Pelgrimeren: wat is dat eigenlijk en hoe doe je dat ?

   

Wat maakt eigenlijk de Pelgrim?

Wellicht is het beter eerst de definiëren wat de Pelgrim niet maakt.

Veel wandelaars willen eigenlijk geen pelgrim zijn. Ze kunnen of willen geen afstand doen van hun drukke gehaaste leven. Er is eigenlijk geen tijd voor hun pelgrimage. Al voordat ze vertrekken hebben ze bewust of onbewust besloten zich niet 'open' te stellen voor het gevoel niet meer tot de commerciële wereld te behoren maar pelgrim te zijn. Om het (voor vrienden en supporters?) toch nog wat te laten lijken willen ze een afstand overbruggen waar ze eigenlijk geen tijd voor hebben. Daarom is er geen tijd voor nadenken, voor bezinning en is er een strak loopschema. Geen tijd om een dag te rusten als het lichaam daar om vraagt. De commercie speelt hier handig op in door rugzaktransport aan te bieden. Dan hoef je niet je eigen last te dragen maar doet een ander dat voor je. We zagen 4weeldrive voertuigjes met touwen erachter waarmee 'fietspelgrims' de heuvels op getrokken werden. We zagen veel pelgrims met hun mobiele telefoon in de hand lopen en nog erger, sommige brengen zo een gedeelte van de dag 'online' door. Ook de oordopjes met daaraan verbonden mp3 spelers zijn een populair attribuut geworden. Alles om vooral maar niet te hoeven nadenken. Maar is dat nadenken, het een worden met jezelf, met de natuur en het terugbrengen/verwerken van je geestelijke last niet een wezenlijk kenmerk van een pelgrimage.

In de route zitten interessante stukken en eenvormigere stukken. Om te voorkomen dat je daar het gevecht met jezelf aan moet gaan nemen veel 'pelgrims' het openbaar vervoer en taxi's. Het schijnt zelfs bijna gebruikelijk te worden het stuk Burgos-Leon op deze manier af te leggen. De gevreesde eindeloze meseta moet je haast wel tot nadenken dwingen. Wat moet je nog in je telefoon zeggen als je al 20km geen zichtbare verandering in het landschap ziet? Zelfs een door ons hoog geachte pelgrim als John Brierley raad in zijn boekjes soms de bus aan ?! Een goed middel om te voorkomen dat je wandeling in een pelgrimage uitmond is het ook een probaat middel om vriend of vrouw met de camper of caravan mee te laten rijden. Weet je zeker dat er van verdieping weinig terecht zal komen. Gelukkig is in bijna iedere refugio internet waar dan ook bijna om gevochten wordt. Zo kun je tijdens het pelgrimeren je mail checken, echtgenoot en kennissen op de hoogte houden van je dagelijkse voortgang en even de krant lezen. Zo raak je niet teveel verwijderd van je dagelijkse bestaan en heb je de volgende dag weer wat om te bespreken.

 Al doende kwamen we er wel achter wat het niet is, maar wat is het dan wel, hoe bereik je dat en hoever moet je dan lopen en liggen daar dan alle antwoorden op je te wachten als een pot met goud aan de horizon? Om maar met het laatste te beginnen, we vragen ons echt af of je tijdens een serieuze pelgrimage de antwoorden vindt die je in Nederland niet kunt vinden. Natuurlijk kan een poosje weg zijn uit je vertrouwde omgeving, weg zijn uit een bestaan van volle agenda's en een druk gezinsleven je de kans geven alles eens te overdenken. Maar voor het vinden van levensvragen hoef je niet te lopen. Verwerken dan: daar kunnen wij ons veel meer bij voorstellen. Te vaak gaat het leven na een traumatische gebeurtenis weer verder. De eerste week wil men je nog wel 'uit de wind houden' maar daarna moet het over en verwerkt zijn.

