scene kun je contactpersonen opslaan. Net zoals bij Hyves kun je aan andere mensen en aan jezelf laten zien hoeveel andere mensen je wel niet kent. Het is een soort openbare populariteitsmeter. Je zou je kunnen afvragen in hoeverre het verstandig is om de waarde van jezelf te laten afhangen van het aantal contactpersonen of vrienden dat je openbaar op je lat hebt staan. In hoeverre 'gebruik' je anderen dan vooral om jezelf hoger te laten stijgen in de populariteitslijst? En dan vooral om je beter en belangrijker te voelen?
TIJDVERDRIJF?
MSN'en en chatten kun je makkelijk inzetten om de tijd te doden. Als je even een momentje ergens vrij hebt, hop, je zet de computer aan en als je vriendenlijst maar groot genoeg is, is er altijd wel iemand waarmee je wat kunt kletsen. Op die manier loop je het risico dat je vooral msn'nt omdat je eigenlijk anders niet goed weet wat je met je tijd zou moeten doen. Het msn'en is in ieder geval heel wat actiever dan passief televisie kijken en daar valt ook veel voor te zeggen. Wellicht zijn er echter ook nog andere zaken waarmee je jezelf zou kunnen verrijken.
AANDACHT INTERN RICHTEN
In mijn ogen is een groot manco van deze tijd het wijdverbreide onvermogen om de tijd te vinden om eens 'niet bezig te zijn' met van alles en nog wat, maar rustig ergens te gaan zitten met je ogen gesloten. Het is niet al te makkelijk om de kunst te leren in rust naar je gedachten te kijken en die wellicht ook te leren sturen en richting te geven. Als je je zou openen om wat meer aandacht te schenken aan het verkennen van wat ik al eerder het 'innernet' noemde dan zou er een goed alternatief kunnen ontstaan voor het excessief internetgebruik.
HET ONTWIKKELEN VAN EEN EIGEN WERELDBEELD
In de puberteit zijn mensen nogal eens bezig met het ontwikkelen van hun eigen identiteit: wie ben ik? wat wil ik met mijn leven? wat vind ik belangrijk? Als je ergens het gevoel hebt dat er van alles niet klopt aan de wereld om je heen dan wordt het al snel aantrekkelijk om je vooral met je eigen wereldje bezig te houden: je vrienden, je school, sportclub en jezelf. Via de Live Messenger wordt het wel heel makkelijk om veel contact te hebben met al die mensen in je omgeving. Waarschijnlijk ontwikkel je mede hierdoor ook een identiteit. In die zin is het niet anders dan vroeger, alleen gaan al die contacten wellicht allemaal zo makkelijk en zo snel dat je haast geen tijd hebt om nog even bij jezelf stil te staan. Het kan dan al snel makkelijk worden om de wereldbeelden van je msn-vrienden over te nemen, en dan misschien vooral van die populairste vrienden.
Rob Wijnberg noemde het grijzer worden van het wereldbeeld van jongeren, in de zin dat het allemaal wel waar kan zijn, maar dat het ook allemaal niet zo erg duidelijk is. Op zich zou dat een prachtige ontwikkeling kunnen zijn, immers, als je eigenlijk maar niet weet wat nou allemaal waar is en wat niet, wat nou belangrijk is en wat niet, dan opent zich de mogelijkheid dat je niet langer externe bevestiging gaat zoeken voor je eigen wereldbeeld, maar dat je eens zelf gaat denken wat je belangrijk vindt in het leven.
SAMEN OF ALLEEN?
Om zelf een wereldbeeld in elkaar te kunnen zetten dien je de vaardigheid te ontwikkelen om naar jezelf te leren luisteren. Dat is geen eenvoudige opgave: hoe word je wijs uit die wirwar van gedachten, gevoelens en lichamelijke prikkels? Hoe zorg je ervoor dat je niet overspoeld wordt door al die externe informatie? Daar valt veel over te zeggen, maar om binnen dit onderwerp te blijven: zou het misschien niet een prachtige gelegenheid zijn om gebruik te maken van het 'chatten' om met elkaar dat innerlijke exporatietraject te bewandelen? Immers, met zijn tweeën weet je meer dan alleen.
