Zelf  waarnemingen doen aan de zon. Zonnevlekkenposities bepalen.

 

Een goede telescoop vormt een 75mm lenzentelescoop of iets groter, liefst op een parallactische opstelling (met motor). Ik heb zelf een 90mm lenzenkijker. Spiegelkijkers zijn meestal minder geschikt door hun lichtsterkte. Schmidt-Cassegrain kijkers kunnen zelfs beschadigd raken zonder objektieffilter. Kijk goed uit dus met MEADE en Celestrons!!

Bij kleinere kijkers wordt vaak een oculairzonnefilter meegeleverd. Gooi dat maar weg, dat is gevaarlijk in het gebruik. Het knapt stuk in de grote hitte.

 

Er is een mogelijkheid om zonder al te veel rekenwerk toch een exacte positiebepaling te doen voor zonnevlekken. Neem de sterrengids en kijk bij de zon in de tabel voor P, B en Lo. Ze zijn om de 5 dagen gegeven. Doe een gewone interpolatie. Bereken hiermee de P, B en Lo voor die dag en het uur. Denk eraan in decimalen en niet klokminuten. Dus bijvoorbeeld U neemt 21 februari waar rond 12.00 uur 's middags (Denk er aan: GMT/UT = zomertijd -2 uur en wintertijd -1 uur) : In de sterrengids staat 20 en 25 februari genoemd. Dan doet U 1.5 / 5 * (het verschil tussen de twee data) en telt dat bij de begindatum 20 februari op. 

De P-waarde geeft aan welke afwijking de oost-west as (evenaar) van de zon maakt met het gevonden aardse assenkruis op de zonnewaarnemingen.

De B-waarde geeft aan hoe de zonnepool naar voren of naar achteren helt

De Lo-waarde geeft aan hoeveel de nul-meridaan van de zon afwijkt t.o.v. de nul-meridiaan op het Stony-Hurst sjabloon.

Download alle Stony Hurst diagrammen, dat zijn er 8. Print ze uit. Teken aan weerszijden een gradenverdeling tussen 0 en 30 graden Noorder- en Zuiderbreedte aan de rand van zonneschijf. Zet linksboven een "+" en linksonder een "-". Zet rechtsboven een "-" en rechtsonder een "+". Kopieer ze op een formaat van 10 of 15 cm. Gebruik bij kleinere kijkers een diameter van 10 cm, bij 80mm of groter 15 cm sjablonen. Neem een lichtbak van A-4 formaat en leg de zonnewaarneming met assenkruis er op. Noord is boven en west is rechts. Het kan dus zijn dat U de waarneming spiegelverkeerd moet neerleggen, dat geeft niet. Leg het juiste Stony-Hurstdiagram er boven op. (Dus met de juiste B-waarde) Bij een positieve B-waarde moet de poolas naar voren wijzen, de evenaar loopt glooiend naar onderen. Bij negatieve B-waardes moet het Stony-Hurstdiagram 180 graden worden omgedraaid.

Voor de juiste P-waarde geldt het volgende: bij een positieve P-waarde moet de O-W as op de waarneming van linksboven naar rechtsonder lopen onder de hoekwaarde van P. Zie ook uitleg sterrengids.

Teken de zonnevlekken op het Stony-Hurst sjabloon door ze op een lichtbak over te trekken van de waarneming. De posities van de vlekken zijn nu bekend! Nu kunnen we leukere dingen doen, maar wel met de rekenmachine. Typ de L-waarde in op de rekenmachine. Tel daarbij op het aantal graden dat de zonnevlek zich van de nulmeridiaan van het sjabloon bevindt. Hierbij geldt aan de oostkant van de meridiaan is "plus" dus optellen en ten westen van de meridiaan is "negatief" dus aftrekken op de rekenmachine. Wordt een waarde op de rekenmachine kleiner dan nul, dan 360 graden erbij optellen, wordt een waarde groter dan 360 dan 360 graden er van aftrekken.

Hoe maak je een vlinderdiagram:

Bepaal de gemiddelde breedte van een zonnevlek. Dus middel van een paar dagen van dezelfde vlek de breedte. Doe dat voor alle ingetekende vlekken (Kies bij een groep de grootste leidende en volgende vlek, laat de kleine vlekjes maar zitten) Maak een grafiek, met op de X-as de tijd uitgezet en op de Y-as de breedte van de vlekken tussen -50 graden zuiderbreedte en + 50 graden Noorderbreedte. Doet U dit maar lang genoeg (11 jaar) dan ontstaat er een vlinderdiagram!

Hieronder de download voor Stony-Hurst sjablonen: of bereken en druk ze zelf af met dit sjabloonprogramma, in Visual Basic. (Printermerk maakt niet uit) Voor PBL berekenen, neem dit PBL programmasnippertje, wel aan te passen aan Basic of Pascal variant.
Bo=0

Bo=1

Bo=2

Bo=3

Bo=4

Bo=5

Bo=6

Bo=7