Wij als mens zijn geëvolueerd via rustige fasen naar wat we nu zijn. Wij zijn er van overtuigd geraakt dat ons huidig leventempo gekkenwerk is en ons vervreemdt van de natuur en onszelf. Harder dan loopsnelheid zijn wij niet in staat informatie op de nemen. In de auto zijn bloemen en dieren niet meer te onderscheiden en geuren al helemaal niet meer. We racen met onze mobiele telefoon aan ons oor door het leven. Missen iedere dag weer het moment dat de zon opkomt en de aarde kleurt, de dauwdruppels laat verdampen en de gewassen laat groeien. Ooit met verwondering gekeken naar het opdrogen van het asfalt?, dat bedoelen we. Vandaag liepen we in het donker weg. Tijdens de zonsopkomst zeiden we weer tegen elkaar 'kijk eens hoe prachtig de zon opkomt'. 'De menselijke maat' bepaald wat we aankunnen en wat ons gelukkig maakt. Gelukkig zijn heeft volgens ons heel veel te maken met contact houden met jezelf, je naasten en de natuur. Hoe meer je jezelf daarvan verwijderd hoe moeilijker het zal worden 'simpelweg' gelukkig te zijn. Volgens ons kun je alleen verwerken als je een tijdje 'de menselijke maat' aanhoudt. Maar of de camino je de antwoorden kan geven op je levensvragen? waarschijnlijk niet meer dan thuis.

Hoever moet je dan lopen om dat te bereiken? Afstand is helemaal niet belangrijk. Maar loop datgene wat je loopt wel als echte pelgrim. Draag je eigen last, loop je eigen pad. Geef en ontvang hulp van andere pelgrims. Breng je leven terug naar de basis. Ervaar dat je eigenlijk niet zoveel nodig heb. Alles boven de 10kg zal je afleiden van je doel. Gelukkig zijn kun je voor een deel vertalen in 'goed voelen'. Nog nooit hebben wij ons zo 'goed' gevoeld als tijdens onze pelgrimstocht. Zo één met elkaar, met de natuur en met het leven. We hebben niets meer bij ons dan 2 rugzakken met 2 sets kleding en toch zeiden we bijna dagelijks tegen elkaar: 'we hebben nog niet eerder zo genoten'. Is dit het grote geheim van het pelgrimeren?, leren hoe je weer gelukkig kunt worden. Inzien waar het in leven fout gegaan is, waar je niet zelf geniet maar waar er van jou genoten (geprofiteerd) wordt. Als dit de les en het doel van een pelgrimstocht kunnen we het iedereen van harte aanbevelen. Wij hopen in ieder geval de rest van ons leven 'pelgrim' te blijven. Gaat het desondanks weer mis... De rugzakken zijn zo weer gepakt.

 

Is de Camino van een pelgrimage een toeristisch uitje (geworden)?

Ons antwoord is NEE! De refugio’s zijn veelal gratis (donativo) en de bewoners van Noord-Spanje benaderen je met respect en de lopers hebben over het algemeen diepe religieuze/spirituele motieven. Toeristen zijn (gelukkig nog) uitzondering.

Er zijn wel ‘pelgrims’ onderweg die eigenlijk toerist zijn. Die als reden voor hun tocht opgeven dat ze een televisieprogramma hebben gezien wat hun aansprak of hun twee weken vakantie op een leuke manier willen besteden. Na een televisieserie in Hongarije werd de Camino vorig jaar overstroomd met Hongaren.

 

Wil je eigenlijk helemaal geen pelgrim zijn, blijf dan thuis en geniet van je moeizaam verdiende vakantiedagen.

