P A S T O R W E B
INFO SITE VOOR
PASTORALE WERKERS EN
VOOR HEN DIE HULP ZOEKEN I.V.M.
PASTORAAT EN MISBRUIK IN PASTORALE RELATIES
ons adres: ..http://pastoraat.club.tip.nl
Inhoud
Verwijzingen naar pagina's van derden
Wat is Pastoraat
Bepaalde gebeurtenissen of onzekerheden in ons leven kunnen tot gevolg hebben dat we emotioneel of geestelijk te zwaar worden belast. Deze (over-)belasting kan worden veroorzaakt door de meest uiteenlopende zaken, zoals het verlies van een partner of kind, een echtscheiding, een ongeluk, een gerechtelijke veroordeling, een conflict met de werkgever of met de familie, het verlies van een baan, ziekte of invaliditeit, overwerktheid en nog veel meer.
Hierdoor kan de behoefte ontstaan aan een 'liefdevolle arm' of een 'stevige schouder' en in een aantal gevallen is wat meer professionele psychische en geestelijke steun nodig.
De pastorale werker
De pastorale werker is iemand die getraind en toegewijd is om mensen in hun nood bij te staan. Hij of zij geeft naast 'horizontale hulp' (bijvoorbeeld op maatschappelijk, sociaal of psychologisch gebied) tevens 'verticale hulp' door de hulpzoekende op geestelijk gebied te bij te staan.
In de hulpverlening wordt het geestelijke aspect helaas veelal over het hoofd gezien of zelfs irrelevant gevonden, waardoor mensen niet de volledige hulp krijgen die zij nodig hebben.In het pastoraat wordt iemand geholpen om zelfstandig met zijn problemen en noden om te gaan. Daarbij is het Woord van God leidraad. Naast het aanbieden van praktische handreikingen speelt het gebed een belangrijke rol in goede pastorale zorg.
Steeds weer zal de weg worden gewezen naar de hemelse Helper, zodat men niet afhankelijk wordt van de pastorale werker. Want de Here Jezus is de 'Grote Herder' en 'hoeder van onze zielen' (Hebr. 13:20, 1 Petr. 2:25).
Grensoverschrijdend gedrag en misbruik van vertrouwen komen helaas voor in de hulpverlening of het pastoraat. Soms is er zelfs sprake van seksueel misbruik. Door angst, schuldgevoelens of intimidatie durven velen helaas niet om hulp te vragen. Bovendien kan met vaak nergens heen met zijn of haar klacht of men wordt als slachtoffer eenvoudigweg niet geloofd. Maar ook voor daders zijn er vaak geen vertrouwenspersonen waar zij met hun verhaal heen kunnen. Naast misbruik door mannen, komt het helaas ook meer dan eens voor dat vrouwen een man misbruiken in het pastoraat. Dit komt weinig naar buiten omdat het voor een man een extra vernedering is als hij door een vrouw is misbruikt. Hierdoor durven de meeste mannen zelden of nooit om hulp te vragen.
Hoewel deze pagina vooral over misbruik handelt, dient er te worden opgemerkt dat de pastorale hulpverlening gelukkig in de meeste gevallen goed verloopt. Juist daardoor is de behoefte aan een aanspreekpunt vaak over het hoofd gezien. Hoewel ook eerlijk moet worden toegegeven dat het misbruik in het verleden ook niet aan het licht kon komen doordat het vaak snel in de doofpot werd gestopt.
Seksueel misbruikOnder seksueel misbruik wordt verstaan:
iedere vorm van contact dat seksueel van aard of seksueel geladen is, van een persoon, die in het pastoraat, catechese of geestelijke verzorging en begeleiding werkzaam is.
Het betreft de gedragingen die het welzijn van een persoon in zijn of haar lichamelijke, psychische en geestelijke integriteit ondergeschikt maken aan de bevrediging van de (seksuele) behoefte van de pastoraal werkzame persoon.
Vertrouwenspersoon
Soms kan het nodig zijn om met een onafhankelijke vertrouwenspersoon te spreken.
Helaas komt het voor dat iemands vertrouwen ernstig wordt geschaad. Dit kan geschieden door grensoverschrijdend gedrag van een pastor, predikant of een andere hulpverlener. Indien het de eigen predikant of voorganger is geweest die zich schuldig heeft gemaakt aan laakbaar gedrag, kan het wel eens moeilijk of onmogelijk zijn om binnen de eigen kerk of groep een klacht neer te leggen. De praktijk leert dat mensen in een aantal gevallen niet worden geloofd of dat hen zelfs laster en smaad wordt verweten. Hierdoor kan er de behoefte ontstaan aan een onafhankelijke maar deskundige vertrouwenspersoon.Daar er weinig meldpunten zijn, en daar goede betrouwbare hulp niet altijd eenvoudig is te vinden, is deze website in het leven geroepen.
