|
|
|
Maatschappelijk Protest tegen Bedrijfshebzucht
|
| Februari 2008 |
INTRODUCTIE
Al geruime tijd lees je berichten over bedrijven die grote winsten boeken, maar die tegelijkertijd zonder schroom mensen ontslaan. In deze tekst wil ik stilstaan bij mogelijke manieren om daar als 'gewone burger' op een constructieve wijze op te reageren middels het bewust zoveel mogelijk om bepaalde bedrijven heen te lopen.
KPN, SHELL, ABN AMRO
Begin februari verscheen er het bericht dat KPN 2000 banen extra wil gaan schrappen in 2 jaar tijd (tot 2010, zie NRC Handelsblad, 5 februari 2008) ondanks een nettowinst van 2,6 miljard euro (op een omzet van 12,6 miljard).
Eind januari werd bekend dat Shell een recordwinst had geboekt, zelfs de hoogste winst die ooit behaald is door een Europees bedrijf (Shell maakt 'obscene' winst). Als je dat linkt aan de ongekend hoge benzineprijzen dan roept dat toch een ietwat 'vies' smaakje op.
Als we dan nog even denken aan het hele gedonder betreffende de overname van ABN-AMRO waarbij eind januari 2008 het bericht verscheen met de veelzeggende titel: Opsplitsing ABN kost meer dan 7800 banen, dan lijkt mij dat er genoeg gronden zijn om te vermoeden dat er binnen de nodige bedrijven vooral gekeken wordt naar het binnenhalen van zoveel mogelijk winst zonder dat daarbij veel waarde wordt gehecht aan een mogelijke maatschappelijke rol.
WEERZIN TEGEN HEBZUCHT
Nu we steeds duidelijker zien bij steeds meer bedrijven dat het hen niet gaat om de werknemers maar vooral om de winst voor het bestuur en de aandeelhouders zou dat kunnen leiden tot een omslag. Uiteindelijk zijn het namelijk de medewerkers die een bedrijf in stand houden en niet de aandeelhouders. Uiteindelijk gaat het de meeste medewerkers ook niet zozeer om het behalen van zoveel mogelijk winst, maar vooral over het hebben van een stabiel inkomen om zichzelf en hun gezin te kunnen onderhouden.
Zolang medewerkers nog sterk afhankelijk zijn van werkgevers vanwege de angst hun inkomen te verliezen kunnen werkgevers nog grotendeels doen en laten wat ze willen. Ze kunnen de winsten uitbreiden voor de toplaag en de aandeelhouders zonder dat de medewerkers daarvan werkelijk meeprofiteren.
Als het gevoel van onrecht echter zou gaan toenemen tezamen met een zeker gevoel van weerzin door het aanschouwen van de ongebreidelde hebzucht dan zou er genoeg draagvlak kunnen gaan ontstaan voor een nieuwe algemene beweging die we wellicht wel de 'anti-hebzucht-beweging' zouden kunnen gaan noemen.
EEN BEWEGING TEGEN DE HEBZUCHTMENTALITEIT
Wat valt er te doen tegen de manier waarop bedrijven nu veelal in elkaar steken? Een niet al te realistische optie zou zijn dat alle werknemers van een bedrijf tegelijkertijd ontslag nemen. Dat zou serieuze effecten hebben voor een bedrijf als Shell, ABN-AMRO of KPN.
Vanwege de afhankelijk van medewerkers zal dat niet zo makkelijk zijn. Ik zie daarom ook meer heil in een soort bewustzijnsgolf waarbij steeds meer mensen weten hoe de cultuur is van bepaalde bedrijven. Je zou er dan meer voor kunnen kiezen om bepaalde bedrijven te mijden als gebruiker. Zo zou je minder kunnen gaan tanken bij een Shell-tankstation, je zou je rekening bij de ABN kunnen opzeggen en proberen iets te vinden buiten KPN om.
WAAR ZIJN DE ALTERNATIEVE BEDRIJVEN?