 

-------------------------

 

Hieronder een aantal filosofische overpeinzingen over het waarom van het pelgrimeren:

Een pelgrimage is een tocht naar een plek van spiritueel belang met de
bedoeling om inzicht te verwerven. Niet het einddoel, maar de weg ernaar
toe, is hiervoor de manier.
De moderne pelgrim lijkt een contradictie; een anachronisme. Een verouderd
symbool uit een halfvergeten tijd. Maar het idee gaat klaarblijkelijk
dieper. Elke tijdsperiode, elke cultuur en elke godsdienst op deze aarde is
bekend met de idee van de pelgrimage. Verwar een pegrimage niet met een bedevaard. In bv. de Islam is de bedevaart een geloofsdoel net als bidden en vasten. Je mag met de auto heen en na het bezoeken van de bedevaartplaats en ev. het (aan)bidden van de heilige is dit geloofsdoel vervuld.
Het pelgrim-zijn wordt aanvaard als een fase in het leven. Een fase zoals
andere stadia in het leven: die van kind, leerling, krijger, echtgenoot en
vader/moeder. Het is de fase, waarin al het door de jaren heen vergaarde
materiele opzij geschoven wordt voor het verkrijgen van inzicht over het leven en de dood; van oudsher het terrein van de religie. De pelgrimage geeft bezinning en verwerking of je dit nu wilt of niet. Het loslaten van het jachtige bestaan en terug naar de basis is onlosmakelijk verbonden met het pelgrimeren. Luxe hotels, bagagetransport en zelfs persoonlijk vervoer op je reis maakt de tocht gemakkelijker en tegelijkertijd het pelgrimgevoel, en misschien wel je persoonlijke pergrimsdoel, moeilijker. Veel pelgrims spreken oven mijn leven voor de reis en mijn leven erna. Een diepe verwerking en afsluiting van een levensfase is blijkbaar verbonden met het pelgrimeren. Vaak lees je ook dat pelgrims opnieuw een stuk van de route lopen om dit terapeutische effect te benutten.

 
In de christelijke wereld werden pelgrims vernoemd naar de drie
belangrijkste plaatsen van pelgimage: Romeiri voor hen die naar Rome gingen en Palmeiri voor degenen die naar Jeruzalem gingen. Degenen die naar de Tombe van Heilige Jacob in Compostela gingen werden Peregrinos genoemd.Letterlijk: 'zij die door het veld gaan'. De mantel die men droeg werd ook peregrino genoemd.
Ooit was het de pelgrim, die onbekend was met het land, waar hij doorheen
trok. Nu zijn 't het land en zijn bewoners, die vaak onbekend zijn met het begrip van pelgrim.
Kaarten en gidsen houden de moderne pelgrim op de goede weg. De palster, de pelgrimsstaf, is vervangen door de telescopische wandelstok uit
ruimtevaartmetaal. Kunstoffen houden de pelgrim droger, koeler en warmer dan de pelgrim uit de middeleeuwen kon voorstellen. Wat blijft is de pelgrim en zijn weg, de Camino. Een weg die niemand anders dan de pelgrim kan gaan. De weg, de Camino, is gebleven. Niet voor niets groeten pelgrims elkaar al eeuwenlang met:
' Ultreya e Suseya '
(Westwaarts en Houd vol !)

Te vaak maak je beslissingen in dit leven, waar je maar
gedeeltelijk achter staat. En ook in de beslissingen, die hieruit volgen,
kun je jezelf maar gedeeltelijk vinden. Hieruit volgen dan weer andere
beslissingen waarin je jezezelf niet meer in vindt. Totdat je op een dag
wakker wordt en jezelf niet meer kunt vinden. Dan pak je de spullen die
belangrijk zijn en je gaat op weg. Totdat je jezelf weer tegen komt. En dan
spreek je jezelf eens streng toe.
(Aboriginal verklaring voor de Walkabout)



Ook zeker een spirituele reden is de idee dat mensen eeuwenlang dezelfde weg lopen. Maar je persoonlijke motief, dat komt pas tijdens de tocht uit je diepste wezen opgeborreld. Ons motief voor het bewandelen van het Pelgrimspad is inmiddels bekend: we willen gewoon ontspannen wandelen door bos, wei en hei, gezonde luchten opsnuiven en het hedendaagse gewoel even vergeten. Het echte doel ondekken we onderweg hopelijk.
Lopen is de kleinste eenheid van zich voortbewegen, maar het is wel de meest natuurlijke manier van verplaatsen. Behalve zwaar en tijdrovend is het
ook het meest bevredigend.
 