MOGELIJKE INTERACTIEVE CHATVERKENNINGSREGELS
Intentieverklaring
Omdat in mijn ogen rondom het woord 'chatten' toch veelal een 'oppervlakkig geklets'-geur hangt, zou ik willen voorstellen om niet langer over chatten te praten maar over 'interactief typen', 'typend exploreren', 'chatbewustzijnsverkennen', 'chatverkennen' of misschien wel 'creatief interactief typen', iets in die geest om aan te geven dat je niet zomaar een paar uur weg wil chatten, maar dat je graag iets wilt ontdekken of leren over jezelf of over de manier waarop je met anderen omgaat, of hoe anderen met jou omgaan, of hoe je samen iets kunt verzinnen of scheppen. Alsof je samen de intentie uit om als een soort van 'kleine goden' elkaars innerlijke wereld te verkennen waarbij je eigen gevoelens en gedachten de hoofdelementen vormen.
Met één persoon
Als je echt verkennend wilt gaan chatten dan heb je al je aandacht nodig om te leren luisteren naar je eigen signalen en die van je exploratiepartner aan de andere kant van de monitor. Je kunt dan ook beter niet tegelijkertijd een televisie aan hebben staan of een radio hard. Ook is het handig om alle andere programma's die je hebt lopen af te sluiten. Het is een hele kunst om een gevoeligheid te ontwikkelen voor al die indrukken die vanuit jezelf naar buiten kunnen komen als je je daar voor opent. Het is dan ook raadzaam om je messenger-status op 'off-line' te zetten zodra je met een persoon aan het chatverkennen gaat.
Beschrijf je indrukken neutraal
Als je een beetje oefent met het chatverkennen en je er in slaagt om de externe afleidende prikkels buiten te houden dan zul je al snel gaan ontdekken dat er van alles leeft in jezelf. Om het chatverkennen waardevoller te maken kan het prettig zijn om elkaar op een zo neutraal mogelijke manier te vertellen wat je ervaart op het moment dat je het ervaart tijdens het gesprek. Je kunt dan denken aan uitspraken als: "ik voel nu iets raars in mijn buik", "ik voel wat hoofdpijn", "ik voel een rilling door mijn lijf gaan", "ik voel activiteit in mijn kruis", "ik kan opeens niet meer zo diep ademhalen", "mijn hart begint sneller te kloppen", "ik krijg een droge keel", "mijn ogen beginnen te tranen".
Als je de termen neutraal beschrijft voorkom je dat je meteen al een betekenis gaat geven aan die zaken. Bijna ieder signaal van je lichaam kan verschillende betekenissen hebben. Een onderdeel van het chatverkennen is ook dat je toegeeft zelf ook slechts te observeren: ik merk nu dit of dat, maar ik weet op dit moment ook niet wat het te betekenen kan hebben. Misschien komen we daar later wel samen achter.
Open je voor bijzondere mogelijkheden
Als mensen zich serieus op elkaar afstemmen en dat ook eerlijk en oprecht doen met het verlangen om van elkaar te leren dan bestaat de mogelijkheid dat er bijzondere dingen kunnen gaan gebeuren. Het is dan ook bevorderlijk om je te openen voor dit soort 'vreemde' zaken. Je kunt bijvoorbeeld meemaken dat jezelf opeens iets voelt op een bepaalde plek in je lichaam terwijl dat eigenlijk de plek is waar je chatverkennende partner iets voelt. Het zou dan zomaar iets kunnen betekenen dat schijnbaar extra belangrijk is.
Je zou ook kunnen spelen met de mogelijkheid dat er door deze vorm van verkennende communicatie bepaalde vaardigheden worden getraind die gedurende de tijd in vergetelheid geraakt zijn. Je zou kunnen denken aan telepathische zaken, maar ook aan de mogelijkheid dat er een soort van 'inspiratie' kan zijn die jullie beide verder kan helpen.
Let ook op zogenaamde toevalligheden. Het is mij opgevallen dat er wel erg veel toevalligheden kunnen plaatsvinden, waarbij je aan de kleinste dingen kunt denken als bepaalde zinnen in liedjes die er opeens uitspringen, momenten waarop je drinkt, of aan bepaalde dingen denkt, je kunt het zo gek niet bedenken of je kunt er een bepaalde mogelijke betekenis aan koppelen. Je kunt hierbij ook creatief zijn, waardoor je een bijna magische sfeer van wederzijdse zelf-exploratie weet te scheppen.
