Rare Grondwet Hebben Wij

• Overzicht alle artikelen

 

INTRODUCTIE
In juni is er een wet van Groen Links naar de Eerste Kamer gegaan waarin wordt voorgesteld om vaker wetten te toetsen op de grondwet. Ook in de Verenigde Staten hoor je steeds meer geluiden dat de Amerikaanse Grondwet (Constitution) weer vaker aandacht verdient. De Universele Verklaring van de Rechten van de Mens zou je ook in een dergelijk kader kunnen zien. In hoeverre kunnen deze 'oerregels' ons nog helpen tegen het toenemende 'controle-fundamentalisme' dat steeds verder om ons heengrijpt?

DE NEDERLANDSE GRONDWET
Op Grondwet voor het Koninkrijk der Nederlanden kun je de Nederlandse Grondwet bekijken. Wat mij vooral opviel bij het doornemen van deze grondrechten is dat de nodige artikelen een toevoeging hebben in de zin van 'deze kan door de wet beperkt worden' of 'behoudens ieders verantwoordelijk volgens de wet'. Kijk maar eens naar de volgende artikelen:

• Artikel 4. Iedere Nederlander heeft gelijkelijk recht de leden van algemeen vertegenwoordigende organen te verkiezen alsmede tot lid van deze organen te worden verkozen, behoudens bij de wet gestelde beperkingen en uitzonderingen.
• Artikel 6. lid 1. Ieder heeft het recht zijn godsdienst of levensovertuiging, individueel of in gemeenschap met anderen, vrij te belijden, behoudens ieders verantwoordelijkheid volgens de wet.
• Artikel 7. lid 1. Niemand heeft voorafgaand verlof nodig om door de drukpers gedachten of gevoelens te openbaren, behoudens ieders verantwoordelijkheid volgens de wet.
  • — 3. Voor het openbaren van gedachten of gevoelens door andere dan in de voorgaande genoemde middelen heeft niemand voorafgaand verlof nodig wegens de inhoud daarvan, behoudens ieders verantwoordelijkheid volgens de wet. De wet kan het geven van vertoningen toegankelijk voor personen jonger dan zestien jaar regelen ter bescherming van de goede zeden.
• Artikel 8. Het recht tot vereniging wordt erkend. Bij de wet kan dit recht worden beperkt in het belang van de openbare orde.
• Artikel 9. lid 1. Het recht tot vergadering en betoging wordt erkend, behoudens ieders verantwoordelijkheid volgens de wet.
• Artikel 10. lid 1. Ieder heeft, behoudens bij of krachtens de wet te stellen beperkingen, recht op eerbiediging van zijn persoonlijke levenssfeer.
  • — 2. De wet stelt regels ter bescherming van de persoonlijke levenssfeer in verband met het vastleggen en verstrekken van persoonsgegevens.
  • — 3. De wet stelt regels inzake de aanspraken van personen op kennisneming van over hen vastgelegde gegevens en van het gebruik dat daarvan wordt gemaakt, alsmede op verbetering van zodanige gegevens.
• Artikel 11. Ieder heeft, behoudens bij of krachtens de wet te stellen beperkingen, recht op onaantastbaarheid van zijn lichaam.
• Artikel 12. lid 1. Het binnentreden in een woning tegen de wil van de bewoner is alleen geoorloofd in de gevallen bij of krachtens de wet bepaald, door hen die daartoe bij of krachtens de wet zijn aangewezen.
  • — 2. Voor het binnentreden overeenkomstig het voorgaande lid zijn voorafgaande legitimatie en mededeling van het doel van het binnentreden vereist, behoudens bij de wet gestelde uitzonderingen. Aan de bewoner wordt een schriftelijk verslag van het binnentreden verstrekt.
• Artikel 13 lid 1. Het briefgeheim is onschendbaar, behalve, in de gevallen bij de wet bepaald, op last van de rechter.
  • — 2. Het telefoon- en telegraafgeheim is onschendbaar, behalve, in de gevallen bij de wet bepaald, door of met machtiging van hen die daartoe bij de wet zijn aangewezen.

Als je dan kijkt naar de Universele Rechten van de Mens van de Verenigde Naties dan zie je daar niet of nauwelijks allerlei 'behalve als de wet het anders zegt'-regels. Neem nu bijvoorbeeld artikelen 12 en 19:

• Artikel 12: Niemand zal onderworpen worden aan willekeurige inmenging in zijn persoonlijke aangelegenheden, in zijn gezin, zijn tehuis of zijn briefwisseling, noch aan enige aantasting van zijn eer of goede naam. Tegen een dergelijke inmenging of aantasting heeft een ieder recht op bescherming door de wet.
• Artikel 19: Een ieder heeft recht op vrijheid van mening en meningsuiting. Dit recht omvat de vrijheid om zonder inmenging een mening te koesteren en om door alle middelen en ongeacht grenzen inlichtingen en denkbeelden op te sporen, te ontvangen en door te geven.

CONCLUSIE
Ik ben zelf wat teleurgesteld in onze grondwet. Deze lijkt niet echt de handvatten te bieden om de strijd aan te gaan met het 'controle-fundamentalisme' van de Nederlandse en de Europese overheden. Er lijken wel erg vaak zinsnedes in te staan die stellen dat grondrechten beperkt kunnen worden door 'gewone' wetten. Een merkwaardige situatie: het lijkt wel een soort poldergrondwet die de wetgever de macht geeft om via nieuwe wetten grondrechten in te dammen met steun van diezelfde grondwet. Ik hoop dat ik het hier verkeerd interpreteer.

Voor commentaar en aanvullingen mail naar Waterputmail of kijk verder op Rare Grondwet Hebben Wij, naar de volkskrantblogvariant.

Naar boven

---