Waterput: Na Gesprek met Projectleider Heiderijk
 

Na Gesprek met Projectleider Heiderijk

Nuanceringen, Verhelderingen en Hoe nu Verder?

    20 april 2010 - door Waterput

Na Gesprek met Projectleider (korte samenvatting)

INTRODUCTIE
Na de nodige artikelen geschreven te hebben rondom de dynamieken van het 'bosomvormingsproject' danwel het gedeeltelijke boskapproject Heiderijk nabij Nijmegen/Groesbeek/Malden/Mook is er een gesprek geweest met de projectleider Leon Ruesen. De bedoeling van het gesprek was een uitwisseling van elkaars motieven en achtergronden met de hoop op een beter begrip. Het gesprek was voor beiden erg verhelderend. In dit artikel vormt het gesprek de achtergrond voor enkele correcties en nuanceringen op voorgaande artikelen, waarna gekeken wordt naar de standpunten voor de toekomst.

Het artikel is ook gelezen door de projectleider en zijn reacties zijn ook in dit artikel verwerkt. Hierbij is ervoor gekozen om zijn woorden te plaatsen in een groen kader met daarbij de (verkorte) initialen van de heer Ruesen (L.R.). Ik wil hem dan ook bedanken voor zijn medewerking. Meer informatie over de gebruikte illustraties kun je krijgen door er met de muis overheen te bewegen.

FASERINGEN VAN HET PROJECT
Het project Heiderijk is in het najaar van 2009 concreet van start gegaan. Ook al staat er op de site dat het project doorgaat tot 2017 (zie bijv. onderaan Wat Houdt het Project in?), is het nog maar de vraag wanneer fase 2 zou gaan starten, als het al gaat starten. Factoren die hierbij een rol spelen zijn evaluaties en subsidiegelden. Het is onduidelijk wanneer hier meer helderheid over ontstaat. Ook is nog niet helemaal omlijnd wat dan precies behoort tot fase 2 en wat de betekenis is van het jaartal 2017.

De fase-aanduidingen die genoemd staan in het oorspronkelijke plan van Natuurbalans-Divergens zijn niet langer geheel van toepassing. Inmiddels is overigens ook al veel uitgevoerd uit de verschillende 'prioriteitsgroepen' zoals het in dat document wordt beschreven.

(L.R.) "Wat de omvang van de kapwerkzaamheden betreft citeer ik uit onze reactie op het Handhavingsverzoek aan het ministerie van LNV, Dienst Regelingen:

"Voor de uitvoering van de kapwerkzaamheden zijn in overleg met gemeente Nijmegen, ProRail en Vereniging Natuurmonumenten (eigenaren) en de provincies Limburg en Gelderland kapmeldingen gedaan. Staatsbosbeheer kan geen kapmelding doen. De werkzaamheden zijn uitgevoerd conform de kapmeldingen. Hierbij wordt onderscheid gemaakt in:

- Te verwijderen bos met herplantplicht: 16,81 ha
- Te verwijderen opslag (geen bos): 37,71 ha
- Dunningswerkzaamheden (blijft bos): 28,88 ha

Totaal: 83,39 ha"

Wat betreft de fase-aanduidingen in het plan Natuurbalans: deze is in 2005 geactualiseerd op basis van maatwerk (actuele terreingegevens en meerjarenplanning van het reguliere werk van de eigenaren).

(Over 2017 en het vervolg)

(L.R.) Het jaar 2017 als einddatum voor het project is niet meer of minder dan de beoogde einddatum, gebaseerd op een gefaseerde uitvoering van de voorgenomen maatregelen. Als onverhoopt blijkt dat het project niet of op een andere wijze doorgaat, zal zoals gebruikelijk bij projectevaluatie, ook de einddatum opnieuw op zijn merites en zin/onzin bekeken worden.

Als het project verder doorgaat dan zullen de eigenaren en financiers in een nieuw projectplan aangeven waarmee, hoe en wanneer zij verder willen. Het is ook aan hen om te bepalen of en hoe zij anderen daarbij willen betrekken.

Er ligt nog geen enkele datum vast voor een vervolg.

