Het ontstaan van het cultuurlandschap in de hoge en late middeleeuwen

Na het jaar 1000 trad een klimaatsverbetering op en nam in heel Europa de bevolking toe. Tussen 1000 en 1400 werden grote delen van Europa, die in de vroege middeleeuwen herbebost waren geraakt, weer ontgonnen door landbouwers die de gronden zelfstandig konden exploiteren. Dat gold ook voor het Zuid-Limburgse heuvellanden èn voor het Lanakerveld. Het zo typerende Zuid-Limburgse landschap – met zijn open plateau’s, zijn weidse vergezichten, met zijn coulissenbegroeiing, zijn veldwegen, graften en holle wegen – is in deze periode ontstaan.

Ook het Lanakerveld kreeg zijn huidige vorm in deze periode. Het is dit middeleeuwse landschap dat U tot op de dag van vandaag nog hier - binnen de stadsgrenzen van Maastricht - kunt zien. Uit deze periode dateert ook de naam Caberg waarvan de eerste vermelding uit de 13^de eeuw stamt. De namen Caberg of Couwenberg zijn lang door elkaar gebruikt. Zij verwijzen naar een hoogte – zoals ook de Cauberg bij Valkenburg. De bebouwing die U nog steeds aantreft heeft de structuur van de laat-middeleeuwse kern geheel behouden. Het is een voor Zuid-Limburg typerende lineaire nederzetting, waarbij de weg en de boerderijen precies tussen de hoge akkers en het lagere en nattere grasland ligt. Dit was heel handig omdat er tussen bouwland, weiland en boerderij een intensieve uitwisseling plaatsvond: het vee moest van de boerderij naar de weide, en de mest van het vee was weer voor de akkers bestemd. De grondverdeling daarbij was 65% akkerbouw en 25% veeteelt. Anno 2003 worden de huisweiden bij de boerderijen nog steeds voor de veeteelt gebruikt en wordt het vee van de Tisiushoeve ‘s avonds naar de boerderij aan de overkant gedreven. En anno 2003 ligt de verhouding akkerbouw – veeteelt daar nog precies zo als in de middeleeuwen. Op Oud-Caberg zijn deze middeleeuwse cultuurpatronen tot op de dag van vandaag bewaard!