Op deze site worden verschillende mogelijkheden genoemd waar men terecht kan voor de juiste hulp.Soms blijkt dat iemand niet de enige is die negatieve ervaringen heeft opgelopen bij een bepaalde hulpverlener of pastorale werker. Hierbij maakt het niet uit of de hulpverlener, predikant, maatschappelijk werker, psycholoog of b.v. een lekenpastor is. In een dergelijk geval kan er eventueel gezamenlijk iets worden ondernomen. Hierdoor zal de geloofwaardigheid worden vergroot.
Wanneer is er sprake van misbruik?
Bij misbruik denken velen meteen aan seksueel misbruik, maar dat hoeft helemaal niet het geval te zijn. Zo kan ook het vertrouwen van iemand misbruikt worden doordat er zeer persoonlijke en vertrouwelijke informatie aan derden wordt doorgegeven. In een ander geval kan er sprake zijn van manipulatie of intimidatie. Ook kan een hulpverlener te ver gaan in het aanraken van de hulpzoekende. Naast uitingen van seksueel getinte taal of het veelvuldig spreken over bepaalde (verwerpelijke) fantasieën kunnen er oneerbare voorstellen worden gedaan.
Om zich tegen het laakbare gedrag in te dekken kan een hulpverlener vervallen tot misbruik van macht of positie. Hoewel al deze dingen gelukkig tot de uitzonderingen behoren, komen ze voor binnen alle kerken en groepen.
Wel willen we hierbij opmerken dat het ook kan voorkomen dat hulpverleners ten onrechte worden beschuldigd. Daarom is het in het belang van alle betrokkenen dat dingen goed door onafhankelijke personen of instanties worden onderzocht.
Hierbij is het in niemands belang om de zaak meteen in openbaarheid te brengen. Helaas halen dit soort zaken zelfs de pers. Het naar buiten brengen van beschuldigingen is echter in niemands belang. Het schaadt niet alleen mensen en organisaties, maar bovendien de boodschap van het evangelie.Tekenen aan de wand
Misbruik komt nooit uit de lucht vallen. Er zijn een aantal zaken, dat bij de hulpzoekende een rood lampje moeten doen branden. In dat geval is extra voorzichtigheid geboden.
Enkele voorbeelden zijn:
* de hulpverlener maakt veelvuldig opmerkingen over seksuele zaken;
* de hulpverlener spreekt over zijn eigen seksuele fantasieën;
* de hulpverlener maakt veelvuldig gebruik van aanrakingen;
* de hulpverlener maakt dubbelzinnige opmerkingen of grapjes
...met een seksuele lading of inhoud;
* de hulpverlener raadt boeken of films aan die een seksueel van aard
...of inhoud zijn;
* de hulpverlener gebruikt vulgaire taal;
* de hulpverlener verdedigt steeds zijn gedrag;
* de hulpverlener blijkt problemen te hebben met zijn eigen partner;
* de hulpverlener geeft veelvuldig complimenten over het uiterlijk;
* de contacten met de hulpverlener worden zeer frequent en;
* de contacten met de hulpverlener gaan ook plaatsvinden buiten de therapie of worden heimelijk;
* de hulpverlener verdedigt steeds zijn gedrag;
* de hulpverlener geeft geschenken en attenties;
Naast deze zaken is het eerste teken dat er iets niet in orde is meestal een gevoel van onveiligheid of een soort schuldgevoel. Bovendien kunnen er verschijnselen als depressiviteit, ptss, angst en rusteloosheid optreden.
Wanneer de hulpverlener meermaals expliciet moet uitleggen dat er niets mis is met zijn handelen, dan kan dat een teken zijn dat hij ergens over een grens is gegaan. Zeker wanneer hij daarbij de onzekerheid en twijfel van de hulpzoekende niet serieus neemt of wanneer hij voortdurend tracht om bepaalde zaken te bagatelliseren.Het is belangrijk om te beseffen dat de verhouding tussen een hulpverlener en een hulpzoekende nooit gelijkwaardig kan zijn. Zeker niet wanneer men elkaar in het kader van de hulpverlening heeft leren kennen. Daarom zal de hulpverlener altijd worden aangesproken op hetgeen is gebeurd, daar van hem verwacht mag worden dat hij vanwege zijn deskundigheid geacht wordt tijdig in te grijpen zodat dingen niet uit de hand kunnen lopen.
Toch kan het voorkomen dat de hulpverlener de schuld en verantwoordelijkheid bij de hulpzoekende tracht neer te leggen. In een aantal gevallen zal de hulpverlener met gebruikmaking van zijn invloed en contacten, of door intimidatie, de hulpzoekende monddood trachten te maken. Dit veroorzaakt bij de hulpzoekende vaak zodanige angst dat deze in het geheel niet meer in staat is om met de nood naar buiten te komen.