(L.R.) Totaalbeeld

Het totale plangebied (Rijk van Nijmegen / bossen Groesbeek, Mookerheide tot aan de Jansberg) is ca 3500 hectare groot, waarvan na uitvoering van het VOLLEDIGE project ca 300 ha uit heide zal bestaan. Deze oppervlakte komt voort uit het plan van natuurbalans en wordt nu geactualiseerd (april 2010). Voor aanvang van onze werkzaamheden in november 2009 bestond al ca 110 ha uit heideterreinen (oa Mookerheide, heumense schans, delen heumensoord). Deze data komen uit een GIS analyse.

INTERACTIE TUSSEN NORMALE ONDERHOUDSWERKZAAMHEDEN EN HET PROJECT HEIDERIJK
Er blijkt een zekere overlap te zijn tussen 'normale' onderhoudswerkzaamheden door bosbeheer en de werkzaamheden van het project Heiderijk.

Het sterkste voorbeeld hiervan is de tweede Corridor vanaf het spoor naar de Nijmeegsebaan/De But (naar het NO van de kaart). Deze stond nog wel in het oorspronkelijke plan van 2003 (zie bovenste plattegrondje, klik op rechtermuisknop en afbeelding bekijken voor een vergroting), maar Staatsbosbeheer heeft eigenhandig deze corridor verbreed buiten het officiële Heiderijkproject om.

(L.R.) Staatsbosbeheer heeft voorafgaande aan de uitblijvende start van de uitvoering van Heiderijk deze corridor aangelegd. Eenzelfde activiteit is uitgevoed door de gemeente Heumen in haar bos ten zuiden van het vliegveld.

Hierdoor is deze corridor niet eens meer verschenen op de vernieuwde Heiderijkplannen van 2005, omdat immers deze corridor al gemaakt was. Wel zijn er nog allerlei stukjes bos omgehakt die ook op de kaart te zien zijn (zie 5 paarse blokjes) zoals deze op de site van Heiderijk is terug te vinden (plaatje rechts).

In het artikel 'Kritiek op Heide voor Bos Programma's' verwees ik naar de vele rode stippen op de bomen langs deze bewuste corridor die zelfs doorgingen naar het gebied rondom Dekkerswald. Bij navraag bleek hier sprake te zijn van een vergissing van staatsbosbeheer: het lag voorlopig niet in de bedoeling om deze roodgestippelde bomen ook om te hakken. Dit zou dan ook niet binnen het kader van het Heiderijkproject plaatsvinden. Wanneer en of die bomen nog wel op een later tijdstip worden gekapt is nog onduidelijk. Wel is het voorlopig van de baan.

DOEL VAN HEIDERIJK IS BESCHERMING DIERSOORTEN
Toen ik voor het eerst keek op de site van Heiderijk kreeg ik sterk de indruk dat de heidevorming voortkwam uit het idee dat er in het betreffende gebied vroeger ook heide was en dat het een soort herstel zou zijn van de oude situatie. Op de pagina Kritiek op Heide voor Bos Programma's hebben we al kunnen lezen dat deze keuze arbitrair is. Als je wat verder terug zou gaan in de tijd had je er honderden, zoniet duizenden jaren bos kunnen vinden. De Heide is destijds vooral vanwege economische motieven aangelegd zoals later ook de bossen weer uit economische motieven zijn aangeplant.

Een ander argument dat wordt genoemd op de site is dat het ook erg mooi is om te zien. Het woord 'spectaculair' wordt zelfs gebruikt. Over smaak valt natuurlijk te twisten. Wat de een spectaculair vindt, vindt de ander maar saai, bruin en dor. Sceptici spreken zelfs al gekscherend over 'De Gier van het Plantenrijk'.

Tijdens het gesprek werd duidelijk dat de hoofdreden voor de heidevorming middels 'gedeeltelijke bos-sterilisatie' toch vooral is de bescherming van de bedreigde diersoorten zoals de zadelsprinkhaan, de gladde slang en de nachtzwaluw. De rest is in feite bijzaak.

