Ellen ten Damme: "Afwisseling is leuk!"
‘Waar is Ellen ten Damme?’ heette haar column in het Volkskrant Magazine. Een voor de hand liggende vraag. De in het Gelderse Warnsveld geboren zangeres/actrice verhuisde op haar derde richting Groningen, en is sindsdien nauwelijks meer op honkvastheid te betrappen geweest. Ze reist van hot naar her, van business class naar bezemkast.
Tekst: Sylvester Hoogmoed / Fotografie: Hans-Peter van Velthoven
(gepubliceerd in Impuls & het Straatnieuws, april 2003)
In televisiecommercials vertoeft ze met Huub Stapel in verre oorden, genietend van ‘het Zwitserleven gevoel’. Uit de column die ze een tijd lang schreef voor het Volkskrant Magazine bleek dat ze het hectische bestaan leidt van een wereldster. De associatie tussen Ellen ten Damme en reizen is dus snel gemaakt. En dat is meer dan een imago: “In werkelijkheid is het nog veel en veel erger. In een column kun je maar een heel klein beetje kwijt.” Niet alleen reist ze van werelddeel naar werelddeel, ze beweegt zich ook binnen diverse ‘wereldjes’. “Als ik in Duitsland met Udo Lindenberg optreed, zit ik altijd in de beste hotels. Dan kom je vaak van die business class types tegen. Die vind ik niet erg interessant, maar het is leuk om daar als soort weirdo tussen rond te lopen. Als ik business class vlieg, weet ik van tevoren dat de mensen daar naar mijn schoenen kijken en zich afvragen: wat doet die hier? Dat vind ik grappig. Ik provoceer nooit, ben altijd heel braaf. Toch wordt je vaker aangehouden als je geen nette jas aanhebt, vooral in Duitsland word je er dan eerder uitgepikt. Tegenwoordig hoef ik dan maar een brochure te pakken, zodra ze zien dat ik moet optreden met Udo Lindenberg is het meteen in orde. Dat is wel makkelijk. In de Nederlandse muziekscène is het vaak gribus waarin je terechtkomt. Op tournee achterin een bus gepropt, en je in de bezemkast moeten omkleden enzo. In dat soort sferen kom ik ook heel vaak. Ook leuk.”
Hoewel hij in goede hotels overnacht en wanneer hij niet door Duitsland toert op Mallorca woont, is Udo Lindenberg zelf overigens bepaald geen bezadigd business class type geworden op zijn oude dag: “Hij kent veel kunstenaars, schilders, schildert zelf ook. Je ontmoet met hem allerlei gespuis: schrijvers, gekke cabaretiers, acteurs… Die zitten soms ook in zijn shows en films. Beroemde acteurs soms ook, zoals Horst Buchholtz, die onlangs is overleden. En Nina Hagen, daar heb ik ook vaak mee opgetreden. Leuke mensen allemaal. Udo is een figuur die iedereen een beetje onder zijn hoede neemt. Hij neemt heel veel figuren op sleeptouw waarvan je denkt: wie zijn dat in godsnaam en wat doen die? Niks dus. Die gaan gewoon mee omdat hij ze kent hij van vroeger, en worden dan bodygard genoemd ofzo.”
Glitter en glamour
Hoewel ze zich vaak ophoudt in het alternatieve circuit, trekt de glitter en glamour van het acteursbestaan haar soms ook. “Afwisseling is leuk. Ik vind het af en toe best leuk om opgedoft naar een première of feest te gaan. Maar niet elke dag. Daarvoor is het is veel te veel werk en te dom. Het zet geen zoden aan de dijk. Ik heb het ook wel een beetje gezien. Alleen als je heel jong bent is dat echt leuk en spannend, daarna is de nieuwigheid ervan af. Over zo’n rode loper lopen, met al die camera’s erbij is wel lollig. Dat vind ik altijd wel een gek gedoe, want als je daar dan afkomt is het ineens helemaal afgelopen. Op het filmfestival in Cannes bijvoorbeeld: dan ga je via zo’n loper naar binnen en na afloop van de film moet je via een achteruitgang de trap af, temidden van het grauwe beton. Het is allemaal echt puur voor de show.”