Hoe te handelen
Het is belangrijk om in openheid met de hulpverlener over de onzekerheid en twijfels te spreken. Blijf niet doorlopen met eventuele vragen of klachten maar reageer zo snel mogelijk. Schrijf van te voren op waarover u wilt praten en bedenk van te voren wat u met het gesprek wilt bereiken.
Neem zo nodig iemand mee ter ondersteuning wanneer u denkt het gesprek niet alleen te kunnen aangaan. Wanneer er sprake is van grensoverschrijdend gedrag zal de hulpverlener daar veelal niet in toestemmen. Dan is het van belang om de zaak met een onafhankelijke vertrouwenspersoon te bespreken. Zo'n vertrouwenspersoon kan in een aantal gevallen beter niet uit de kring van de hulpverlener komen omdat de praktijk leert dat men in zo'n geval nogal eens de neiging heeft om het te snel voor de hulpverlener op te nemen waardoor het slachtoffer in de kou blijft staan.Helaas geven daders in veel gevallen niet of moeilijk hun misstappen toe. Dit wordt mede veroorzaakt door de angst dat ze hun naam of positie zullen verliezen. Niet zelden zullen zij daarom pogen om alles bij de hulpzoekende neer te leggen of zullen zij trachten om alles als leugen en laster af te doen.
M. C. H. Zevenberg, maatschappelijk werker bij de Driehoek zegt: "Bij een beperkt aantal daders proef je oprechte spijt én een omkeer in hun levenswandel. Maar over het algemeen hebben daders geen gunstige prognose, zoals het bij justitie en hulpverlening heet. Ze vallen nogal eens in herhaling."
Juist vanwege de kans op herhaling is het van groot belang dat er wordt ingegrepen, zodat niet nog meer mensen beschadigd kunnen worden.
Van een pastorale werker mogen een paar dingen worden verwacht, zoals het zwijgen over hetgeen in vertrouwen is verteld. Bovendien dient een gezonde afstand te worden gehouden zodat er geen afhankelijkheid of zelfs een relatie kan ontstaan.
Van predikanten en christelijke hulpverleners mag worden verwacht dat zij zich houden aan hetgeen is verwoord in de Catechismus, vraag 108 en 109, over het zevende gebod (Gij zult niet echtbreken):
"Alle onkuisheid van God is vervloekt, en dat wij daarom, haar van harte vijand zijnde, kuis en ingetogen leven moeten, hetzij in den heiligen huwelijken staat of daarbuiten. Dewijl ons lichaam en ziel tempelen des Heiligen Geestes zijn, zo wil Hij, dat wij ze beide zuiver en heilig bewaren; daarom verbiedt Hij alle onkuise daden, gebaren, woorden, gedachten, lusten, en wat den mens daartoe trekken kan."
Eisen voor goede pastorale hulp, maar ook voor de pastorale werkers en hulpverleners zelf zijn o.a.:
- Pastoraat dient erop gericht te zijn dat mensen leren zelfstandig te functioneren. Op zijn minst dient de pastorale hulp gericht te zijn op het verbeteren van het niveau van functioneren van de hulpzoekende. Het evangelie dient daarbij als leidraad te dienen.
- De pastorale werker moet alles in het werk stellen om te voorkomen dat de hulpzoekende afhankelijk van hem wordt.
- Respect voor de hulpzoekende en het serieus nemen van de problematiek behoren tot de algemene beginselen.
- De pastorale werker dient zich te onthouden van gedrag waarvan redelijkerwijs kan worden voorzien dat dit het niveau van functioneren of het belang van de confident zal schaden.
- De pastorale werker dient betrouwbaar te zijn en mag geen van de vertrouwelijke of privé-zaken van de hulpzoekende doorspelen naar anderen. Voor pastoraat geldt het biechtgeheim.
Wanneer een situatie zich zou blijken voor te doen waarin het absoluut noodzakelijk is dat derden worden geïnformeerd dan mag dit nooit geschieden zonder eerst de hulpzoekende te hebben geïnformeerd.
- Wanneer blijkt dat de pastorale werker niet de gereedschappen, kennis of ervaring heeft om de persoon goed te kunnen begeleiden, dient dit open en eerlijk te worden medegedeeld en moet er samen met de betrokkene en eventueel de leiding van de kerk of gemeente worden gekeken naar een andere vorm van hulp.
- Een pastorale werker dient op zijn minst enige kennis te bezitten van de psychopathologie. Dit om zo tijdig mogelijk te kunnen herkennen of er bepaalde gevaren bestaan (iemand kan b.v. in een ernstige psychose raken en suïcidaal worden) en om iemand op tijd naar professionele instanties te kunnen doorverwijzen.