(L.R.) Hoofdoel is inderdaad de bescherming van soorten. Ten opzichte van het traditionele soortenbeleid (waarbij er voor afzonderlijke soorten afzonderlijke maatregelen worden genomen) is er in de leefgebiedenbenadering (waarvan Heiderijk een voorbeeld is) sprake van het in samenhang geschikt maken van leefbiotoop van meerdere soorten tegelijk en op landschapsniveau. Wat dat laatste betreft is inderdaad een tweede doel het creëren van een aantrekkelijk landschap voor de gebruikers van het gebied.

OVER DE HOUTPRIJS
Tijdens het gesprek bleek verder dat ik in bepaalde artikelen over zaken geschreven die wat nuancering behoeven. In Onduidelijke Planning, Geldstromen en Verantwoordelijkheden in Bosproject heb ik gesuggereerd dat de algemene houtprijzen zouden zijn gestegen. Ik heb daarvoor gebruik gemaakt van de gegevens zoals ik die aantrof op de site van de Bosgroepen. In een artikel aldaar (Hoge Veilingprijzen op de Nederlandse Rondhoutveiling) werd gesproken over bijna recordprijzen voor het aangeboden hout op een jaarlijke veiling.

Het blijkt dat deze veiling niet representatief zou zijn voor de algemene houtprijs. Op deze veiling komen vooral kunstenaars en mensen met specifieke vragen af. Op dit soort veilingen zouden geen 'gewone' bomen worden geveild. In de lijst op het bijgevoegde Excelsheet zie ik inderdaad geen gewone eik of berk staan. Wel zie ik de Amerikaanse Eik en de Beuk verschijnen in de lijst. Het kan zijn dat er geen relatie is tussen de prijs van deze meer uitzonderlijke bomen op de veiling en de normale prijs; verderop volgt een overzicht van de houtprijzen uit een nieuwsbrief van de Bosgroepen. Hieronder volgt een figuur met daarin de houtprijzen van de afgelopen jaren.

BOSGROEPADVIES UIT 2006: GA DUNNEN. GOED VOOR HET BOS ÉN UW PORTOMONNEE!
In het bovengenoemde artikel suggereerde ik dat de bosgroepen de 'optimale economische exploitatie' van de terreinen van de leden als speerpunt heeft. Tijdens het gesprek hoorde ik dat de Unie van Bosgroepen op zich qua personele bezetting een kleine organisatie is en dat deze Unie op zichzelf geen winstoogmerk heeft. Dat wil ik hierbij dan ook rechtzetten: de Unie zelf werkt zonder winstbejag. Wat echter van groter belang is, is dat deze Unie natuurlijk vooral bestaat voor de leden, en veel van de leden willen natuurlijk wel zoveel mogelijk geld verdienen aan hun terreinen. Het onderhoud kost geld en het moet ook wat opleveren.

De Unie van Bosgroepen windt daar ook geen doekjes om in hun nieuwsbrief van december 2006. In een artikel getiteld, 'Houtprijzen enorm Gestegen' kunnen we passages als deze lezen:

"'Met zulke lage houtprijzen ga ik niet dunnen' was een gehoorde mening van boseigenaren. Dat argument geldt echter niet meer: de houtprijzen zijn fors gestegen. Grijp nu uw kans en ga dunnen; goed voor het bos én uw portemonnee!"

"...Bundelen is beter

Het verkopen van hout voor haar leden is één van de belangrijkste ontstaansredenen geweest voor het oprichten van de Bosgroepen. Het dienstenpakket is sindsdien behoorlijk uitgebreid maar hout verkopen doen de medewerkers nog steeds volop en met veel plezier. Juist bij het verkopen van hout is samenwerking via de Bosgroep erg lonend."
Houtprijzen Enorm Gestegen

In de nieuwsbrief van december 2009 kunnen we een overzicht vinden van de houtprijzen de afgelopen jaren.

