Les voyages forment la jeunesse.

(Vertaling: reizen verbreedt de geest)
 

 

 

 

 

 

 

 

 

Nieuwe stappen in oude sporen.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Het is beter minder nodig te hebben dan veel te bezitten.

 

 
.: startpagina     .: Camino homepage     .: about us      .: news
 

Camino Praktisch

 

 

Praktische algemene tips

TIPS voor België en Frankrijk

TIPS voor Spanje

Materiaal

Het routeschema

De paklijst

De routekaart

De GPS route:

 

----------------------------------------------

 

Paraktische algemene tips

1: Ga niet ongetraind op weg. Met een ongetraind lichaam ben je verzekerd van blessures en kun je niet van de reis genieten. Zelfs met een goede training is een blessurevrije tocht nog niet gegarandeerd.

Hoeveel moet je trainen: voor een marathon van 42km raden artsen en deskundigen een trainingstijd van 2 jaar aan. Dit is een aardige indicatie. Als je vier dagen achtereen een afstand van 40km kunt lopen (met dagrugzak) zonder problemen moet je voldoende conditie hebben. 40km lijkt veel maar 40km vlak is hetzelfde als 25km in bergachtig terrein met een backpack.

2: Maak een paar proeftochten om jezelf en je uitrusting te testen. In bijna ieder verslag lees je dat men na een paar dagen of weken er achter komt dat de rugzak te zwaar is, de schoenen niet lekker zitten ed. Al deze ellende is te voorkomen door een paar keer een lang weekend op pad te gaan. Vooral in Spanje hebben we persoonlijk drama's mogen aanschouwen; Mensen die zelfs na 800km nog met de gevolgen liepen van het ongetrainde begin van hun lijdensweg. (ook wel pelgrimage genoemd).
Weet je van te voren dan knieën en/of enkels problemen kunnen geven laat dan in NL een passende brace aanmeten en neem deze mee. In Spanje kun je in iedere stad deze dingen kopen maar dan wel uniseks.

3: Kleding: Neem 2 complete sets kleding mee. Voor broeken kun je kiezen voor een lange en een korte. Uiteraard neem je maar één jas mee. Kies hierbij voor een windstopper (licht en ademend). Meer is overbodig. Gebruik uitsluitend 'dry-tech' materiaal. Een spijkerbroek is veel te zwaar en na het wassen duurt het dagen voordat deze weer droog is. Zelf sliepen wij in één set onder- en bovenkleding en liepen in de andere. Zo slaap je altijd schoon. Na het wassen wisselden we zodat we altijd zeker wisten dat we de volgende ochtend met een schoon en droog setje kleding konden lopen.

3a: Routeboekjes: Neem op alle trajecten routeboekjes mee.
De beste:
In Nederland: de LAW boekjes van het pelgrimspad.
In België en Frankrijk: De GR654 boekjes. Deze zijn voorzien van stafkaarten die bijzonder nauwkeurig zijn.
In Spanje: Miam Miam Dodo. Dit boekje wordt per jaar uitgegeven en heeft een zeer actueel overzicht van alle eet, drink en slaapgelegenheden met prijsklassen, openingstijden. Maw: onmisbaar.
Wij vonden de routeboekjes van John Brierley de beste. Goede kaartjes maar ook spirituele en verdiepende info. Een plezier om te lezen en mee te nemen.
De kaartjes in het ANWB boekje zijn helaas onvoldoende en van de inhoud waren wij ook niet onder indruk. MAAR wel in het Nederlands.

3b: Gewicht: Over het algemeen geldt dat je met 15% van je lichaamsgewicht nog plezierig loopt. Bij een gewicht van 90kg kun je dus 13,5kg meenemen. Neem van ons aan dat dit echt klopt. Iedere kilo die je rugzak zwaarder is zal het plezier in de tocht vergallen en de kans op blessures vergroten. Gewicht is vaak een kwestie van geld. Een hilleberg tent voor 2 personen weegt 1.7kg en kost 550€. Kijk maar eens op onze paklijst. Ook het gebruik van een loopkar is te overwegen omdat je dan de zware dingen in de kar kunt doen en de lichte in de rugzak. Wij liepen met 20kg in de kar en 4 in de rugzak. Daar komt ook nog het gewicht van de kar (6,5kg) en rugzak (2,5kg) bij. Zie ons onderstaand verslag van oa. de radical wheelie.
In Spanje liepen we met 2 rugzakken van 10kg. Is ons perfect bevallen en we hebben niets gemist!
Let ook eens op het gewicht van camera's en andere apparaten. Vaak met zware opladers. Thuislaten of vervangen. Wij gebruiken alleen apparaten met AA batterijen. Die laden we op met de snellader basetech BTL-3 van 73gr (€9,95) 