- Het is voor de pastorale werker niet toegestaan om misbruik te maken van zijn positie, deskundigheid of overwicht.
- Er mag van de pastorale werker worden verwacht dat hij zoveel mogelijk probeert aan te geven wat hij van plan is te doen en wat zijn overwegingen daarbij zijn.
- Een pastorale werker moet zich onthouden van het beloven van een bepaald resultaat dat naar zijn mening door de hulp zou worden bereikt.
- De pastorale werker is vrij om de hulp stop te zetten wanneer iemand ook bij andere personen of instellingen pastorale hulp ontvangt, tenzij dit in wederzijds overleg geschiedt.
- De pastorale werker mag iemand niet belemmeren om naar professionele hulpverleners te gaan.
- De pastorale werker mag niet de inname van medicijnen die door een arts of psychiater zijn voorgeschreven stopzetten. De basisregel is: "Hij (of zij) die de medicatie voorschrijft is ook degene die de medicatie stopt!"
- De pastorale werker zal tijdens de looptijd van de begeleiding en de eerste tijd erna geen geschenken van de hulpzoekende aanvaarden die een betrekkelijk kleine waarde te boven gaan.
- Het is niet toegestaan om gedurende de tijd van begeleiding en de eerste maanden na de begeleiding een andere relatie met de confident te hebben of aan te gaan dan een zuiver pastorale relatie.
- Binnen het pastoraat is het niet toegestaan om de confident veelvuldig aan te raken. (Zie aanrakings adviezen.) Het aanraken van genitaliën, schaamstreek of andere lichaamsdelen die normaliter met seksualiteit geassocieerd worden is niet toegestaan en in een aantal gevallen zelfs strafbaar.
Alles wat door de hulpzoekende seksueel kan worden geïnterpreteerd dient achterwege te blijven.
In sommige kringen is het de gewoonte om elkaar te kussen of een hug te geven. Hierbij is uiterste terughoudendheid geboden. Kussen op de mond is in het geheel niet toegestaan daar dit een seksueel getinte handeling is.
- Het uiten van seksueel getinte of prikkelende opmerkingen, seksuele fantasieën en vulgaire taal dienen volledig achterwege te worden gelaten (dat geldt natuurlijk niet alleen voor binnen het pastoraat!)
- Het is onacceptabel om onwettige of in de bijbel als zondig omschreven handelingen te verrichten of om iemand daartoe aan te zetten.
- Het is verboden om mensen te stimuleren om hulp te zoeken bij occulte genezers, helderzienden, astrologen etc. Omdat de bijbel dit nadrukkelijk verbiedt.
- Bij goed pastoraat wordt niet om de eigen verantwoordelijkheid en het zondeprobleem heen gedraaid.
Eveneens moeten mensen niet te snel iets belijden, tenzij het werkelijk uit het hart komt. Mensen moeten niet gedwongen worden tot het belijden van zaken. Stimuleren tot een belijdenis is zinloos wanneer werkelijke berouw ontbreekt.
Evenzo mogen mensen niet gedwongen worden om anderen te vergeven.
Pastoraat
Misbruik
* Wij dragen geen enkele verantwoordelijkheid m.b.t. pagina's van derden, verwijzingen, artikelen of organisaties.
Christelijk
JoodsIndisch
Diversen
...t.a.v. seksueel misbruik van mensen met een verstandelijke handicap
....(zie artikel 249)
* Wij dragen geen enkele verantwoordelijkheid m.b.t. pagina's van derden, artikelen of organisaties.
Ook kunt u contact zoeken met de volgende instellingen:
Interkerkelijke stichting Tegen Seksueel Misbruik in Pastorale Relaties Joseph Haydnlaan 2A 3533 AE UTRECHT
Telefoon: 030-8801880 of IKON-Pastoraat, telefoon: 035-6215555
Postbus 1100, 3970 BC Driebergen,
tel. (0343) 52 32 06 (ma. 9.00 - 17.00 uur; di. 9.00 - 13.00 uur).
Telefoon: 0900 8998411 (België)
U kunt ook naar het de Inspectie gaan, als de hulpverlener of instelling waarover u een klacht hebt, nog geen klachtencommissie heeft ingesteld.
Adressen van regionale Inspecties voor de Gezondheidszorg kunt u schriftelijk aanvragen: Hoofdinspectie voor de Gezondheidszorg
Postbus 5850 2280 HW Rijswijk.
* Wij dragen geen enkele verantwoordelijkheid m.b.t. pagina's van derden,links, artikelen of organisaties.
Deze site is het laatst gewijzigd op 06-03-2001
Terug naar begin van de pagina