Het is natuurlijk ook niet gek dat een Unie die is opgericht om de belangen maximaal te behartigen van boseigenaren ook scherp de aandacht richt op de houtprijzen: welke boseigenaar zou nou niet liever gaan 'oogsten' of 'dunnen' als zijn hout meer opbrengt? Dat lijkt me vrij logisch. In diezelfde nieuwsbrief wordt overigens ook wat nader stilgestaan bij de dunningen:

"Dunningen worden uitgevoerd om de blijvende opstand te bevoordelen en bij omvormingen worden met selectieve verjonging de slecht functionerende eenheden verjongd. Beide maatregelen hebben als doel een beter functionerend bos, zowel economisch als beheertechnisch, te realiseren. Continuïteit in het beheer is ook economisch gezien van groot belang."
Het lijkt me een redelijke conclusie dat de Unie niet zozeer voor zichzelf de economische exploitatie wil optimaliseren, maar dat ze dat vooral doen voor haar leden die daardoor het maximale zowel beheertechnisch als economisch uit hun terrein kunnen halen.

(L.R.) Nieuwsbrief 2009: De Unie is niet opgericht om de belangen van de eigenaren te behartigen. Daarvoor zijn de terreineigenaren in andere organisaties verenigd, zoals de Federatie Particulier Grondbezit. De Unie is wel opgericht om de kwaliteit van de terreinen van de leden zo goed mogelijk te ontwikkelen en daarbij een zo rendabel mogelijke bedrijfsvoering voor de leden te bewerkstelligen. Dit binnen de doelstelling van de eigenaar zelf. Samenwerking staat daarbij centraal; we zijn ten slotte een coöperatieve vereniging.

STAATSBOSBEHEER EN HOUTKAP
In het artikel 'Zorgwekkende Belangenverstrengeling bij Staatsbosbeheer' analyseer ik het jaarverslag van 2009 van Staatsbosbeheer. Daaruit blijkt dat er aanzienlijke financiële problemen zijn. Omdat er in dat jaarverslag slechts gegevens zijn terug te vinden over 2008 en 2009 heb ik verondersteld dat de enorme toename tussen die jaren een gevolg zou zijn van deze financiële problematiek.

Op die pagina schrijf ik:

Bij het kopje 'houtverkoop' (pagina 27) kunnen we het onderstaande lezen, waarbij ikzelf opmerkelijke delen heb onderstreept: "In 2009 is 320.000 m3 hout franco fabriek geleverd. Daarnaast is ruim 30.000 m3 hout op stam verkocht, zodat totaal 350.000 m3 hout is verkocht. Hiervan is 337.000 m3 (in 2008: 282.000 m3) afkomstig uit de eigen terreinen en is 8.000 m3 (2008: 32.800) ingekocht bij derden.

Daarnaast verzorgt Staatsbosbeheer Dienstverlening voor anderen de verkoop, marketing en logistiek van hout en ontvangt daarvoor een vergoeding. Deze commissie (in 2009 &euro 22) is opgenomen onder de "Omzet productgroep Hout".

De economische ontwikkelingen in 2009 in aanmerking nemend, is de toename van de afzet het vermelden waard. Staatsbosbeheer Dienstverlening heeft met name in het laatste kwartaal van 2009 sterk geanticipeerd op de rondhouttekorten op de buitenlandse markten. De omzetstijging uit activiteiten van de productgroep Hout van ca. 8,5% wordt verklaard door een hogere afzet van ca. 12% in combinatie met een prijsdaling.

Energiehout BV is een handelsorganisatie die in 2009 uitsluitend houtige biomassa in- en verkoopt. In 2009 heeft Energiehout BV ca. 58.000 ton (2008: 48.000 ton) houtige biomassa afgezet. Hiervan is ca. 32.400 ton (2008: 16.500 ton) afkomstig uit de terreinen van Staatsbosbeheer.

De inkoop van hout bij derden is verder beperkt tot ca. 24.000 ton (2008: 31.500 ton). Daarmee wordt voldaan aan de voorwaarde in de verklaring van geen bezwaar dat werkzaamheden en activiteiten voor derden niet de overhand krijgt binnen deze rechtspersoon."

