|
De chinezen zijn een zeer nijver volk en
hebben het hele jaar bijna geen vrije dagen; de feestdagen hebben
daarbij een regulerende functie, het zijn de vrije dagen in de
landbouwcyclus, die de boeren wat ontspanning bieden, zodat ze daarna
weer hard aan de slag kunnen gaan. Daarom liggen de traditionele
feestdagen in feite als vrije dagen ingepast tussen de seizoenen voor
het ploegen, wieden en oogsten.
Het Chinees Nieuwjaar ligt op een tijdstip in
de winter waarop het werk op de akker stil ligt. Het Lantaarnfeest vormt
het eigenlijke slot van de nieuwjaarsvakantie. Het Gravenfeest ligt
tussen het ploegen en het wieden in de zomer in. Het Drakenbootfeest
vindt plaats na de eerste oogst. Het Hellefeest ligt in het hartje van
de zomer, wanneer het te heet is om op het land te werken. Het
Midherfstfeest ligt bij de laatste oogst van het jaar. Het Feest van de
Winterzonnewende is op het hoogtepunt van de winter, wanneer de
zonne-energie begint toe te nemen en de lente gaat terugkeren. De
laatste maand van het maanjaar dient geheel als voorbereiding op het
Chinese Nieuwjaarsfeest.
Behalve seizoensgebonden feesten, zijn er ook
feestdagen die in verband staan met de bovennatuurlijke wereld.
Verjaardagen of offerdagen van geesten en goden, of verjaardagen of
verlichtingsdagen van Boeddha's en bodhisattva's (Boeddhistische
heiligen) zijn soms de oorsprong van Chinese festiviteiten.
-Chinees
Nieuwjaar-
Chinees Nieuwjaar, de eerste dag van de eerste maand van het Chinese
maanjaar is de belangrijkste feestdag van de Chinezen; het heet ook wel
het Lentefeest. Andere namen waren vroeger de Eerste Morgen of de Drie
ochtenden. De Eerste morgen was het begin van een heel jaar, maar omdat
de Chinezen tegenwoordig ook de westerse kalender gebruiken, noemen ze 1
januari de Eerste Morgen en ter onderscheiding het Nieuwjaar volgens de
Chinese kalender nu het Lentefeest. De 'Drie Ochtenden' betekent de
ochtend van het jaar, van de maand en van de dag, en geeft aan dat het
Lentefeest niet alleen het begin van een nieuwe dag is, maar ook het
begin van een nieuwe maand en een nieuw jaar.
Het eerste wat men doet op Nieuwjaarsdag is de voorouders eer bewijzen.
Dat heet het Juiste Begin. Meestal vindt het 's morgens vroeg plaats,
maar er is geen vaste tijd voor en dat is ook de reden waarom op die dag
het geluid van vuurwerk, nu eens toenemend, dan weer afnemend,
voortdurend te horen is. Tijdens het juiste Begin zijn alle lampen in de
hoofdhal van het huis aangestoken, bij de deuropening en rond de
offertafel hangen rode slingers en op het altaar liggen
Nieuwjaarssinaasappels, Nieuwjaarskoeken, hartige kleefrijsttaarten,
drie soorten offergaven (b.v. varkensvlees, vis en kip), kopjes thee en
drank, vier soorten vruchten, wierook en kaarsen en dergelijke klaar. De
hele familie komt bijeen om de voorouders en de goden te eren door met
stokjes brandende wierook in de handen buigingen te maken , waarna de
jongeren op volgorde van generatie en leeftijd de ouderen gelukwensen.
De rode slingers staan voor 'vreugde', de aangestoken lampen voor
'licht' en het hele ritueel dient om de liefde van de goden, voorouders
en ouders niet te vergeten en dankbaarheid te tonen. Na de ceremonie van
het Juiste Begin is het nieuwe jaar pas werkelijk aangebroken.
De viering van het Chinese Nieuwjaar is tot vandaag toe niet sterk
veranderd. De oude traditionele nieuwjaarsviering is bewaard gebleven in
dingen als het afsteken van vuurwerk, het ophangen van 'Lentespreuken'
(dubbele gelukbrengende versregels opgehangen bij de deur),
'Lentebloemen', de draken- en leeuwendans, het uitdelen van 'geld om het
jaar neer te drukken aan de kinderen, nieuwjaarsbezoeken aan de familie
en vrienden, bezoeken aan tempels om wierook te branden en ook in de
gokspelletjes die ter gelegenheid van Nieuwjaar in elke familie gespeeld
worden. Chinezen zijn van nature meestal ijverig en spaarzaam en zelden
belust op lichtzinnig vermaak; maar met Nieuwjaar is er volgens hen
niets op tegen om eens een gokje te wagen.