Een probleem hierbij is echter dat er niet al te veel alternatieve bedrijven zijn. Het gros van alle bedrijven richten zich hoofdzakelijk op het verkrijgen van meer winst, waarbij het personeel vaak van ondergeschikt belang is. Als je niet langer zou tanken bij de Shell waar zou je dan beter kunnen tanken? Welk bedrijf is dan 'beter' qua maatschappelijke houding?
Waar vind je bedrijven die niet in eerste instantie ernaar streven zoveel mogelijk geld te verdienen? Waar vind je bedrijven die er vooral voor willen zorgen dat mensen een inkomen krijgen door bepaalde diensten te verlenen aan anderen? Besturen die er niet een vak apart van maken om grote winsten binnen te slepen, grote fusies te bewerkstelligen, maar die vooral een bedrijf in leven willen houden en diensten willen leveren. Een soort part-time bestuursmentaliteit: houd het bedrijf gaande en dat is meer dan genoeg. Steek je energie liever in andere zaken.
Hoe zou je aan een soort 'AEX' kunnen komen van bedrijven die vooral beoordeeld worden op de wijze waarop ze omgaan met hun personeel? Er lijkt inmiddels in Nederland een trend gaande te zijn waarbij steeds meer aandacht wordt besteed aan het 'duurzame' en 'eerlijke' karakter van bedrijven. Zo lijkt een bank als ASN of Triodos toch heel wat eerlijker dan een bank als ABN en ING/Postbank.
DE ZUIVERHEIDSINDEX
We zouden eigenlijk toe moeten naar een systeem met een soort 'zuiverheidsindex' waarbij combinaties als veel winst en ontslaggolven een negatieve invloed hebben, evenals het beursgenoteerd zijn. Het beursgenoteerd zijn impliceert namelijk de aanwezigheid van aandeelhouders die belangrijker zijn dan het personeel zelf. Ook is de mate van transparantie een factor van betekenis. Verder zou je kunnen denken aan een 'eerlijkere' verhouding tussen het inkomen van het bestuur en de inkomens van de verschillende personeelslagen. Tevredenheidsonderzoeken onder het personeel van een bedrijf zouden meer onder de aandacht horen te komen voor het bijstellen van deze zuiverheidsindex.
Zo kan een bedrijf als KPN een aanzienlijke winst boeken, maar wel dalen op de zuiverheidsindex. Een bedrijf dat van de beurs stapt kan minder winst behalen, maar wel stijgen op de zuiverheidsindex. Als een bestuur 20% van haar salaris inlevert dan betekent dat een stijging in zuiverheid. Als een pensioenfonds stopt met het beleggen in landmijnen dan betekent dat een zuiverheidstoename. Als er regelmatig aandacht zou worden geschonken aan deze index dan ontstaan er wellicht meer 'feel-good-bedrijven' die een tegenwicht kunnen bieden tegen de overmate aan 'feel-bad-bedrijven'.
EEN MOGELIJKE TOEKOMST
Ter afsluiting nog enkele gedachten over de mogelijkheid dat een dergelijke 'zuiverheidsindex' werkelijk van belang zou zijn voor het succes van een bedrijf. Om zoiets realistisch te maken dienen we ook vooral naar onszelf te kijken: als wijzelf in een hoge positie in een bedrijf zouden zitten, zouden wij dan zelf ook niet kiezen voor onszelf en onze eigen portemonnee? Pas als we ook echt zelf geloven dat het in het leven niet werkelijk draait om zoveel mogelijk geld binnen te slepen kunnen we serieus aan de slag met het idee van de zuiverheidsindex.
We zouden voor allerlei branches een zuiverheidsoverzicht kunnen gaan samenstellen: banken, landen, pensioenfondsen, makelaars, ziektenkostenverzekeraars, supermarkten, tankstations, telecomaanbieders etc.
Een andere manier zou kunnen zijn om niet langer respectvol te spreken over bestuursleden die enorme geldbedragen voor zichzelf binnenslepen. Evenmin zouden we respect moeten opbrengen voor de aandeelhouders die vooral zichzelf aan het spekken zijn in het walhalla van de hebzucht: de beurs.
Nadere aanvullingen zijn van harte welkom. Stuur een reactie naar Waterputmail.
|
|