Inmiddels heb ik informatie verkregen over de hoeveelheid totale houtverkoop van Staatsbosbeheer de afgelopen jaren uit eigen terrein (met dank aan AVIH) en daaruit blijkt dat er geen sprake is van een opvallende stijgende tendens als je het beziet over de afgelopen 9 jaar. De suggestie dat Staatsbosbeheer méér zou zijn gaan kappen om de financiële problemen het hoofd te bieden wordt dan ook niet ondersteund door de gegevens. Het zou ook wel erg dom zijn om zo je gebied te verbrassen voor korte-termijn winst. Gegevens over de ontwikkeling van de biomassaverkoop heb ik op het moment nog niet.

HET VERBINDEN VAN HEIDEGEBIEDEN
Om de verschillende diersoorten zoals de gladde slang, de zadelsprinkhaan en de zandhagedis meer leefruimte te geven is besloten om de kleine heidegebiedjes te verbinden met elkaar en met de grotere Mookerheide. Er is klaarblijkelijk niet gekozen voor het op kleinere schaal uitbreiden van de heide, maar er is voor de zekerheid maar ingezet op een grote slag zodat de soorten de grootste kans op overleving zouden hebben. Dat hierdoor dan meer bomen moesten sneuvelen is ondergeschikt geacht.

Binnen het kader van het verbinden van de heidegebiedjes (waarvan gezegd moet worden dat het deel Heumensoord-Noord pas de afgelopen 15 jaar een beetje meer heide is geworden door inzet van de Gemeente Nijmegen, voorheen was het ook voornamelijk bos) is het gebied in het zuidoosten van het gebied, namelijk het deel van de oude spoorlijn naar Groesbeek een vreemde eend in de bijt. De verbinding gaat immers alleen naar het dorp Groesbeek en daar is toch weinig heide te vinden?

Vanwaar dan toch deze uitbreiding? De heer Ruesen verwees naar een heidegebied achter Groesbeek en verder wees hij me op de DRIE V's: Verbinden, Verbeteren en Vergroten. Deze drie V's slaan dan op het verbinden van de heidegebieden, het verbeteren van de huidige gebieden en daarnaast het vergroten van de gebieden.

(L.R.) Over de oude spoorlijn: het argument om deze te verbeteren zit 'm niet zozeer in de functie als verbindingszone, maar het spoor blijkt zelf een geschikt biotoop voor de doelsoorten te zijn. Dit biotoop is Verbeterd en Vergroot. De Verbinding in oostelijke richting is daarbij niet van groot belang; de verbinding met Mulderskop (in westelijke richting) wel.

Op de vraag of er op de kaalgeslagen gebieden nu actief heide wordt gezaaid of geplant zei de heer Ruesen:

(L.R.) Wij hebben geen plannen om heide gericht aan te leggen. Heide ontkiemd vanzelf en wordt verder gestimuleerd door beheerwerkzaamheden.

Ik kan het niet anders zien dan een ongepaste uitbreiding van het gebied. Ondanks het feit dat er al vele hectaren bos gekapt en gedund zijn in het kader van het verbinden van de heidestukjes, moest er schijnbaar ook nog eens flink gekapt worden om meer kaalslag in het algemeen te verkrijgen. Verder kan ik me ook niet onttrekken aan de indruk dat het voor Prorail ook wel goed uitkomt om dat spoortje weer eens goed opgeknapt te hebben. Het nodige 'achterstallige onderhoud' kon op deze manier mooi worden meegenomen in het project. Volgens de planning uit het oorspronkelijke plan zou er nog een verdere kaalslag dienen plaats te vinden langs dit spoortje.

Een ander punt waar je je vraagtekens bij kunt plaatsen is de keuze voor twee corridors/doorgangen naar de Mookerheide. Waarom was één doorgang vanaf Mulderskop niet voldoende? Ook hier lijkt er erg makkelijk gekozen te zijn voor de kap van bos, terwijl het voor het verbinden van de heidegebeiden niet noodzakelijk was.

(L.R.) Waarom niet kiezen voor een kleinere vergroting? Het antwoord is dat niemand met zekerheid weet wat de kritische ondergrens is. Het is dus een kwestie van "best professional judgement", waarbij een grotere schaal de zekerheid levert dat het effectief is. Bij een (te) kleine schaal kan blijken dat het niet voldoende was en loop je het risico dat de soorten te veel achteruit gaan of zelfs verdwijnen. Omdat we er wel van willen leren wordt het project gemonitord.

