Waterput: Twee Visies op Massale Boomkap
 

Twee Visies op Massale Boomkap

    maart 2010 door Waterput

INTRODUCTIE
Als je als gewone bosgenieter geconfronteerd wordt met hoogwerkers en mannen met cirkelzagen dan kan dat al snel gevoelens van weerstand opleveren. Als je dan echter gaat aankloppen bij officiële instanties zoals de gemeente, Staatsbosbeheer of Natuurmonumenten dan lijkt het al snel alsof je praat met mensen die een hele andere taal spreken. In deze bijdrage wil ik proberen deze ogenschijnlijk twee compleet verschillende belevingswerelden met elkaar te vergelijken.

EEN PERSPECTIEF VAN DE BOSWANDELAAR
Laat ik eerst eens beginnen bij een inschatting van de beleving van de gewone burger - d.w.z. mensen die geen bosbeheeropleiding hebben gedaan e.d. - van bomen en van een bos. Ik weet niet in hoeverre ik daar representatief voor ben, maar persoonlijk kan ik genieten van het wandelen over bospaden waarbij ik overal om me heen bomen zie, ik geniet van de zuurstof en ik kijk soms met ontzag naar de grootsheid van bepaalde bomen en de groepskracht van kleinere bomen. Ik heb bepaalde paden die ik graag bewandel waarbij ik het gevoel heb alsof ik haast eindeloos kan blijven lopen en zelfs zou kunnen verdwalen.

Als ik over bomen hoor in de media dan gaat dat vaak over de enorme boskap die plaatsvindt in de tropische regenwouden. Ik hoor over groene initiatieven om op allerlei plaatsen bomen te planten tegen het broeikaseffect. Als ik door een bos loop voel ik de kracht van de natuur en dat geeft me een heerlijk gevoel. Ik leer mijn dochter dat ze uit respect voor het bos nog geen takje van een boom mag afbreken.

Je kunt je dan ook wel voorstellen dat als ik zie dat voetbalvelden vol aan bomen worden gekapt dat van alles bij me op. Zo zie ik het bijna als een vorm van heiligschennis: die bomen die tezamen zo'n majestueus en machtig bos vormden worden door mensenhanden vernietigd. Alsof bomen geen levende wezens zijn die met respect behandeld dienen te worden in hun eigen domein. Bomen van vele meters hoog worden zonder enig pardon in stukken gezaagd en gehakt om vervolgens tot houtsnippers verpulverd te worden om voor geld door Essent en Nuon verbrand te worden.

Het roept bij mij zelfs associaties op aan de wijze waarop in India door de Hindoes omgegaan wordt met de koe. Het is daar een heilig dier waar je respectvol mee omgaat. Ik denk ook dat het gevoel dat ik ervaar bij het zien van een massale kap van honderden, zoniet duizenden bomen, vergelijkbaar is met een slachtpartij van koeien in het centrum van New Delhi. Het raakt me diep om zoveel dode bomen en kaal terrein bij elkaar te zien. Het idee dat al die hoge frisgroene bomen vervangen worden door lage bruinrode heide is voor mij ook een weinig aanlokkelijk vooruitzicht. De leus: 'bruin voor groen' mist op mij de aantrekkingskracht.

EEN PERSPECTIEF VAN DE BOSARCHITECT
Een geheel andere beleving kun je vinden bij bosbeheerders en andere mensen die professioneel betrokken zijn bij het beheer van bosgebieden. Zij zien bomen eerder als objecten en het bos in het geheel als een project. Zij hebben waarschijnlijk tijdens hun opleiding geleerd dat bossen vormbare en kneedbare objecten zijn. Een goed bosbeheerder weet dat de mens de macht heeft om het bos zo te vormen zoals hij dat wenst.

Als er over een boskap van 70-300 ha wordt gesproken dan kunnen er zielloze termen voorbij komen als 'het herindelen van het bosgebied' of 'het ombuigen van het bestemmingsplan', of het 'Het behouden en beleefbaar maken van de cultuurhistorie in Heiderijk Nijmegen Mook is een belangrijk uitgangspunt van het project. Vooral markante lanen en boswallen liggen verborgen in het bos. Door gerichte ingrepen in het bos worden deze elementen juist zichtbaar.' (laatste citaat afkomstig van Heiderijk.nl).

Als je de site van Heiderijk.nl leest dan lijkt het alsof je in een goed-nieuws show terecht gekomen bent.

BOTSING VAN PERSPECTIEVEN
'Op Mulderskop ontstaat een groot, open heideterrein. De houtstapels op de achtergrond worden verwerkt tot pallets, kisten of bouwplaten. Het betere hout wordt gebruikt als zaaghout voor balken' (Heiderijk.nl)

Er lijkt welhaast een onoverbrugbare kloof te bestaan tussen het eerste 'lekenperspectief' en het tweede 'professionele perspectief'. Voor de bosprofessional is de beschrijving hierboven volledig neutraal, voor de gewone bosliefhebber is het eerder een gruwelverhaal, inclusief het mortuarium op de achtergrond en de beschrijving van de crematieprocedure.

Als deze groepen met elkaar gaan spreken wordt door de professionals al snel benadrukt dat zij wel weten wat goed is voor het bos en dat de leken met hun gevoeligheid voor het omzagen van bomen eigenlijk een wat kleingeestige houding hebben. Veel leken leggen zich dan maar neer bij het doodse wetenschappelijke jargon en lijden vervolgens in stilte. Andere bosliefhebbers willen protesteren maar kunnen eigenlijk nergens terecht.

Hun ontzag voor de natuur, de 'heilige' bomen en het bos vangt bot op organisaties als Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer die tezamen met Gemeenten alleen spreken in het jargon van de professionals waarin gesproken wordt over het kappen van tientallen hectaren bos alsof het gaat over de aanleg van een achtertuintje in een vinex-wijk.

HOE NU VERDER?
Er is op deze manier een grote tweedeling ontstaan in bosminnend Nederland. Er is een kleine elite bosprofessionals die de macht heeft om als architecten bossen te kappen en er is een grote groep bosliefhebbers die steeds weer opnieuw moet accepteren dat hun geliefde bomen worden vernietigd en tot pallets of houtsnippers worden verwerkt. Veel van die bosliefhebbers hebben geen moeite met het af en toe omzagen van een boom, maar als het opeens gaat over honderden voetbalvelden vol aan bos dan doorklieft dat het hart van menig natuurliefhebber die zich nergens gehoord voelt.

Hoe lang kan het zo nog doorgaan? Is er geen mogelijkheid dat de professionals bomen ook weer gaan zien als levende wezens en niet als zielloze objecten op een ontwerptafel? Is het niet mogelijk om gewone liefhebbers ook een stem te geven? Waarom niet zoiets als een referendum voor dit soort ingrijpende plannen? Voor wie is het bos eigenlijk bestemd? Voor de bosprofessionals met hun plannen of voor de 'leken' die gewoon genieten van hun bos? Waarom geldt voor boshervorming niet het principe dat de meerderheid beslist en niet een kleine elite?

Laat je gedachten horen op Pamflet tegen Boskapbeleide in Nederland en bezoek de site Red Ons Bos. Graag hoor ik ook de insteek van de professionals.

Auteur - Naar boven - Mailcontact