NIET KUNNEN KIEZEN

uit  'Leren leven en studeren' info over boekek

Moeilijk kunnen kiezen is een veelvoorkomend probleem. Het is vaak een probleem dat zich uitstrekt over vele levensgebieden en niet beperkt blijft tot bijvoorbeeld het kiezen van een studierichting. Er wordt gewikt en gewogen. Voor en nadelen worden op een rijtje gezet. Adviezen worden overal ingewonnen. Beroepskeuzetests worden gedaan, maar het probleem van niet kunnen kiezen blijft bestaan.

Niet kunnen kiezen op velerlei levensgebieden heeft te maken met angst en onzekerheid. Je gaat liever af op het oordeel van een ander en geeft de eigen levensrichting uit handen! Angst ontstaat als voor ‘A’ gekozen wordt, want wordt dan ‘B’ niet gemist en komt het dan ooit nog wel goed? Er wordt gedubd en gewogen. Voor- en nadelen van ‘A’ worden keurig op een rijtje gezet. Daarnaast worden de voor- en nadelen van ‘B’ neergeschreven. Terwijl je met ‘B’ bezig bent, worden daarentegen nog weer voordelen van ‘A’ bedacht. Je wordt gek en wordt heen en weer geslingerd door ‘schizo-energie’ zoals iemand dat eens plastisch uitdrukte.

Het maken van een keuze is eigenlijk iets merkwaardigs. Je kiest voor iets wat je nog niet kent. ‘Ik wil dokter worden’; dat wil je maar je kunt tevoren niet weten hoe het is om dokter te zijn. Voor een deel is het kiezen een gokje, een min of meer grote sprong in het duister. Kiezen is een proces dat in het algemeen niet tot stand komt op grond van louter verstandelijke overwegingen. Kiezen doet een mens ook op grond van zijn gevoel. Kiezen doe je niet alleen met je verstand maar ook ‘met je buik’. Wanneer ik kiezen moet tussen het eten van de linker appel of de rechter peer, dan kan ik verstandelijk blijven dubben tot ik een ons weeg. Voor- en nadelen kan ik blijven overwegen. Maar ik kies ‘met mijn lijf’. Ik kies ‘vanzelf’ voor de peer als ik er naar kijk en het water in mijn mond voel bij de gedachte hoe lekker die peer is. Het probleem bij mensen die niet kunnen kiezen is, dat zij nog niet helemaal goed in hun vel zitten.

Met de uitdrukking ‘niet goed in het vel zitten’ bedoel ik, dat je je eigen emoties niet hebben leren vertrouwen. Sterker nog: voordat deze gevoelens of ‘zin hebben in’ opkomen zijn ze al onderdrukt. Kinderen hebben het recht om met vallen en opstaan dingen uit te proberen. Zij hebben er recht op dat hun beginnende gedachten en gevoelens serieus genomen worden. Pas wanneer een kind merkt dat er een ‘ontvangst’ is voor wat het vertellen of meedelen wil, wordt het zekerder. Dan leert het vertrouwen op een gevoel, zin of intuïtie.

Hier zijn adviezen in de therapie uit den boze. Zij leveren alleen maar een herhaling van een vroegere afhankelijkheidsrelatie op en bevestigen voor de zoveelste maal in iemands leven onzelfstandigheid.

Het is mogelijk om in therapie te leren vertrouwen op eigen denkkracht en voelen.

Een therapeut beschuldigt je niet van het feit dat je niet kunt kiezen, maar legt je eerst uit hoe dit onvermogen ontstaan is. Het is niet jouw ‘schuld’. Kiezen gaat ‘op gevoel’ en dat jou is vroeger kennelijk niet genoeg ruimte gelaten om je eigen gevoel via trail and error te ontwikkelen. Soms hebben ouders uit overbezorgdheid je die ruimte onthouden of vulden ze hem te snel in. Dan is er nog te weinig een innerlijk kompas ontwikkeld waarop je kunt gaan varen. Dan is een eigen keuze onmogelijk.

Door middel van de therapeutische relatie kan nu een klimaat geschapen worden, waarin vertrouwen in eigen gedachten en gevoelens langzamerhand kan groeien. Op een vraag van mij aan een studentt waarop deze antwoordt: ‘dat weet ik niet’, reageer ik soms met de aanmoediging:’ nou probeer eens’. Vaak komt er dan toch wat.

Pas als iemand een bevredigende relatie met zichzelf heeft leren maken, verdwijnt het basale keuzeprobleem. Dan verdwijnt uiteindelijk ook pas de kenmerkende helle-angst: "als ik ‘A’ kies, mis ik dan niet iets van ‘B’? ". Deze diepe angst wordt veroorzaakt door een gebrek aan houvast in het Zelf.

Algemene keuzeproblemen moeten niet aangepakt worden door iemand adviezen te blijven geven over studierichting of andere prangende vragen. Zij kunnen beter gezien worden als het bijverschijnsel van een dieper probleem. Wordt dat opgelost, dan verdwijnen keuzeproblemen vanzelf en wordt het leven geen kwellend keuzeprobleem maar een zoektocht vol vergezichten en mogelijkheden.

Subwebsite  louis sommeling.

Artikelen mogen gratis gedownload worden, maar dan wel graag  een link naar jouw website als je die hebt naar de mijne: http://home.tiscali.nl/sommeling