GEBREKKIGE VOORLICHTING EN COMMUNICATIE
Dan is er nog gesproken over de voorlichting vooraf. Er is een bijeenkomst geweest in een van der Valk restaurant in Molenhoek en op basis van de positieve reacties van het toen daar aanwezige publiek concludeerde de projectleiding dat de bevolking in het algemeen wel even razend enthousiast zouden zijn. Van andere bewoners uit de regio heb ik vernomen dat de aankondiging pas een dag van te voren in de plaatselijke krant had gestaan, waardoor veel mensen niet op de hoogte waren.

Een ander element dat hiermee in verband gebracht kan worden is de wijze van voorlichting. Als je de site bekijkt van Heiderijk, dan lijkt het niet meer dan een grote 'goed-nieuws-show'. Niets dan mooie plaatjes over heidevelden en schattige bedreigde diersoorten. Er wordt nauwelijks gerept over de enorme stukken bos die met de grond worden gelijk gemaakt. Veel mensen hebben nog altijd een groot vertrouwen in organisaties als Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten. Zij geloven wel dat zij met de ecologische wetenschap achter hen weten wat het beste is voor de natuur.

Op zo'n voorlichtingsavond is geen ruimte vrijgemaakt voor een kritisch geluid, net zo min als dat er op de officiële site van Heiderijk ook maar ergens gerept wordt over de weerstand onder de bevolking en dat terwijl er toch honderden protestmails zijn gestuurd naar het project. In die zin lijkt de site en de voorlichting er vooral op gericht om het project zo gunstig mogelijk te presenteren. Een vergelijking met de wijze waarop de overheid de bevolking heeft voorgelicht over het belang van het vaccin tegen de mexicaanse griep is dan ook wel op zijn plaats.

(L.R.) Op de voorlichtingsavond is wel ruimte geweest voor een kritisch geluid. We hebben daar in de voorbereiding ook rekening mee gehouden. Maar er is simpelweg niet of nauwelijks een kritisch geluid te berde gebracht door de aanwezigen, ondanks dat er wel over het verwijderen van bomen en bos is gesproken.

Leon Ruesen heeft dan ook toegegeven dat de communicatie wel beter had gekund en dat het voor eventuele volgende fases in het project ook beter opgepakt zou worden. Dat het project niet besproken is in de gemeenteraden van Groesbeek en Nijmegen wijt hij niet zozeer aan de projectcommunicatie maar eerder aan de manier waarop de gemeenten daar mee zijn omgegaan.

(L.R.) Ik heb je verteld dat de gemeenten als bevoegd gezag de bevoegdheid tot het verlenen van vergunningen bij het college van B&W hebben gelegd. Daar is de raad niet actief bij betrokken. Uiteraard kan iedere burger, dus ook raadsleden de ter visie liggende stukken raadplegen en daar vragen over stellen. Wat ik me achteraf realiseer is dat ik beter zelf het initiatief had kunnen nemen om vooraf de raden te informeren. Niet omdat het moet, maar omdat het gepast en ook beter is.

CONCLUSIE
De kern van het probleem blijft het verschil in houding ten opzichte van bosbeheer. In Twee Visies op Massale Boomkap schrijf ik daar uitgebreid over. Er is een ecologische elite die samen met bosbeheerders en geldschieters de macht heeft om te bepalen wat ze met de bossen in Nederland willen doen, waarbij er altijd wel ergens bedreigde insecten of reptielen te vinden zijn die ingezet kunnen worden om tientallen hectaren bos te kappen en nog eens vele tientallen hectaren bos (drastisch) uit te dunnen. De stem van de andere groep heeft nauwelijks macht. Dit betreft de mensen die graag genieten van een bos met veel bomen, waarbij je soms zelfs even het gevoel kunt krijgen dat je je in een wat ongerepter stuk Nederland bevindt, waar je uren door bossen kunt lopen zonder dat je om de haverklap wordt geconfronteerd met kunstmatig aangelegde cultuurheide.

