De Verklaring van Feiten van 1933
x

In een poging het tij te keren, en de nazi's te verzekeren dat ze van de kant van Jehovah's Getuigen geen tegenstand hadden te verwachten, werd door het Genootschap een "Verklaring van Feiten" opgesteld. Alle hoge regeringsfunctionarissen moesten een exemplaar ontvangen. De "Feitenverklaring", opgesteld als resultaat van overleg tijdens het Berlijnse congres, was bedoeld om de kritiek van tegenstanders te weerleggen en het wantrouwen bij de nazi's weg te nemen door het gezagsgetrouwe karakter van Jehovah's Getuigen te benadrukken. 

blz. 1	blz. 2	blz. 3	blz. 4

De oorspronkelijke Duitse tekst van de "Verklaring van Feiten"

(transcriptie van de Duitse tekst)

In het Jaarboek 1975, blz. 111, wordt getracht de compromissen die in de "Feitenverklaring" worden voorgesteld, en de "voor veel broeders teleurstellende inhoud" toe te schrijven aan het vertaalwerk van broeder Balzereit, die de oorspronkelijke, door Rutherford opgestelde, inhoud verzwakt zou hebben om moeilijkheden met het regime te voorkomen. Dat deze bewering echter geen stand kan houden, blijkt uit het feit, dat de volledige Engelse tekst van de "Feitenverklaring" is opgenomen in het Jaarboek voor 1934, waarbij deze tekst vrijwel identiek is aan de Duitse versie:

"Declaration of facts", jaarboek 1934, blz 131- 140

(transcriptie van de Engelse tekst)

De inhoud van de "Feitenverklaring", zowel wat betreft de Duitse als de Engelstalige versie, is ontegenzeggelijk afkomstig van de hoogste leiding zelf, waarbij het zo belangrijk werd geacht om het nazi-regime gerust te stellen over het standpunt van Jehovah's Getuigen, dat er in totaal niet minder dan 2,1 miljoen exemplaren van werden verspreid.

Kritiek en verweer

Het verschijnen van de artikelen over Jehovah's Getuigen in het Derde Rijk, in Ontwaakt! van 22 augustus 1995, bracht historicus professor M.J. Penton ertoe om een open brief aan Wachttoren Genootschap president Milton Henschel te schrijven, om zijn afschuw over de opzettelijke geschiedvervalsing die in deze artikelen gepleegd werd kenbaar te maken. Bij deze brief voegde hij - ten overvloede - een kopie van de "Feitenverklaring" als historisch bewijsmateriaal.

De open brief van professor Penton aan Milton Henschel

De toenemende kritiek op de claims van het Wachttoren Genootschap over haar rol tijdens de nazi-periode, maakte het duidelijk dat de werkelijke feiten niet volledig verzwegen konden worden. Dit was voor het Genootschap aanleiding was om in Ontwaakt! van 8 juli 1998 opnieuw artikelen te wijden aan de nazi-periode, hetgeen duidelijk een poging was om de kritiek te ontzenuwen.

Lees hier artikel in Ontwaakt! 8 juli 1998
(op de officiële Wachttoren-website)

Ook in dit artikel wordt weer niet volledige openheid van zaken gegeven en veel verder dan halve waarheden en ontkenning van de kritiek komt men dan ook niet. Bovendien doet men het voorkomen alsof critici Jehovah's Getuigen beschuldigen van zaken als het gebruik van hakenkruisvlaggen, en het zingen van het Duitse volkslied. Dit is echter nooit, en door professor Penton zeker niet, aan de orde gesteld. Door enkele (fictieve) beschuldigingen van de critici ongeloofwaardig te maken, tracht het Genootschap met de kritiek af te rekenen.

In het Jaarboek 1975 deed het Genootschap een poging de verantwoordelijkheid voor de inhoud van de "Verklaring" zoals deze op het congres in 1933 werd gepresenteerd in de schoenen te schuiven van Balzereit. Gesuggereerd werd dat hij bij het vertalen de boodschap grondig had verbasterd, en dat dit er de oorzaak van was dat vele aanwezigen "teleurgesteld" waren in de (afgezwakte) boodschap. Nadat professor Penton glashelder had aangetoond dat hiervan geen sprake was, en dat onomstotelijk vaststond dat de op het congres in 1933 gepresenteerde Duitse tekst van de "Verklaring" identiek was aan de oorspronkelijke Engelse tekst, probeert het Genootschap in Ontwaakt! verwarring te stichten door een vrijwel onbegrijpelijke verklaring:

"Kennelijk was een indruk als zou het tegendeel waar zijn, gebaseerd op de subjectieve waarnemingen van sommigen die niet rechtstreeks bij de voorbereiding van de "Verklaring" betrokken waren."