 

TIPS voor België en Frankrijk

4: Koop en gasbrander voor kleine priktankjes. Voordeel boven een benzinebrander is het gewicht. Wij gebruikten de pocket rocket van 87 gr + een tankje van 190gr. Vergelijk dit maar eens met het gewicht van een benzinebrander. Priktankjes zijn in alle grote supermarkten te koop. Nooit zagen wij andere tankjes (bv. met ventiel) te koop. Met een 190gr. tankje kun je ongeveer 4-5 dagen koken en koffie zetten. Voor verkooppunten van gas kijk je op: http://www.campingaz.com/sunbeam/du/distribution/index_cartridge.htm

5: Leer een beetje frans. Fransen spreken over het algemeen alleen frans. Wij hebben heel veel behulpzame Fransen ontmoet maar als je ze niet verstaat heb je er niets aan. Vergeet niet dat tot de Spaanse grens een pelgrim helemaal niet zo bekend is. In Spanje lopen alle nationaliteiten van de wereld in optocht naar Santiago en is men veel bekender met pelgrims.

6: Noodmaaltijden: Reken erop dat je 2x 24 uur geen winkel of bakker tegen kunt komen. Sjouw dus voldoende eten mee. Voor de een is een pakje kaakjes per dag voldoende, een ander wil een warme hap. Je kunt ook aan de deur om eten vragen maar dan ben je meer bedelaar dan Pelgrim. Tip: een pakje couscous met een blikje sardientjes ev. met een pakje soep is een prima maaltijd waar je behoorlijk vol van zit.

7: In bijna alle kleine dorpjes zijn geen winkels, restaurants of bakker meer. Iedere morgen komt er een bakker met de auto maar die mag je dan niet missen. (zie ook noodmaaltijden). Dat de bakker eraan komt hoor je aan het feit dat hij claxonneert.

8: Campings of gites bestaan vaak niet meer of zijn gesloten in bv. oogsttijd (sept). Via internet kun je soms achterhalen of locatie bestaat en wat de openingstijden zijn. Wil je zeker zijn van onderdak bel en reserveer dan van tevoren. Dit is zeker in het voorjaar van belang als er veel pelgrims onderweg zijn. Campings zijn over het algemeen geopend tussen eind mei en eind september.

9: Dorpjes die op de GR654 liggen zijn bekend met pelgrims en bij de 'mairie' kun je om de sleutel van het dorpshuis of feestzaal (salle de fete) vragen. Wij hebben er een paar keer heerlijk geslapen. Je moet wel een slaapzak- en mat hebben.

10: Kosten: Gite d'etappe kost in 2005 12€ p.p. en 3€ voor lakens. Een gite rural en chambre d'hotes heeft geen vaste prijs maar reken tussen de 35 en 50€. Hotelkamers beginnen bij 50€.

11: Op RN en N wegen is het niet fijn lopen. In Frankrijk kennen ze geen wandel of fietspaden. Je loopt gewoon op de rijbaan. Als je niet anders kan kun je wel snel een stukje overbruggen. Draag dus altijd goed zichtbare kleding en neem een armlichtje of hoofdlampje mee. Aangereden worden is zeker niet ondenkbaar. Bospaden en wegen aangegeven met een enkele lijn op de kaart zijn onbetrouwbaar. Vaak is het meer struikelen dan lopen en niet zelden sta je op een dood eind. Betekenis van wegen in de praktijk:
Dubbele lijn
:
goede geasfalteerde weg
Lijn met een onderbroken lijn erboven: breed pad, asfalt of gravel goed te lopen
Enkele lijn: bospad, smal en onbetrouwbaar.

12: Jerrycan: voor tenters: koop een 6 liter opvouwbare jerrycan. Kost bijna niets en is super handig bij het kamperen. Zeker als je wild kampeert. Ga maar eens drie keer een bidon water halen. (en dan heb je nog maar 2,25 liter).

13: Wildkamperen: kun je overal zelfs in het midden van een dorpje. Fransen vinden dit heel normaal en geven je altijd water. Schroom ook niet om een mooi plekje langs een beek of park op te zoeken.

14: Loop niet om voor een stempel. Veel kerken zijn gesloten, zelfs in grote steden. Zelfs al is de kerk open is er vaak niemand om een stempel te zetten.

