Reflecties over Antipsychiatrie
Sterke en Zwakke punten van de Beweging
| Maart 2008 - met update in juli 2010 |
- Overzicht alle artikelen
- Psychose Anders
- Daklozen, bemoeizorg en verzekeringen (april 2007)
- Farmapsychiatrische Trukendoos (januari 2007)
- Schizofrenie- en Psychosebehandeling in onze Maatschappij (november 2006)
INTRODUCTIE
In deze tekst wil ik stilstaan bij de antipsychiatrie in de 21e eeuw. Ik heb veel sympathieën voor de antipsychiatrische beweging, maar kan toch ook niet achter alle aspecten staan. Tijdens mijn opleiding tot psycholoog heb ik me regelmatig gestoord aan de populaire gewoonte om psychische problemen te beschrijven als ware het lichamelijke medische aandoeningen die veelal middels medicijnen konden worden 'behandeld' of onder controle gehouden konden worden. Ik ben van mening dat psychische aandoeningen van een geheel andere orde zijn dan lichamelijke aandoeningen en dat het wijdverbreide gebruik om de term 'ziekte' met al haar betekenissen en connotaties te gebruiken niet een verstandige keuze is geweest.
DE PSY VAN MAART 2008: NCRM
Op de voorpagina van het maartnummer van het blad Psy (Tijdschrift over Geestelijke Gezondheid en Verslaving) prijkt een spuit met bloedsporen op de muur.
Hiermee wordt een verwijzing gemaakt naar de antipsychiatrielobby van de NCRM (Nederlands Comité van de Rechten van de Mens), de Nederlandse tak van de globale CCHR welke in 1969 opgericht is door Scientology en de Hongaargs-Amerikaanse psychiater Thomas Szasz.
In mijn scriptie destijds heb ik regelmatig verwezen naar het werk van Thomas Szasz. Ik was dan ook licht verbaasd om te horen dat hij heeft samengewerkt met Scientology. Niet dat ik overigens veel meer weet over Scientology dan de bekende aanhangers zoals Tom Cruise en John Travolta en dat het is opgericht door Ron Hubbard. Ik heb ooit wel eens wat rondgestruind op hun site, maar kon toen niet echt tot de kern van hun gedachtegoed doordringen. Ik wil me ooit nog eens verdiepen in hun filosofie, maar wil me in dit artikel vooral richten op de NCRM en de antipsychiatrische lobby.
Als leidraad gebruik ik het artikel van Stef van Delft op pagina's 23-28.
ANTIPSYCHIATRIE IN DE TWINTIGSTE EEUW
Als ik terugdenk aan de antipsychiatrische beweging in de vorige eeuw dan denk ik buiten Thomas Szasz ook aan een psychiater als R.D. Laing. In de jaren tachtig en negentig is er veel kritisch werk geschreven over de psychiatrie door psychiaters als Peter R. Breggin (bijvoorbeeld Dare to keep kids of Ritalin) en Loren R. Mosher (How Drug Company Money has corrupted Psychiatry). Een prachtboek waarin sterk onderbouwd getornd wordt aan de validiteit van DSM IV en vele psychiatrische aandoeningen is het boek 'Toxic Psychiatry' van Peter Breggin.
Dr. Loren Mosher (1933-2004), is de grondlegger geweest van het zogenaamde Soteria-project waarbij mensen met 'schizofrenie' zonder medicatie werden geplaatst in een niet-ziekenhuis omgeving waar ze door empatische niet-dokters werden omgeven. Dit project had betere prognoses dan menig medicatiebeleid bestaande uit antipsychotica. Lees hierover meer op Still Crazy after all these Years.
ANTIPSYCHIATRIE NU
in het artikel Farmapsychiatrische Trukendoos schreef ik over het werk van de Belgische psychiater W. Vandereyken en de psycholoog R. van Deth met de veelzeggende titel: 'Psychiaters te koop?'. Er zijn vele argumenten wetenschappelijk onderbouwbare stellingen te noemen die twijfel zaaien over de zuiverheid van de psychiatrie-beoefening waarbij factoren als de farmaceutische industrie, het zelfbelang van medische importantie van psychiaters en de indoctrinatie van goedgelovende ouders en psychiatrische patiënten zeer kwalijk zijn.
Voor degene die de film 'A Beautiful Mind' hebben gezien: wie weet er dat de hoofdrolspeler John Nash die gespeeld werd door Russel Crowe, in werkelijkheid nooit visuele hallucinaties heeft gehad en ook sinds 1970 geen enkele antipsychotische medicatie heeft genomen? Dit in tegenstelling tot wat er in de film wordt beweerd. Je kunt je voorstellen dat zo'n grootschalige aandacht voor een nobelprijswinnaar met schizofrenie niet zo goed zou vallen binnen de farmapsychiatrische wereld als iedereen zou weten dat hij vooral goed opknapte doordat hij géén medicatie slikte (zie Recovery Without Drugs).
(However, the real John Nash did not experience visual hallucinations as part of his schizophrenia, rather auditory hallucinations that he was receiving messages from space. Because these messages were received in the same way as his mathematical ideas5, he believed them. The film also shows Nash recovering due to his medication, when in fact he recovered without it. (John Forbes Nash - Mathematician, bbc))
TERUG NAAR PSY EN DE NCRM
Na deze korte uitstap richting de antipsychiatrische kritiek waar ik me persoonlijk goed bij thuis voel, wil ik nu verder gaan met wat punten uit het artikel van Psy.
Aan het woord komt Arga Paternotte, hoofdredacteur van Balans Magazine die spreekt over de activiteiten van scientology aanhangers rondom een congres over kind- en jeugdpsychiatrie in Italië. Daar werd geschreeuwd: "Kinderpsychiaters moordenaars!".