Als laatste troef wordt de reputatie van Balzereit nogmaals besmeurd door op te merken:

"Hun gevolgtrekkingen kunnen ook beïnvloed zijn door het feit dat Balzereit slechts twee jaar later zijn geloof verloochende."

Men doet het uiteindelijk dus overkomen alsof het de crítici waren die beweerden dat Balzereit wel gesjoemeld zou hebben met de tekst van de "Verklaring", en dat dit ontkend moet worden, maar het was juist het Genootschap zélf dat dit in het Jaarboek 1975 suggereerde!

Enkele citaten uit de inhoud

De "Feitenverklaring" bevat enkele zeer interessante elementen, vooral als dit vergeleken wordt met de claims die in de lectuur van het Genootschap gepresenteerd worden.

Antisemitisme

Daar de "Feitenverklaring" in beginsel aan de nazi-autoriteiten gericht was, werden alle middelen aangewend om een zo pro-Duits beeld als mogelijk was te schilderen, waarbij zelfs openlijke anti-semitische uitspraken niet werden geschuwd.

"Het zijn de commerciële Joden van het Brits-Amerikaanse rijk die de Grote Zakenwereld opgebouwd en in stand gehouden hebben als een middel om de mensen van vele natiën uit te buiten en te onderdrukken."

Ontwaakt! van 8 juli 1998 zegt over deze passage: "Deze verklaring doelde natuurlijk niet op de joden in het algemeen, en het is spijtig als ze verkeerd is begrepen". Het vervolg van deze passage van de "Verklaring" wordt echter niet geciteerd door Ontwaakt! :

"Dit feit is in Amerika zo bekend dat er een spreekwoord bestaat over de stad New York dat luidt: De Joden bezitten het, de Ierse Katholieken besturen het, en de Amerikanen betalen de rekeningen"

Zouden deze uitspraken werkelijk anders dan openlijk anti-semitisch opgevat kunnen worden?

Dit soort uitspraken stonden overigens niet op zich. In 1927 deed Rutherford enkele uitlatingen voor het radio station van het Genootschap, die ook in The Golden Age werden opgenomen:

"Zonder twijfel zullen velen van u gehoord hebben dat de Joden de aarde opnieuw zullen regeren. Dit is vaak verkeerd begrepen. Zeker niet iedere man die een afstammeling van Abraham is, is een Jood. Laat het voor eens en voor altijd bekend zijn, dat die profiterende, gewetenloze, zelfzuchtige mannen die zichzelf Jood noemen, en die het grootste gedeelte van de financiën van de wereld beheersen, nooit heersers zullen zijn in deze nieuwe wereld. God zou zulke zelfzuchtige mannen niet op zo'n belangrijke positie riskeren"  The Golden Age, 23 februari 1927, blz. 343.

 

Onderschrijven van de "hoge idealen" van de nazi-staat

"De Getuigen hebben nooit steun voor de nazi-partij tot uitdrukking gebracht", vermeldt Ontwaakt! verder, naar aanleiding van de kritiek. Ook deze bewering wordt echter door uitspraken in de tekst genuanceerd. Waar mogelijk probeert de "Verklaring" de overeenkomsten van de principes het Genootschap met die van de nazi-regering te benadrukken:

"De huidige regering van Duitsland heeft zich uitdrukkelijk tegen de Grote Zakenwereld verklaard en tegen de verkeerde religieuze invloed in de politieke aangelegenheden van de natie. Dat is exact ons standpunt; en in onze literatuur verklaren wij verder de reden van het bestaan van de onderdrukkende Grote Zakenwereld (...) Het is daarvoor onmogelijk dat onze literatuur of ons werk op enigerlei wijze een gevaar of bedreiging voor de vrede en veiligheid van de staat kan zijn"

"Een zorgvuldig onderzoek van onze boeken en lectuur zal onthullen dat juist de hoge idealen die de huidige nationale regering huldigt en propageert, in onze publikaties uiteengezet, onderschreven en krachtig beklemtoond worden, en zal te zien geven dat Jehovah God erop zal toezien dat allen die rechtvaardigheid liefhebben mettertijd deze hoge idealen zullen bereiken. Daarom, in plaats van dat onze literatuur en ons werk een bedreiging vormt voor de principes van de huidige overheid, zijn wij de sterkste aanhangers van zulke hoge idealen. Om deze reden heeft Satan, de vijand van alle mensen die rechtvaardigheid verlangen, geprobeerd ons werk verkeerd voor te stellen en ons te verhinderen het uit te voeren in dit land".

