E.P.D. / D.B.C. en de Vernietiging van het Beroepsgeheim
enkele reflecties
| November 2008 |
- Overzicht alle artikelen
- DBC, DIS, NZa en Economische Delicten in de GGz (november 2008)
- DBC-protesten (september 2008)
- Gevaren Baarmoederhalskanker vaccinatie (juli/oktober 2008)
- Stichting Sanquin en Idealen (juni 2007)
- Daklozen, Bemoeizorg en Verzekeringen (april 2007)
INTRODUCTIE
Begin November 2008 zagen we minister Klink naar de brievenbus lopen met een brief die voor alle Nederlanders was bestemd. In die brief werden ze geïnformeerd over het Electronisch Patiënten Dossier (EPD) en vooral hoe nuttig en levensreddend het wel niet zou zijn. Tegelijkertijd groeit ook de onvrede van hulpverleners in de geestelijke gezondheidszorg omdat zij hun beroepsgeheim ook in rook zien opgaan door de digitalisering van persoonlijke patiëntengegevens via de verplichting om diagnoses door te geven aan de zorgverzekeraars (zie DBC-protesten). Wat is hier eigenlijk allemaal aan de hand?
E.P.D. BEDENKINGEN
Ik kon het bewuste filmpje van de brievenbusgang van onze minister Klink niet terugvinden op youtube, wel een ander filmpje waarin hij vertelt over de achtergronden van het EPD. Er is al veel over gezegd en dat wil ik hier alleen héél dunnetjes overdoen. In het begin van de video hierboven stelt minister Klink dat iedere burger deze brief zal krijgen. Dat klopt al niet: ik heb hem niet gehad omdat ik een NEE-NEE sticker op mijn brievenbus heb zitten. Dat lijkt me al vrij slordig. Dan is daar die onzorgvuldigheid met betrekking tot de verplichting om te moeten betalen voor een bezwaarschrift als je kinderen hebt die jonger zijn dan 16 jaar, tezamen met het versturen van één bezwaarschrift per adres en niet per bewoner. Ook is er veel gezegd over het enorme voorbarige karakter van deze actie (zie bijvoorbeeld: Klink-klare Onzin).
Buiten deze hele toestand om en de bedenkelijke aanname dat heel Nederland in principe het er wel mee eens is om in een algemeen deelbaar electronisch patiënten dossier te figureren, is het grotere bezwaar wel dat het maar zeer de vraag is of je medische gegevens wel veilig zijn: kan bijvoorbeeld je buurvrouw die apothekersassistent is ook in jouw gegevens kijken, of een stagiaire of een uitzendkracht, ICT-ers, administratief medewerkers? De Twente-pilot laat zien hoe lek het systeem nog is (Twijfel bij Leider EPD-proef) en verder zijn de huisartsen ook bij lange na niet enthousiast (Huisartsen Zaaien Paniek over Patiëntendossier).
In artikel 16 van de wet bescherming persoonsgegevens staat het volgende te lezen:
APOTHEKERS, ZIEKTEKOSTENVERZEKERAARS EN MINISTER KLINK
Zie in dit verband ook het onderzoek (pdf) van juriste C. Evers dat werd genoemd in het Trouwartikel van 8 November 2008 (Gegevens Patiënt niet veilig voor Verzekeraar).
Het waren ook deze zorgverzekeraars die er bij minister Klink op aandrongen om nu toch maar eens snel dat EPD in te voeren. In juni 2008 werd er gesproken over een brief van onze vrienden, de zorgverzekeraars, aan Ab Klink:
Zorgverzekeraars Nederland eist in een brief aan minister Ab Klink (Volksgezondheid) duidelijkheid over wanneer het elektronisch patiëntendossier landelijk in gebruik genomen wordt.
Ze vragen in de brief om een onmiddelijke invoering van het systeem.
Artsen en apothekers willen een geleidelijke invoer van de nieuwe werkwijze en aansluiting per regio. Zorgverzekeraars Nederland vindt echter dat de invoering al teveel vertaging heeft opgelopen, zo bericht de Automatisering Gids.
En dan hebben we nog die andere vrienden van ons: de apothekers die altijd klaar staan met hun sympathieke adviezen maar ondertussen al jarenlang hun zakken spekken met enorme bonussen van nog een machtige speler achter de schermen, de farmaceutische industrie, die vast ook een voorstander is van het EPD. Zijn dat mensen die je jouw medische gegevens toevertrouwd? Liever niet, zou ik denken.