 -Het
Lantaarnfeest-
Het Lantaarnfeest heet ook wel het Feest van het Opperste Principe,
De Nacht van het Principe of Klein Nieuwjaar. Men kan ook zeggen dat dit
het laatste hoogtepunt is van het Lentefeest.
De viering van het Feest van het Opperste Principe is begonnen in de
Han-dynastie (206 v.C.-220 n.C.). In de Geschiedenis van de Han-dynastie
staat: "De houder van de Koperen staaf (een soort hoofdstedelijke
commissaris van politie) ziet toe op het nachtelijke uitgaansverbod,
maar de keizer gelaste het verbod op de vijftiende van de eerste maand
in te trekken. Dat heette de 'vrije nacht', waarop men 's nachts met
lantaarns rondtrok. Tijdens de verschillende dynastieën werd het feest
levendiger en kleurrijker.
Tijdens het Lantaarnfeest werden overal, van het keizerlijk paleis tot
in de huizen van het gewone volk, lampen aangestoken, in tempels en bij
erebogen over de straten en dergelijke werden rijen lampionnen
opgehangen. Overal werden ook lampionnen wedstrijden gehouden, met
optochten van kinderen, elk met een lampion in de hand. Tegenwoordig is
het niets bijzonders meer om duizenden lichtjes tegelijk te zien, maar
in het verleden, toen de verlichting 's nachts erg gebrekkig was, moeten
die duizenden brandende lantaarns een fantastische ervaring zijn
geweest.
-Het
Gravenfeest-
Het Gravenfeest wordt gevierd op de vijftiende dag na de
lente-evening d.w.z. op 4 of 5 april. Dat valt juist in het vochtige
'motregenseizoen'; het is het begin van de lente en heeft een diepe
betekenis om op dat moment te offeren aan de voorouders en de graven
schoon te maken. Tegenwoordig is 5 april als vaste datum voor het
Gravenfeest bepaald, en die datum geldt als officiële vrije dag.
Wanneer men de graven bezoekt, offert men niet alleen aan de eigen
voorouders, maar zet ook geschenken klaar voor de God van de Aarde, die
de graven bewaakt, en men offert ook aan de eenzame zielen en dolende
geesten uit de wildernis. Dat is om de God van de Aarde te verzoeken om
op de graven van de voorouders te passen en zo hoopt men de eenzame
zielen en dolende geesten vreedzaam met de voorouders te laten verkeren.
Bij het Chinese Gravenfeest van vroeger waren er nog andere gebruiken,
zoals het dragen van wilgentakjes in het haar, vliegeren, boogschieten,
schommelen en dauwtrappen, maar die zijn tegenwoordig vrijwel overal
verdwenen. Alleen het gebruik om de graven te bezoeken is gebleven, en
dat is het belangrijkste onderdeel.
-Het
Drakenbootfeest-
Het Drakenbootfeest vindt plaats op de vijfde van de vijfde maand en
is een van de grote jaarlijkse feesten. Het huidige Drakenbootfeest in
onder Chinezen bekend als het feest waarop men tsung-tzu (in een blad
gewikkelde gestoomde rijst) eet en bijvoet (onheil afwerende plant)
ophangt bij de voordeur, en waarop in de rivieren roeiwedstrijden met
drakenboten worden gehouden. Het traditionele Drakenbootfeest is hiermee
al sterk vereenvoudigd, vroeger werd het veel uitgebreider en
kleurrijker gevierd.
Het feest dient hier ter herinnering aan de grote dichter Ch'ü Yüan,
want dit is de dag waarop hij, uit teleurstelling over de tijd waarin
hij leefde en uit bezorgdheid over de staat, zich in de Milo rivier
stortte. Daarom heet deze dag ook wel het 'Dichtersfeest'. Het bereiden
van tsung-tzu en de roeiwedstrijden met de drakenboten zijn ook ter
nagedachtenis van Ch'ü Yüan. De overlevering luidt, dat na de dood van
Ch'ü Yüan het gewone volk tsung-tzu in het water wierp voor de vissen,
zodat ze het lichaam van de dichter niet zouden opeten. Bovendien
maakten ze boten gereed om in de Milo rivier naar het lichaam van Ch'ü
Yüan te zoeken; zijn lichaam werd nooit gevonden, maar het gebruik is
de eeuwen door wel blijven bestaan. Tegenwoordig is het bereiden van
tsung-tzu een vreugdevolle bezigheid geworden waarbij de hele familie
verenigd is, en de roeiwedstrijden met de drakenboten zijn nu een
sportief soort volksvermaak.