"In plaats van tegen de idealen verdedigd door de regering van Duitsland te zijn, staan we vierkant achter zulke idealen, en wijzen er op dat Jehovah God door Jezus Christus de volledige vervulling van deze idealen zal verwezenlijken"

Samenvatting

Professor Christene King, onderzoeker van religeuze minderheden tijdens nazi-Duitsland, en in Ontwaakt! ook aangehaald, schreef in haar boek "The Nazi State and the new Religions - Five Case Studies in non-conformity", blz. 151-152, over de "Feitenverklaring":

"Het document is een van de beste in zijn soort, waar de andere vier sekten [New Church of Christ, Mormonen, Zevende dag adventisten, Nieuw Apostolische Kerk] nog wat van konden leren. Het verklaart, vleit en suggereert een compromis. (...) Na getracht te hebben de autoriteiten door middel van de Verklaring van Feiten te verzekeren van hun goede burgerschap, hun leer uitgelegd en geïnterpreteerd te hebben op een manier, die gezien het vooroordeel van het regime, bedoeld was om angst weg te nemen en een compromis te suggereren, schijnen de Getuigen verder weinig last verwacht te hebben. Had de Verklaring niet samen met de nazi's de Volkerenbond veroordeeld, had het niet het Nationaal Socialisme beschreven als bestrijder van het onrecht dat de Duitsers hadden ondergaan sinds 1919, en was het niet geëindigd met een persoonlijk beroep op de Führer?"

Begrijpelijkerwijs wordt dit niet in Ontwaakt! geciteerd. Het bestaan en openbaar worden van deze "Verklaring van Feiten" vormt een probleem voor het Genootschap.  De inhoud van het document neemt de grond weg onder bijna alle claims die in de loop der tijden gemaakt zijn:

De "Verklaring" bevat openlijke anti-semitische uitspraken in een poging om de nazi's gunstig te stemmen

De neutraliteit wordt geschonden door het kiezen van de kant van Duitsland tegen Amerikaanse en Britse imperialisten

Het benadrukken van de steun voor de doelstellingen van de nazi-staat en overige vleierij getuigt zeker niet van een vroegtijdige ferme houding ten opzichte van de nazi-partij.

Deze feiten staan lijnrecht tegenover de beweringen die het Genootschap over zichzelf gedaan heeft. Het is dan ook niet verwonderlijk dat men hier zo weinig mogelijk bekendheid aan wenst te geven.

Slechts de aandacht die anderen op de werkelijke inhoud van de "Feitenverklaring" vestigden, heeft het Genootschap ertoe kunnen bewegen om hier meer aandacht aan te besteden, maar verder dan ontkenning en het opzettelijk anders weergeven van de feiten is men nog niet gekomen. Men zal zich er terdege van bewust zijn dat het zorgvuldig opgebouwde imago van het Genootschap wel eens zeer ernstige schade zou kunnen oplopen indien men openlijk zou moeten toegeven dat de geschiedenis van Jehovah's Getuigen in het Derde Rijk er in werkelijkheid anders uitziet.

Slechts wanneer het niet meer anders kan, reageert het Genootschap op de beschuldigingen van critici. Maar zelfs wanneer in het verleden gedane uitspraken aantoonbaar onjuist zijn, zoals in het geval van het Jaarboek 1975, probeert men de schuld op anderen te schuiven: de lezer heeft het verkeerd begrepen ("Deze verklaring doelde natuurlijk niet op de joden in het algemeen, en het is spijtig als ze verkeerd is begrepen en in enig opzicht aanstoot heeft gegeven"), de betrokkenen hebben een twijfelachtige reputatie ("Balzereit [verloochende] slechts twee jaar later zijn geloof"), of het Genootschap gaat ertoe over te beweren dat critici absurde aantijgingen doen ("Critici beweren bijvoorbeeld dat de Getuigen de Wilmersdorfer Tennishallen met hakenkruisvlaggen hadden opgesmukt.") of vervalt in vaagheden ("Kennelijk was een indruk als zou het tegendeel waar zijn, gebaseerd op de subjectieve waarnemingen van sommigen die niet rechtstreeks bij de voorbereiding van de "Verklaring" betrokken waren."). Wat het Genootschap niet doet, is eenvoudig toegeven dat de eerdere uitspraken onjuist waren en dat men de inhoud van de "Verklaring" betreurt.

Daar waar anderen fel aangevallen worden op hun bereidheid tot compromissen met het nazi-regime heeft het Genootschap zelf ook bepaald geen onberispelijke staat van dienst. In plaatst echter van openheid te geven over haar eigen verleden, schijnt verzwijgen en verdraaien van de feiten het Genootschap een betere optie.

Een volgend voorbeeld van de wijze waarop het Genootschap de nazi's trachtte gerust te stellen, is de brief die het exemplaar van de "Verklaring" dat voor Hitler persoonlijk bestemd was, vergezelde.

terug naar boven

<< vorige artikel: Inleiding        

volgende artikel: De brief aan Hitler >>