Daarbij spelen ook economische motieven een rol omdat hout nu eenmaal geld oplevert. Een bos dat je verdunt levert meer geld op dan een bos dat je maar zijn gang laat gaan. Een bos dat je kapt levert ook meer geld op dan een ongekapt bos. Verder is de mogelijkheid aanwezig dat het omzetten van bos naar heidegebieden veel werkgelegenheid en daarmee inkomsten genereert via subsidiegelden. Tegelijkertijd kost het project ook veel geld. Alleen door subsidiegelden vanuit de provincies en het ministerie van LNV kunnen dit soort projecten worden uitgevoerd. Ook het voortdurende onderhoud aan de vele heidecorridoren zal het nodige geld blijven kosten. In die zin is heide economisch gezien weinig lucratief: buiten de eventuele extra inkomsten door het vele hout dat vrijkomt is het op de langere termijn toch vooral een blijvende kostenpost, al betrof het alleen maar de inzet van de schapenkuddes en de herder.

Ook al verkeert Staatsbosbeheer financieel in zwaar weer lijkt het er vooralsnog niet op dat er sprake is van een enorme toename aan houtkap. De afgelopen tien jaar zijn er meerdere jaren geweest met ongeveer dezelfde hoeveelheid boskap. De houtprijs staat er in vergelijking met 2005 nog wel een stuk gunstiger bij, waardoor het kappen van hout op de kortere termijn nog wel degelijk geld in het laatje brengt. De opbrengsten door houtverkoop mogen de afzonderlijke partners ook zelf houden. Om welke bedragen het gaat heb ik op dit moment nog niet inzichtelijk kunnen krijgen. Hierdoor is het niet duidelijk of de partners er uiteindelijk financieel op vooruit gaan of niet met een dergelijk project. De aard van de contracten met Essent en Nuon voor de 'biomassa-aanlevering' blijven ook geheim. Wel werd in het jaarverslag van 2008 (p.60) van staatsbosbeheer melding gemaakt van een nieuw contract met Essent waarbij dubbel zoveel biomassa geleverd zou gaan worden. De totale hoeveelheid biomassa voor alle biomassa-verwerkers zou daarmee op 60.000 ton komen.

We leven momenteel in een tijd waarin een groepje ecologen de macht heeft om te bepalen wat er met de bossen in Nederland gaat gebeuren. Een onderzoeksrapport met daarin genoemd enkele bedreigde diersoorten is voldoende om de subsidiekranen open te zetten en met enkele europese regels in de achterzak kunnen allerlei boomvernietigingsprogramma's worden opgezet. Doordat de gewone burger geen ecologische of bosbouwkundige achtergrond heeft kunnen zij snel overrompeld worden met wetenschappelijk gefundeerde informatie en argumenten waardoor ze zich al snel neigen terug te trekken om niet als 'domme en onwetende burger' weggezet te worden.

Zoals we in het verleden echter wel vaker gezien hebben is het niet altijd verstandig om maar te vertrouwen op wat de beleidsbepalers denken. We kennen daar genoeg voorbeelden van. Het blijft altijd van belang om waakzaam te blijven en de bestuurselite te blijven controleren en niet zomaar je eigen kritische vermogens op zij te zetten. De keuze voor het beschermen van een paar insectensoorten (die er hoogst waarschijnlijk een paar eeuwen geleden ook niet waren) middels het aantasten van grote bosgebieden kan vooral bestaan omdat er door de ecologische elite in Nederland geloofd wordt in de ultieme maakbaarheid van de natuur. De waarde van bomen is bij deze houding vaak van ondergeschikt belang. Het lijkt soms wel alsof bomen vooral beleefd worden als een soort onkruid dat een bedreiging vormt voor de natuurwaarde en de biodiversiteit.

Dat bomen en - vooral grote aaneengesloten haast ongerepte bosgebieden - voor veel bosliefhebbers een grote waarde hebben wordt vaak niet meegenomen in de berekeningen van de ecologen en de bosbeheerders.

(L.R.) Dit is een opinie van de auteur waar hij uiteraard recht op hebt maar die ik graag voor zijn rekening laat.

Zie ook:

Auteur - Naar boven - Mailcontact