| VAN WEHRMACHT KANISTER TOT JERRYCAN
Een allerdaags voorwerp als de jerrycan blijkt bij nadere beschouwing toch een heel interressante geschiedenis te hebben.
In 1935 verzocht het duitse leger om ontwerp van een nieuw benzineblik, dat stapelbaar moest zijn, draagbaar , goed afsluitbaar en te gebruiken zonder trechter.
De firma Müller & Co uit Schwelm kwam met het beste ontwerp van de hand van Vinzenz Grünvogel. Het blik had direkt de vorm en uitvoering zoals wij die vandaag nog kennen.
Het leger bestelde 500 stuks als proef order en deze werden in 1936 bij oefeningen in Landsberg beproefd en goed bevonden.
Müller & Co werkte voor de produktie samen met Ambi-Budd in Berlijn (ABP), een van oorsprong Amerikaanse bedrijf van auto carrosserie delen, want zij hadden de benodigde persmachines. In 1937 kwam de eerste produktie op gang onder beide namen. ( een blik uit 1936 is tot op heden nog niet gevonden!).
De produktie vond plaats in een gesloten afdeling van Müller & Co en was strikt GEHEIM. Alleen gescreend personeel mocht er werken o.l.v Grünvogel.
In 1939 gingen de amerikaanse european salesmanager van Ambi-Budd: Pleiss en zijn vriend Hugo Brandt, manager van hetzelfde bedrijf , op trektocht met een zelfgebouwde auto naar India. Toen de auto klaar was realiseerden ze zich dat ze meer water mee moesten nemen. Maar hoe? Brandt was bekend met de can produktie en voorraad en stelde voor langs het vliegveld in Berlijn te rijden en 3 Kanisters mee te nemen. Maar gezien het geheime karakter monteerden ze de blikken onder de auto.
Onderweg kreeg Brandt een telegram van Göring dat er oorlog met Polen was en dat hij onmiddellijk moest terugkomen. Het belang onderkennende van de nieuwe container heeft hij in de nacht voor zijn vertrek aan Pleiss alle details van de geschiedenis en de produktie verteld.
Pleiss zich het belang van deze informatie realiserend besloot de blikken mee te nemen naar Amerika, maar hoe? Hij besloot de hele auto naar Amerika te transporteren. Gezien de oorlogsituatie moest hij eerst met de auto naar Turkije terugrijden om hem vandaar te verschepen.
In Amerika toonde hij bij het leger de container, maar men vond het niks. Het idee was wel aardig maar men had benzinedrums van 10 gallons en dat vond men wel voldoende.
In 1941 is men hiervan teruggekomen en heeft men een eigen versie ontwikkeld met een schroefdop, maar hierbij was altiid een trechter nodig , die in oorlogsomstandigheden meestal weg was. De Amerikaanse versie, die in 1941 klaarkwam, wordt algemeen als een slecht ontwerp beschouwd.
In Noord-Afrika waren inmiddels de Engelsen slaags geraakt met de Italianen, en toen het slecht ging met de laatsten grepen de duiters met Rommel in. De engelsen kregen benzine aangevoerd vanuit Engeland met hun vierkante blikken, die zo licht waren dat ze per 2 verpakt waren in kratjes. In het transport met de hoge temperaturen begonnen ze te lekken en men verloor tot 40% van de inhoud voor het bij het dorstige voertuig was. Niet zo best dus. Maar de duitsers waren in het bezit van de uitstekende WEHRMACHT KANISTERS voor benzine of water. De engelsen namen iedere gevonden can onmiddellik in gebruik en noemden hem de JERRYCAN, immers de DUITSERS noemden zij de JERRIES! Vandaar de naam JERRYCAN.
Montgomery had zo balen van de vierkante blikken, ze werden flimsy's genoemd dat hij een telegram stuurde dat de duitse Kanisters onmiddellijk en precies gelijk moesten worden nagemaakt. Deze produktie starte in 1942. Bij de voorbereidingen van D-Day heeft Montgomery geeist dat uitsluitend jerrycans zouden worden gebruikt.
In de collectie ziet u aan de linkerkant de benzine blikken de duitsers vanaf 1937 , eerste model met een kruis tot ca.1940, tweede model met een blok daarna tot op heden.
De duitse uitvinding heeft vooral betrekking op de unieke kamsluiting die meer dan 70 jaar onveranderd is gebleven. Eerst vermelde men nog HEER , voor het leger,later steeds WEHRMACHT voor krijgsmacht, dus leger, luchtmacht en marine. Ook had de Reichs Post speciale blikken (RP). De SS had speciale blikken gemaakt door SANDRIK maar zonder jaartal.
De eerste USA blikken van 1941 waren gegalvaniseerd, de mariniers hadden blikken met de duitse kamsluiting en de marine had USN aanduiding.Ook heeft men in 1945 nog USA blikken in België laten maken, maar die konden allen het duitse model produceren, een uitzonderlijk USA blik dus.
De engelse blikken waren gelijk aan de duitse.
De WATER blikken.
De duitse blikken hadden een interne coating waardoor ze zowel benzine als water konden bevatten. De amerikanen hebben deze coating nooit kunnen reproduceren!
Om misverstand te voorkomen waren de duitse waterblikken voorzien van een groot wit kruis.
De amerikanen hadden speciale waterblikken nu ook met een grote kamsluiting.
De engelsen hadden eigenlijk geen speciale waterblikken, zij markeerden hun blikken met witte verf in de inpersingen of onder de handle.
In WW2 was de benzine bevoorrading geheel afhankelijk van het gebruik van de jerrycans, er zijn zo,n 100.000.000 van gemaakt waarvan er nog heel veel rondzwerven in Europa.
HET IS OPMERKELIJK DAT DE GEALLIEËRDEN DE OORLOG HEBBEN GEWONNEN MEDE DANK EEN UNIEKE DUITSE UITVINDING.
PS: Ik heb de uitvinder geïdentificeerd, het bedrijf Müller&Co de eer van gegeven die het toekomt, zoon Armin Albano-Muller en dochter van Vinzenz Grünvogel in juni 2009 bezocht
|