15: Budget voor een eenvoudige reis: Ga je met de tent reken dan op 20€ p.p.p.d. Gebruik je gites wordt alles veel duurder omdat je vaak ook niet kunt koken. Je moet dan rekenen vanaf 35€ p.p.p.d. Ben je samen is goedkoper dan alleen omdat je uiteraard de kosten deelt. In Frankrijk zijn de prijzen gelijk of hoger dan in NL. In kleine buurtsupermarkten liggen de prijzen ook aanzienlijk hoger.

TIPS voor Spanje

17: Loop in Spanje alleen met een rugzak. Karretjes oid mogen of kunnen niet in de refugio's. In Spanje moet je ook de route van de Camino volgen. Het kan wel anders maar is echt niet leuk.

18: Neem geen slaapmatjes, tent of kookspullen mee. Mocht je onverhoopt een keer geen plaats in de refugio hebben regelen de hospitaliero's vaak een plaatsje in een sporthal of zaal. Hier hebben ze matrassen.

19: Plaats in de herbergen: Ga ervan uit dat je buiten juli en augustus in principe altijd wel een plaatsje heb. Er zijn veel nieuwe refugio's en er komen er nog steeds bij. De capaciteit is over het algemeen tussen de 50 en 120 plaatsen per refugio. Als je voldoende getraind ben kun je gemakkelijk rond de openingstijd bij een refugio arriveren. Dan ben je ook verzekerd van een bedje. Kom je uren later loop je kans dat de refugio vol is en dat de resterende bedden door fietsers ingenomen zijn. In heilige jaren is alles anders maar als je dan gaat lopen moet je echt weten waar je aan begint. Dan zijn campingspullen zeker geen overbodige luxe.

20: Neem in de zomer geen slaapzak mee. Een lakenzak is genoeg. Buiten de zomer is een dunne zomerslaapzak voldoende. Loop je in de winter (vanaf nov) dan moet je een winterslaapzak meenemen omdat veel refugio's geen verwarming hebben.

21: Ongedierte: Wij hadden veel last van bedwantsen. Lies is zeker in drie refugio's gestoken. Er werden zelfs refugio's gesloten omdat je er niet meer kon slapen door de wantsen. Neem van ons aan dat je gek wordt van de jeuk en dat je er uitziet alsof je melaats ben!! Eén beet jeukt 2 weken!
Wat kun je ertegen doen:
* neem anti-histamine pilletjes mee. (kun je ook in Spanje bij iedere farmacie krijgen zonder recept)
* leg op je bed een ondoordringbare hoes. Tip: gebruik je poncho.
* neem een ondoordringbare kussenhoes mee. Tip: neem een opblaasbaar kussentje met hoes mee. Slaap je iedere nacht op je eigen kussen. Sommige refugio's hebben helemaal geen kussens.
* bespray bed en wand naast het bed met ongedierte spray.
* doe je rugzak in een vuilniszak en knoop deze dicht als je alle spullen voor de nacht eruit gehaald heb. Sommige refugio's hebben seal-apparaten maar dan kun je geen dingetjes meer pakken.

22: Honden: In bijna alle refugio's zijn honden niet toegestaan. Als je hond zonder problemen in z'n eentje buiten kan overnachten kun je bijna overal terecht. Reken er wel op dat je medepelgrims afwijzend tegenover honden staan. Spanjaarden hebben heel aparte ideeën over dieren in het algemeen maar over honden in het bijzonder. Tip: koop het boekje Miam Miam Dodo. Hierin staat per refugio aangegeven of je er met een hond mag overnachten.
Paarden/Ezels: Dit zijn geaccepteerde dieren om de camino mee te lopen. Er is een netwerk van refugio's die voorzieningen hebben voor deze dieren. Weet wel waar je aan begint want zelf al heb je alles prima geregeld voor je paard; veel paden en afdalingen zijn volgens ons weinig diervriendelijk (en dan drukken we ons nog licht uit).

23: Spaans: Wij dachten met Engels/Duits/Frans wel uit de voeten te kunnen in Spanje. Mis: De inwoners van Noord-Spanje spreken alleen Spaans. Vaak uit principe is ons opgevallen. Neem een woordenboek mee en leer de belangrijkste woorden. Hier ga je veel lol van krijgen. Oh ja, koffie: Koffie verkeer: café con leche. Zwarte koffie: café americano. Expresso: café expresso. Tip: neem een zakje oploskoffie mee. In de meeste refugio's kun je water koken voor een bakkie.