Noem flarden zonder ze uit te leggen
Omdat je samen aan het onderzoeken bent is het wel zo prettig als je samen ook je gedachtenflarden aan elkaar deelt, waarbij je opeens kunt denken aan een ervaring van toen je 6 jaar was, of een bepaalde droom toen je 30 was. Vooral dromen en emotioneel-geladen thema's kunnen bepaalde fascinerende ontdekkingen activeren. Ga verder ook niet proberen kunstmatig en geforceerd allerlei betekenissen te geven aan wat de ander vertelt. Je bent niet elkaars therapeut, maar eerder verkenners van elkaars wereld.
Gebruik stiltes
In gesprekken wordt het vaak als 'not done' beschouwt om een tijdje stil te zijn. Binnen het chatverkennen kan het juist heel verstandig zijn om het gevoel van stilte serieus te nemen. Als het heel lang duurt zou je misschien even het woord (stilte) kunnen doortypen. Stiltes kunnen vaak creatieve momenten zijn waarop iets in je bewustzijn probeert door te breken. Dat soort momenten moet je juist goed uitbuiten voor een creatief resultaat.
Beschrijf je eigen houding en omgeving
Het is in mijn ogen handiger om aanvankelijk te beginnen zonder webcam. Het steeds zien van elkaar leidt al snel tot veel afleiding. In die zin biedt het chatverkennen meer mogelijkheden tot vruchtbare verkenningen dan het fysiek bij elkaar zijn, vanwege al die extra prikkels. Om toch ook niet het fysieke element helemaal uit te schakelen heb ik gemerkt dat het prettig is om bepaalde positiewijzigen tussen haakjes te noemen, zoals: (ik rek me even uit), (ik neem even een slokje wijn), (ik krab even aan mijn rug), (ik ga even verzitten) of (ik kijk gapend om me heen). Ook kun je wat andere signalen uit je omgeving meenemen die opvallen zoals (er rijdt hier een auto toeterend voorbij) of (het begint hard te regenen). Je wordt zo steeds meer een bewustzijnskanon dat zich steeds bewuster wordt van het eigen lichaam, eigen gedachten, gevoelens en van de kleine dingen om je heen. Dat kan uitermate prettig zijn, dat kan ik je verzekeren!
Negeer beleefdheidsregels
Een ware chatverkenner probeert niet continu lief en aardig gevonden te willen worden. Het is dan ook niet de bedoeling alleen maar leuke dingen te vertellen tegen elkaar. Als je merkt dat je boos wordt door iets, dan zeg je meteen: 'ik merk dat ik boos word' of 'ik merk dat ik me wat begin te vervelen' waardoor je samen meteen iets interessants hebt om verder uit te pluizen.
Een onderdeel van het negeren van beleefdheidsregels is ook dat als je het gevoel hebt dat je elkaar eigenlijk niet veel meer te zeggen hebt, dat je dat dan ook tegen elkaar zegt. Gevoelens van verveling zijn zeer nuttig om elkaar aan te geven dat je niet meer goed op elkaar afgestemd bent, of dat het tijd wordt om er mee te stoppen. Als je vaker merkt niet meer op dezelfde golflengte te zitten dan is het ook verstandig niet langer intensief te gaan chatverkennen. Dat kan dan altijd later misschien nog wel een keer, of anders nooit meer, dat is verder ook geen punt. Je hebt dan misschien elkaar dat gegeven wat je op dat moment van elkaar nodig had.
CONCLUSIE
Als je zou willen zou het chatten kunnen worden omgezet in 'chatverkennen' waarbij je omschakelt van het gezellig met elkaar kletsen naar het exploratief verkennen van elkaars werelden met daarbij alle verrassingen, gevoelens, ideeën, gedachten die daarbij horen. Ik heb geprobeerd een kader aan te reiken waarbinnen dat chatverkennen in mijn ervaring een grote kans van slagen heeft. Het lijkt me verder ook verstandig om niet alleen nog maar te willen 'chatverkennen' met anderen. Het kan nogal veel energie kosten (maar ook extra veel opleveren), en soms is het ook wel prettig om gewoon op een lager bewustzijnsniveau wat tijd weg te typen.
Ik hoor graag van mensen die het chatverkennen hebben geprobeerd, of van mensen die aanvullingen hebben op dit idee. Mail naar het onderstaande mailadres. Veel chatverkenplezier!
Ik heb dit stukje tekst ook geplaatst op een scholierenforum waarbij ook voor mij leerzame reacties zijn gekomen door experts op het chatterrein.
|
|