 

 

Het staat de wandelaar vrij om bij iedere stap, bij iedere splitsing opnieuw
te kiezen welke kant uit te gaan.
Terug naar de natuur, luidt de leuze. Maar ieder mens weet dat er geen
daadwerkelijke terugkeer naar de natuur mogelijk is, net zoals je als
volwassene niet meer in de moederschoot kunt terugkeren. Een echte terugkeer is ook nooit de bedoeling geweest. De leegte van de natuur, de afwezigheid van de beschaving, hebben we nodig om ons een poosje later weer volop in die beschaving te kunnen storten. In de natuur doen we nieuwe krachten op, laden wij onszelf weer op om er vervolgens weer een tijdje tegen te kunnen. Ons credo zou kunnen zijn: ' Terug naar de natuur om daarna weer terug naar de cultuur te kunnen'.

 Wandelen is in. Het lijkt een mode die aansluit bij de moderne lichaams- en fitnesscultuur. Het doet wat bedaagder aan maar past er zonder meer bij. Wandelen is meer dan een mode op zich. Wandelen en filosofie horen bij elkaar.

Je vraagt je misschien af: wat betekent wandelen voor de mens, waar komt die drang vandaan? Lopen is de oudste manier om ons voort te bewegen. Het zit in onze natuur. Veel filosofen verwijzen naar hun wandelingen. Wandelen: die speciale vorm van lopen die bedoeld is ter ontspanning, die geen ander doel kent dan het lopen zelf, die in vrijheid plaatsvindt en waarbij iedere richting een goede kan zijn.

Wandelen doe je voor je plezier, ter ontspanning, en niet om boete te doen of om je te onderwerpen (hieraan kun je duidelijk zien dat er een beduidend verschil is tussen wandelen en bedevaartstochten.) Als filosofen wandelen is de inzet van hun gedachtegang over het algemeen niet zo vrijblijvend als die van hun wandeling. Hun wandeling vereist een bepaalde instelling: ieder oordeel vooraf moet ter discussie staan, iedere uitkomst mogelijk, iedere wending die de gedachten kunnen nemen toegestaan.

Als je gaat wandelen met een doel, om bijvoorbeeld over iets na te denken dan heeft dat vaak geen goede uitwerking. “Wandelend nadenken” alleen leidt nergens heen. Als we enkel lopen om te genieten van het moment, van ons lichaam en van het landschap, dan is dat voldoende. Heidegger gaf in zijn boeken weer dat het van belang is dat je je eigen weg moet kunnen kiezen binnen het wandelen. 

Aristoteles wandelde ook veel. Hij nam zijn leerlingen mee. Al converserend wandelden zij. Volgens Aristoteles regelt de pas de reikwijdte van de gedachte. Door middel van het lopen leerde leerlingen van Aristoteles hem steeds beter te begrijpen. Zij namen toch kennis van het ritme van de fragmenten. Ze pikten niet alles op maar steeds weer iets meer, zo konden zij steeds iets dichter bij hun meester komen te staan.

Nietzsche wandelde iedere dag en nam steeds dezelfde weg. Denken is een eenzaam voorwaarts gaan, zijn weg vinden, sluiproutes nemen, nieuwe vergezichten ontsluiten, de gezichtspunten vermenigvuldigen, bekende plaatsen wantrouwen, gebaande paden en trivialiteiten vermijden, die vanuit een etymologisch standpunt ‘kruiswegen’ zijn. (Marco Kunst; waarom is even een blokje om voor zoveel mensen het middel om hun gedachten te ordenen?)

+-+-+-+-