24: Kosten: De meeste refugio's zijn gratis. Je kunt (doen hé) een gift geven (reken tussen de 6 en 10€ p.p. beetje afhankelijk van de dienstverlening). Eten en drinken zijn een beetje vergelijkbaar met NL. Bijna overal kun je 's avonds pelgrimsmenu's krijgen. Deze beginnen na een paar dagen wel erg op elkaar te lijken maar kosten tussen de €7 en €10. De kwaliteit van het eten is prima maar voor een volwassen man net iets te weinig. Eten ook meestal na 21:00uur, soms na 20:00uur. Wij kookten dan ook vaak zelf.

 

Materiaal en kleding

De kalebas van de oude pelgrims om water in te dragen is nu een plastic waterfles. De knapzak is rugzak geworden. De zware wollen mantel, of pelerine, die gelijk regenjas en slaapzak was, is nu een vederlichte plastic poncho. Tegen de harde zon en striemende regen dragen moderne pelgrims nog steeds een breedgerande hoed.
De palster of pelgrimsstaf was vroeger een onderweg afgesneden groene tak.
Hij werd behalve voor steun ook gebruikt om honden, wolven, bandieten en vooral medepelgrims van het lijf te houden. Tegenwoordig is de staf nog steeds traditioneel van hout, maar steeds vaker gemaakt van aluminium en deelbaar. Vaak in gezelschap van een ander vormt het een paar wandelstokken.
Hiermee uitgerust zijn sommige wandelaars echte 4X4's. En nog steeds worden honden ermee van het lijf gehouden.

Kijk voor algemene tips ook eens op onze wandelwebsite

Speciale aandacht voor Caminokleding is nodig omdat je een lange reis gaat maken en niet (te) veel gewicht kunt meenemen en kleding bovendien in één dag/avond droog moet kunnen zijn. De meeste caminogangers hebben wel wandelervaring maar zijn nog nooit meerdere maanden onderweg geweest. Voor een dergelijke reis moet je ander materiaal kopen en meenemen.

SNELDROGENDE kleding is van ondergoed tot buitenjassen te krijgen. Let bij alles wat je koopt dat het van sneldrogend materiaal is gemaakt. Je komt laat in de middag op je slaapadres aan en daarna heb je maar een paar uur om je gewassen spullen droog te krijgen. Een spijkerbroek kost dagen om droog te worden en weegt als lood. Daar heb je helemaal niets aan. Sneldrogende shirts zijn na ongeveer 30 minuten droog bij kamertemperatuur. Kun je er 's nachts weer in slapen en de volgende dag weer in lopen. Dat scheelt dus weer extra kleding.

GEWICHT is niet alleen een keus van wat je meeneemt maar ook hoeveel geld je er aan uit wilt geven. Het is mogelijk om incl. tent met ongeveer 13kg te lopen. Dan moet je wel ieder voorwerp wat je meeneemt in ultra-lichtgewicht uitvoering kopen. Neem van ons aan dat je bij iedere stap het teveel aan gewicht voelt en dat went nooit hoeveel je ook traint. De belangrijkste gewichtconsumenten:

           Rugzak: Als je licht loopt kun je ook een lichtgewicht rugzak gebruiken. Een Vaude Accept weeg 2,5 kg terwijl een berghaus al snel 5 kg weegt. Die kun je zwaarder belasten maar dat hebben we niet meer nodig...

          Tent: Koop, als je alleen gaat, een tent waarbij je loopstokken als tentstok fungeren. Merken Hilleberg en Vaude met een gewicht van 700-900 gram. Voor 2 personen heeft Hilleberg een tent vanaf 1,7 kg. 

          Slaapmatjes van Therm-a-rest in de prolite uitvoering wegen 550-660 gr. Slaap je op je zij koop dan een prolite 4, deze is 4cm dik. Slaap je op je rug dan heb je aan 2,5cm voldoende.  Nog lichter is een schuimmatras maar die kun je alleen gebruiken als je een rugslaper bent en met weinig comfort genoegen wilt nemen.

          Lichtgewicht kleding: Er is onderkleding, tussenkleding en bovenkleding verkrijgbaar in lichtgewicht uitvoering. Denk nu niet: dat is onzin want op een set lichtgewichtkleding kun je gemakkelijk één kg besparen. Bv Thermo-onderkleding van Craft is warm en licht. Neem geen pyjama mee, thermo-onderkleding voldoet prima. Een microfleecetrui van het materiaal polartec pro 100 weegt ongeveer 200 gr. en is voldoende warm voor de zomer. In de herfst en winter kun je beter een polartec pro 200/300 kopen. Weegt 400 gr. en is even warm als een dikke wintertrui. Tientallen merken gebruiken dit materiaal, al is de prijs wel hoog. Lichte loopbroeken zijn overal te krijgen, ook in de goedkopere uitvoeringen van Colombia en Nomad. Koop geen buitenjas maar een lichtgewicht windbreker (250gr). Is vochttransporterend en winddicht en weegt bovendien maar de helft van een buitenjas. Goedkope uitvoeringen van bv. Perry Sport voldoen prima. Duurdere windbrekers zijn er ook in een waterafstotende uitvoering. Ook regenponcho's zijn er in lichtgewicht uitvoering. Wil je persé een buitenjas overweeg dan een jas van ganzendons (Haglofs of Yeti), weegt maar 350gr. en is enorm warm bovendien is het pakvolume gering.

