Schilderen

Waar ligt de nadruk op bij schilderen?

Bij het schilderen ligt de nadruk op onze beleving, op ons gevoel. Kleuren werken op ons in. Maar elke kleur heeft wel zijn eigen kwaliteit. Zo zet bijvoorbeeld de kleur rood je innerlijk in beweging, het is een actieve kleur, je wordt er warm van. Blauw lijkt ruimte te scheppen in je binnenwereld, zodat je, figuurlijk gesproken, beter om je heen kunt kijken. Je kunt je emoties, spanningen, het persoonlijke wat afstandelijker benaderen.

Drie schildertechnieken

Bij schilderen wordt gebruikt gemaakt van drie technieken:

‘nat-nat’

De techniek
Bij de ‘nat-in nat’techniek wordt met waterverf geschilderd op een (meestal) dun soort ‘kranten’papier dat van te voren nat is gemaakt. De kleur kan worden versterkt door meerdere lagen over elkaar te schilderen of door haar met extra onverdunde verf van de rand van het bakje te intensiveren. Vormgeven is wat moeilijker doordat de verf op het natte papier tot uitlopen neigt.

Waarom deze techniek in de therapie?
Bij de ‘nat-nat’ techniek’speelt het water-element een belangrijke rol. De kleuren worden, glanzend in het vocht, het meest in zijn essentie beleefd. Therapeutisch is dat juist van belang.
Kleuren werken in op ons zielenleven, op ons gevoel. Om met de woorden van Rudolf Steiner te spreken:" Kleur is de ziel van de natuur en de hele kosmos en we nemen deel aan deze ziel wanneer we met het kleurrijke meeleven".

Sluieren

De techniek
De sluiertechniek is geschikt voor kinderen vanaf 12 jaar
Bij sluieren wordt met waterverf op droog stevig aquarelpapier gewerkt. Het papier wordt op een plank gespannen. Daarna kun je beginnen met het neerzetten van heel dunne lagen kleur, zo dun als tere sluiers. Iedere sluier moet eerst volledig droog zijn vóór er een volgende overheen gelegd kan worden. Iedere laag die neergezet is kun je niet meer veranderen. Door nieuwe lagen toe te voegen ontstaat uiteindelijk een samenspel van kleuren.
In een later stadium kun je proberen uit al deze kleurlagen/vlakken die zijn ontstaan, een vorm te destilleren. Zo’n vorm dient zich trouwens meestal vanzelf aan. Wanneer je door je oogwimpers naar het werk kijkt zie je opeens iets dat je ergens aan doet denken en dat je vervolgens kunt uit werken.

Waarom deze techniek in de therapie?
Sluieren doet een beroep op je geduld. Het heeft ook te maken met stappen durven zetten: steeds opnieuw breng je bij de sluiertechniek verflagen aan. Je kunt dit vergelijken met stappen die je in je leven zet, de vorm die eraan geeft en deze analyseren. Je bent niet altijd tevreden over elke stap, maar je kunt nieuwe keuzes maken.

Behalve het beleven van rust en het geduld bij het sluieren, kan de cliënt zich dus ook met een bovenbeschreven proces bezig houden.

Expressief schilderen

De techniek
Deze techniek wordt over het algemeen bij (jong) volwassenen gebruikt. Bij de techniek wordt op een groot formaat papier gewerkt. Het is de bedoeling zonder na te denken met een brede kwast, in grote bewegingen de verf op papier aan te brengen. Zo worden meerdere lagen aangebracht. Steeds weer wordt over een oude laag, een nieuwe laag aangebracht. Het gaat er dus absoluut niet om een mooi resultaat te krijgen. Uiteindelijk kan het ontstane werk enigszins uitgewerkt worden.

Waarom deze techniek in de therapie
Veel mensen die voor kunstzinnige therapie kiezen, hebben de behoefte zich eerst te kunnen uiten vóórdat ze ´therapeutisch´ aan de slag gaan. (Met therapeutisch werken worden oefeningen bedoeld die meer met ´opbouwen´ te maken hebben, zoals bijvoorbeeld ‘nat-in nat’ schilderen, waarnemend tekenen of tekenen in de pasteltechniek).

De kunstzinnige therapie neemt het psychische gebied dus ook op in de therapie. Een depressie is bijvoorbeeld verantwoordelijk voor veel ziektes. Het toepassen van de ´expressieve techniek´, in dit geval expressief schilderen, kan een goed startpunt zijn.

Bij expressief schilderen wordt acrylverf gebruikt. Maar ook materialen als houtskool en wascokrijt worden gebruikt.