(zie bijvoorbeeld Bonussen leverden apotheken in 2007 780 miljoen op)
En daar komt bij dat ik persoonlijk wat minder heb gekregen met minister Ab Klink sinds zijn eveneens pijlsnelle voorbarige actie rondom het baarmoederhalskankervaccin voor meisjes. Ook al kun je het hem misschien niet helemaal kwalijk nemen omdat hij ook maar het advies van die ietwat dubieuze gezondheidsraad heeft overgenomen, terwijl er voldoende Amerikaanse onderzoeken zijn die aantonen hoe gevaarlijk dat vaccin kan zijn (zie Gevaren Baarmoederhalskankervaccin).
AANTASTING BEROEPSGEHEIM
Zoals hierboven al is aangegeven weet je zorgverzekeraar nu al wat voor psychologische/psychiatrische problematiek je hebt en wat de behandeling daarvoor is. Er zijn nu echter bewegingen gaande van psychiaters/psychologen die hieraan niet langer willen meewerken. Op de pagina Het EPD, waak over uw privacy, geef geen toestemming waarschuwt een vereniging tegen de gevaren van het EPD.
De vereniging 'de Vrije Psych' heeft een brief geschreven aan minister Klink met daarin hun weigering om hun beroepsgeheim prijs te geven via het verplicht moeten geven van diagnostische gegevens van hun cliënten aan de zorgverzekeraars. Hierop werd uitvoerig geantwoord (zie voor brief Reactie van Minister Klink) waarbij vooral de term 'economisch delict' opmerkelijk is:
'De Vrije Psych' is in hoger beroep gegaan tegen een vonnis dat stelde dat het niet toegestaan is om zonder DBC iemand te behandelen, zelfs al zou deze cliënt de behandeling uit eigen middelen betalen. Zie hiervoor Nieuwsbrief 14 augustus 2008 en Beroep bij College van beroep voor het bedrijfsleven voor meer informatie. De zitting is gepland op 17 November 2008.
In een respons van Wietse Velthuys, Amsterdam werd helder de problematiek verwoord:
Zeker als het gaat om medische gegevens (om het nu maar even niet te hebben over de bedenkelike opslag van ons internet- en belgedrag) lopen we steeds meer risico's met betrekking tot het in handen komen van onze gegevens bij ongewenste personen. Alleen al het feit dat zorgverzekeraars minister Klink haast dwingen snel het EPD in te voeren is veelzeggend. De snelle invoering van het EPD terwijl het systeem nog lekt aan alle kanten met een dubieus 'je bent voor het EPD, tenzij je een bezwaar indient' tezamen met de onopgeloste problematiek met betrekking tot aantasting van de vertrouwensband in de geestelijke gezondheidszorg geven mij voldoende aanleiding om te pleiten tegen de invoering van een landelijk electronisch patienten dossier. We gaan toch niet voor niets ook straks weer stemmen met een rood potlood?
Zie ook Volkskrantblog voor nog wat extra aanvullingen.
Update mei 2009: zie over de manipulatieve technieken om het EPD in populariteit te laten stijgen een bericht in het NRC: '94% vóór het EPD, actievoeren met een 'opiniepeiling''
Wet Bescherming Persoonsgegevens
In principe is het niet de bedoeling dat ziektekostenverzekeraars inzage kunnen krijgen in het EPD. Momenteel hebben zij echter wel al toegang tot bepaalde medische gegevens van patiënten in de geestelijke gezondheidszorg. Daar is namelijk de Diagnose Behandel Combinatie (DBC) ingevoerd welke behandelaren verplicht om de diagnose en de behandeling te specificeren aan de zorgverzekeraar. Zij weten nu dus al dat Pietje schizofreen is en Maria manisch-depressief. Ook weten ze nu natuurlijk al wie welke medicijnen slikt en daar hoef je ook geen atoomgeleerde voor te zijn om te achterhalen voor welke aandoeningen die medicijnen worden gebruikt.
Zorgverzekeraars willen snel landelijke invoering EPD
Binnen de geestelijke gezondheidszorg wakkert ook de weerstand aan tegen het moeten doorgeven van medische gegevens aan zorgverzekeraars. In veel GGz-instellingen is deze verplichting om diagnostische gegevens door te geven aan zorgeverzekeraars gekoppeld aan de instellingspecifieke electronische patiënten dossiers.
De digitale vooruitgang maakt het mogelijk dat we mobiel kunnen bellen, kunnen internetten, maar het maakt ook mogelijk dat onze gegevens kunnen worden opgeslagen in allerlei datasystemen waarvan maar moeilijk te controleren is wie er gebruik van maakt.