Het Drakenbootfeest
valt dit jaar op 11 juni 2005
 -Het
Hellefeest-
De vijftiende van de zevende maand vindt het Feest van het Middelste
Principe of Hellefeest plaats. Dit is tot nu toe nog steeds een heel
belangrijke feestdag gebleven. Aan andere feestdagen wordt soms niet
veel meer gedaan, maar dit feest mag beslist niet worden overgeslagen.
De reden waarom het Hellefeest zo belangrijk is, is dat de Chinezen van
ouds her geloven dat op de eerste van de zevende maand de poorten van de
Hel of onderwereld worden opengezet en op de dertigste van die maand
weer worden gesloten. Alle eenzame zielen en dolende geesten uit de
onderwereld hebben een maand vakantie en komen naar de mensenwereld om
eten te zoeken.
Oorspronkelijk waren er elke dag ceremonies om de zielen uit hun lijden
te verlossen, die door de dorpen om de beurt werden gehouden. Later
werden deze ceremonies alleen geconcentreerd op de vijftiende van de
zevende maand. Tijdens de verlossingceremonies bereidt men in alle
families bijzonder rijke maaltijden als offer aan de eenzame zielen en
dolende geesten uit de onderwereld, en verbrandt ook grote hoeveelheden
imitatie papiergeld ten nutte van hen, want er wordt gezegd dat als je
bij de ceremonie niet voldoende eten en geld klaarzet, de hele familie
zich de wraak van de eenzame zielen en dolende geesten op de hals zal
halen.
Het Hellefeest omvat naast de verlossingsceremonie ook het ritueel van
het 'loslaten van lampen op de rivier', dat op de avond tevoren wordt
gehouden en waarbij men lampjes ontsteekt en laat meedrijven met de
stroom van een rivier. Volgens een overlevering kunnen de geesten in het
water verlossing vinden door op de drijvende lampjes te klimmen.
-Het
Midherfstfeest/ Maan feest-
De vijftiende dag van de achtste maand is het Midherfstfeest, de
meest vrolijke Chinese feestdag.
Het Midherfstfeest is een feest ter ere van de maan, maar in de Chinese
volksgodsdienst is dit tevens de verjaardag van de God van de Aarde. In
deze tijd loopt de zware arbeid van het hele jaar ten einde en nadert de
dag waarop de laatste oogst wordt binnengehaald. De meeste mensen vieren
dit vreugdevolle feest met gevoelens van dankbaarheid jegens de Hemel
(in de vorm van de maan) en de Aarde (gesymboliseerd door de God van de
Aarde).
 Het voornaamste onderdeel van het Midherfstfeest is het eten van de
maankoeken, die door hun ronde vorm de familiehereniging symboliseren.
Wanneer het gebruik om maankoeken te eten is ontstaan, is niet meer na
te gaan, maar het is op z'n laatst tijdens de Sung-dynastie (960-1279)
begonnen.
Bij het Midherfstfeest hoort ook de ceremonie van het 'Maanoffer'.
Meestal zet men voor de opkomst van de maan op de binnenplaats een
altaartafel klaar voor de maan, met daarop een offerande van vruchten en
gewassen van het seizoen. Verder zet men er de maankoeken, snoep en
kopjes thee bij, men brandt wierookstokjes en maakt buigingen in de
richting van de maan. Pas daarna mogen de maankoeken worden opgegeten.
Als iemand uit de familie afwezig is, laat men iets voor hem over, als
teken van het verlangen naar hereniging.
-Het feest van de
Winterzonnewende-
Als voornaamste feestgerecht bij het Winterzonnewende feest eet men
in Zuid-China t'ang-yüan (velletje van kleefrijstmeel met een vulling)
en in Noord-China hun-tun (wonton, een soort Chinese ravioli in soep).
Er bestaat een Chinees gezegde: 'De Winterzonnewende is even belangrijk
als het Nieuwjaar'.
Het traditioneel Zonnewendefeest duurde drie dagen. De dag ervoor heette
'kleine wende', de dag zelf 'lange wende' en de dag erna 'na de wende'.
Op de dag van de 'kleine wende' werd in alle families rijst gestampt tot
meel voor de t'ang-yüan, op de 'lange wende' zaten alle families rond
de tafel en aten de t'ang-yüan op.
De Winterzonnewende heeft op het noordelijk halfrond de kortste dag en
de langste nacht. Daarna lengen de dagen en worden de nachten steeds
korter. Het is 'de dag waarop de lente wordt aangekondigd '.
|