Via een DVD van de NCRM (Psychiatrie, een industrie des doods) wordt een macaber beeld geschetst van de psychiatrie. Zo wordt herinnerd aan de duizenden patiënten die door psychiaters in de jaren dertig en veertig in Duitsland zijn omgebracht. Psychiaters worden gepresenteerd als drugsdealers en de psychiatrie als een pseudo-wetenschap.
DRUGSDEALERS
Het is wellicht wat ongewenst om psychiaters als drugsdealers neer te zetten maar in feite zijn zij het wel die vele mensen drugs (engelse term) of medicijnen voorschrijven die allerlei effecten hebben op de hersenen zoals het amfetamine-achtige Ritalin welke onder de opiumwet valt (zie ADHD, zoek op opiumwet).
Er wordt niet voor niets op de schoolpleinen gehandeld in deze psychiatrische drugs. Het gebruik van de term 'drugs' i.p.v. medicijnen lijkt ook een zekere legitimiteit te verkrijgen door de wankele basis van de zogenaamde 'ziektes' die worden bestreden. In hoeverre kun je spreken over een medicijn als er geen duidelijk-aantoonbare ziekte is?
Ook antipsychotica als Zyprexa welke hartaanvallen, coma's en diabetes kunnen oproepen zijn niet al te fris (zie de rechtzaken hieromtrent op Zyprexa Diabetes Lawsuits). Ik ken verhalen van kinderen van 13 in Nederland die antipsychotica als Risperdal krijgen voorgeschreven om ze rustiger te houden.
De kritiek op het gemak waarmee psychiaters die vaak sterke banden hebben met farmaceutische bedrijven hun medicijnen voorschrijven (zie o.a. het boek 'Psychiaters te Koop?') is in mijn ogen dan ook terecht. Het wat aandikken door termen als drugsdealers te gebruiken kan dan ook wel wat extra duidelijkheid verschaffen.
Om te spreken over kindermoordenaars is ook wellicht wat overtrokken, maar je kunt je wel afvragen in hoeverre het gepast is dat bijvoorbeeld allerlei antidepressiva en antipsychotica worden voorgeschreven aan kinderen wiens lichamen zich nog volop aan het ontwikkelen zijn. De onderzoeken over het suicidale effect van antidepressiva is bekend (zie bijvoorbeeld Antidepressiva, Jongeren en Zelfmoord, Antidepressiva verhogen kans zelfmoordpoging, Kind reageert anders op medicijnen).
PSYCHIATRIE ALS PSEUDOWETENSCHAP
Boeken zijn er volgeschreven door wetenschappers waarin betoogd wordt tegen de wijze waarop de psychiatrie zichzelf probeert te bewijzen als een wetenschappelijke, medische discipline. Deze kritiek van NCRM komt dus niet uit de lucht vallen en is zolang de psychiatrie bestaat al een onderwerp van discussie, evenals de vraag over het gebruik van DSM IV, waarin psychiatrische stoornissen worden verzameld en vaak worden benaderd als ware het objectieve ziekten.
HET ALTERNATIEF VAN DE NCRM/SCIENTOLOGY
In het artikel van Psy wordt het echtpaar Teunisse geciteerd. Zij vormen de spreekbuis van de NCRM. Op de vraag wat dan het alternatief zou moeten zijn van medicatiegebruik stellen zij:
Op dit punt ben ik het dan ook niet eens met de NCRM. Ik denk eerder dat psychische problematiek vooral voortkomt uit een mix van conflicterende gedachten/gevoelens als reactie op allerlei levensthema's zoals liefdesverdriet, seksuele frustraties, maatschappelijk falen, zinloosheid en leegte, eenzaamheid en dergelijke. Eigenlijk meer de theorie van de 'overkokende hersenen' zoals uiteengezet in het artikel over psychosebehandeling in Nederland.
CONCLUSIE
Er valt veel te zeggen voor de stellingen die door de NCRM worden uitgedragen zoals hun weerstand tegen de farmapsychiatrische pillenindustrie, de zeer kwalijke geschiedenis van de psychiatrie, het pseudo-geneeskundige karakter van de psychiatrie en de vaagheid omtrent de term 'ziekte' en hoe daar mee om te gaan. Om nu te stellen dat psychische problemen vooral voortkomen uit 'gewone' lichamelijke oorzaken zoals de NCRM lijkt te beweren lijkt me stug. Ik zou eerder willen pleiten voor een meer psychosociale benadering waarbij vooral gekeken wordt naar de gedachten/gevoelens van mensen en hoe die zijn ontstaan door allerlei omstandigheden.
In plaats van de spreken over ziektes lijkt het met constructiever om in de basis te spreken over bepaalde verstoorde manieren van omgaan met levensituaties, welke bepaalde hersenactiviteiten tot gevolg kunnen hebben. Ik las laatst de vergelijking met een brandweerkazerne waar het alarm afgaat, maar waarbij vervolgens de snoer van het alarm wordt doogeknipt waardoor het probleem opgelost lijkt. Zo beleef ik vooral het gebruik van psychofarmaca tegenwoordig, terwijl we eigenlijk toch op zoek moeten gaan naar de brand.
UPDATE JULI 2010
In een mailcorrespondentie met iemand van betrokken bij de NCRM werd ik gewezen op een voorlichtingsboekje over ADHD waar ik zonder problemen achter kan staan:
Psychiatrische Medicijnen en de Toekomst van uw Kind. In dit boekje wordt toch wel aandacht besteed aan psycho-sociale elementen. Ik blijf wel benieuwd naar de wijze waarop Scientology kijkt naar zaken als de kracht van de geest en de relatie tot het lichaam.