In het verleden beklaagde ze zich er wel eens over dat ze te veel op haar uiterlijk beoordeeld werd. “Ik ben heel blij met mijn uiterlijk. Als mensen me er leuk uit vinden zien: prima! Maar als ik op een gegeven moment een plaat uit heb, dan denk ik: luister maar naar mijn muziek. Mijn uiterlijk is geen verdienste, dank mijn moeder maar daarvoor. Inmiddels ben ik trouwens op een leeftijd dat ik die complimenten over hoe ik er uitzie wel leuk vind. Ik weet toch wel wat ik waard ben. Vroeger was het vooral het meisje zijn dat discriminatie in de hand werkte. En dan had ik nog helemaal geen klagen, want in andere landen heb je vrouwenbesnijdenis en dat soort enge dingen, dat is nog wel een graadje erger. Maar dat mannen standaard meer verdienen, dat is ook in Nederland zo. Waarom? Zo zijn er nog genoeg dingen om over na te denken.” Het woord feministisch schrikt haar allerminst af. “Ik klaag helemaal niet, maar vind wel dat er nog heel veel moet veranderen in de wereld. De meeste regels zijn door mannen bedacht, die situatie daar kom je heel moeilijk uit.”
Volgens plan
Ze musiceert, acteert, schrijft… er lijkt op het eerste gezicht weinig lijn te zitten in haar carrière. Misverstand! “Het komt allemaal voort uit hetzelfde. Ik ben muzikante, maak liedjes, treed op. Vervolgens word je gevraagd om te acteren – is toch een beetje hetzelfde in feite – en om te schrijven over wat ik zoal doe als zangeres. Dat schrijven zie ik niet als mijn beroep, ik heb nooit schrijfambities gehad. Wel Nederlands gestudeerd, omdat ik geïnteresseerd was in literatuur en liedjes schrijven, maar écht schrijven heb ik geen tijd voor. Ik werd helemaal gek van de deadlines voor die column in het Volkskrant Magazine. Mijn ouders vonden het leuk, maar ik zag het echt als een bijzaak. Ik had nooit gedacht dat die column zoveel impact zou hebben.”
Vanaf het begin stond haar leven in het teken van de muziek. “Echt concrete plannen heb je niet als kind, maar wel wist ik altijd dat ik iets wilde met muziek en misschien met film. Ik heb mijn hele leven gezongen, nooit iets anders gedaan, nooit een normale baan gehad. Op een gegeven moment is daar film bijgekomen en als je eenmaal een bekende Nederlander bent dan komen daar weer andere dingen uit voort. Maar het is me niet komen aanwaaien. Ik heb vier jaar de Academie van Kleinkunst gedaan en daarna het conservatorium, heb altijd in bandjes gezeten, viool gespeeld, enzovoorts. Daar pluk ik nu de vruchten van. Ik heb pas in 1994 mijn eerste soloalbum gemaakt, wilde dat pas doen als ik wat ouder was. Op mijn negentiende had ik ook al aanbiedingen om platen te maken, maar toen voelde ik me te jong. Alles verloopt volgens plan!”
©Sylvester Hoogmoed, 2003
Ellen ten Damme maakte diverse CD’s, waaronder Kill your Darlings (1994), die haar een Edison Nominatie opleverde, en de soundtrack Caspar, the friendly ghost (1997) . Vorig jaar verscheen het album I am here. Ze trad onder meer op met de groep Soviet Sex en in de shows van Udo Lindenberg. Als actrice was ze te zien in televisieseries als Pleidooi, Jiskefet en Tatort. Ook had ze belangrijke rollen in bioscoopfilms, waaronder Volle Maan (2002), Himmel kannn warten (2000), All Stars (1997), Wildgroei (1994) en De kleine blonde dood (1993). Voor haar debuutfilm De Tranen van Maria Machita (1991) kreeg ze een Gouden Kalf.