          Slaapzak: Hier geldt dat hoe warmer de slaapzak is hoe zwaarder. Als je in de zomer loopt is het niet nodig een slaapzak te kopen die tot -20 gaat. Je zweet 's nachts dan gewoon door. Een slaapzak met een comfortwaarde tot -5 is voldoende en daarna kies je gewoon de slaapzak die het lichts is. Van alle materialen is ganzendons het lichts en warmst. (en kostbaarst). Wil je niet lang zoeken koop dan een slaapzak van ganzendons in een verhouding van 90% dons en 10& veertjes met een veerkrachtigheid (kwaliteit) van 600-700 cuin. De beste slaapzakken zijn van Yeti en Ajungulak/Mammut. Met een gewicht van ong. 1kg. kun je tot -5 comfortabel slapen. Wij hadden in september nachtvorst in Frankrijk dus denk niet dat dit onzin is. Vaude heeft een goede donsslaapzak van 550gr. waar je in de voor- en nazomer meer dan genoeg aan heb. In juni/juli/aug is een lakenzak voldoende, zeker in Spanje.

 

Wij gebruikten één 80 liter rugzak en de radical wheelie van 80 liter. Dit laatste is een looptrailer die speciaal is ontwikkeld voor lange afstandslopers. Zie:http://www.radicaldesign.nl/

Hoe beviel de Wheelie:

1: En één woord prima. Wij willen niet meer zonder. Door de wheelie loop je veel gemakkelijker en je kunt veel meer meenemen zoals  noodmaaltijden. De tweede rugzak woog maar 8kg doordat de zware spullen in de wheelie zaten! De constructie is doordacht en zonder wielen en trekstangen leg je hem gewoon in de tent.

2: In de wheelie kan 40kg maar dit is veel te veel. Wij beladen haar tot 25kg en dat is meer dan genoeg om plezierig te kunnen lopen. Op een vlakke asfaltweg voel je geen gewicht. Ga je stijgen of dalen sleep je gewoon 25kg een berg op en dat voel je.

3: Over het algemeen geldt dat hoe slechter de weg hoe meer je de wheelie voelt. Op modderige bospaden is het echt sleuren en in een laag vers gravel zakken de wielen teveel weg. Kies je de smalste asfaltweggetjes dan is het heerlijk en ontspannen lopen.

4: Wij liepen 750km met de wheelie met als enige probleem een lekke band. Volgend jaar gaat zij zeker weer mee. Het enige zwakke punt zijn de afdekdopjes voor de afneembare wielen. Die verlies je gemakkelijk en als je de as beschadigd kunnen de wielen er niet meer af. Dopjes vastplakken dus.

 

De gps route

Wij gebruiken bij al onze tochten een GPS. Als je eenmaal gewend ben met GPS te lopen kun je bijna niet meer zonder. Op deze site kun je de tracks downloaden.

De track van Amsterdam naar Maastricht volgt de route van de LAW het Nederlandse pelgrimspad.

Let op dat de tracks van Maastricht tot Pamplona door mij gemaakt zijn met in het achterhoofd dat we met een radical Wheelie zouden lopen. De track is dus meestal over de smalste asfalt weggetjes die we konden vinden maar niet precies langs de GR654. Bij deze tracks staan ook de campings aangegeven maar lees ons verslag over de waardering van de campings. Sommigen mogen die naam niet hebben.

Vanaf Pamplona volgt de track de camino Frances. De camino Frances is goed aangegeven met gele pijlen en schelpen maar als je in het donker wegloopt 's morgens is de gps heel handig. In bijna alle grote steden ontbreekt de bewijzering!

Vanaf Santiago de Compostelle volgt de track de route naar Fisterra. Deze route is perfect gemarkeerd met afstanden tot aan de vuurtoren in Fisterra in meters.

De GPS-tracks:

(klik voor download, alleen garmin tracks)

 

Amsterdam-Maastricht

Maastricht-Nevers

Nevers-Pamplona

Pamplona-Fisterra

 

 

 

 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Copyright PMK Studios 2005